<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<usx version="3.0">
  <book code="LUK" style="id">- Romani Arli Bible (RAB)</book>
  <para style="h">Luka</para>
  <para style="toc1">O evanđelje e Lukasoro</para>
  <para style="toc2">Luka</para>
  <para style="toc3">Lk</para>
  <para style="mt">O evanđelje e Lukasoro</para>
  <chapter number="1" style="c" sid="LUK 1" />
  <para style="s">Uvod</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 1:1" />Cenimeja Teofile, but džene lelje te pisinen oto događaja save ule maškar amende. <verse eid="LUK 1:1" /><verse number="2" style="v" sid="LUK 1:2" />On pisinde ađahar sar so vaćerde amenđe okola kola taro anglunipe dikhle adala događaja hem kola inele sluge zako e Devlesoro lafi. <verse eid="LUK 1:2" /><verse number="3" style="v" sid="LUK 1:3" />Ađahar hem me, palo adava so taro anglunipe šukar ispitujinđum sa adava, mangljum tuće sa palo redo te pisinav, <verse eid="LUK 1:3" /><verse number="4" style="v" sid="LUK 1:4" />te šaj ove uverime dai čače sa adava so injan sikavdo.<verse eid="LUK 1:4" /></para>
  <para style="s">O anđeo phenela so ka bijanđol o Jovan o Krstitelj</para>
  <para style="p">
    <verse number="5" style="v" sid="LUK 1:5" />Kad o Irod inele caro ani Judeja, nesavo manuš palo anav Zaharija inele svešteniko e izraelconengoro, oto redo e Avijasoro. E Zaharijasiri romni da inele oto pleme e Aaronesoro. Lakoro anav inele Jelisaveta. <verse eid="LUK 1:5" /><verse number="6" style="v" sid="LUK 1:6" />O Zaharija hem i Jelisaveta inele pravedna anglo Devel, adalese so živinde palo sa o naredbe hem o zakonja e Gospodesere. <verse eid="LUK 1:6" /><verse number="7" style="v" sid="LUK 1:7" />Olen na ine čhave adalese so i Jelisaveta našti ine te ačhol khamni, a soduj džene već purandile.<verse eid="LUK 1:7" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="8" style="v" sid="LUK 1:8" />Jekh dive kad e Zaharijasiri grupa oto sveštenici kandlja ano Hram, tegani hem o Zaharija ćerela ine pli buti sar svešteniko anglo Devel. <verse eid="LUK 1:8" /><verse number="9" style="v" sid="LUK 1:9" />Ov, palo adeti e sveštenikonengoro, barbuteja inele izabirime te đerdini ko Hram e Gospodesoro hem te kadini. <verse eid="LUK 1:9" /><verse number="10" style="v" sid="LUK 1:10" />Sar o Zaharija kadini ine ano Hram, sa edobor narodo molini pe ine avri.<verse eid="LUK 1:10" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="11" style="v" sid="LUK 1:11" />A ano Hram e Zaharijase mothovđa pe o anđeo e Gospodesoro, kova terdino ki desno strana oto žrtveniko kotar kadinđa pe. <verse eid="LUK 1:11" /><verse number="12" style="v" sid="LUK 1:12" />Kad o Zaharija dikhlja le, uznemirinđa pe hem but darandilo.<verse eid="LUK 1:12" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="13" style="v" sid="LUK 1:13" />A o anđeo phenđa lese: “Ma dara, Zaharija! O Devel šunđa ti molitva. Ti romni i Jelisaveta ka bijani će čhave, i ka de le anav Jovan. <verse eid="LUK 1:13" /><verse number="14" style="v" sid="LUK 1:14" />Ka ove but radosno zbog leste hem but džene ka radujinen pe so ov ka bijanđol, <verse eid="LUK 1:14" /><verse number="15" style="v" sid="LUK 1:15" />adalese so ka ovel baro manuš anglo Gospod. Nikad naka pijel mol hem ništa sostar šaj te mačol pe. Ka ovel pherdo e Svetone Duhoja pana pe dajaće ano vođi. <verse eid="LUK 1:15" /><verse number="16" style="v" sid="LUK 1:16" />Bute Izraelconen ka irini anglo Gospod, anglo lengoro Devel. <verse eid="LUK 1:16" /><verse number="17" style="v" sid="LUK 1:17" />Ka džal anglo Gospod sar glasniko ano duho hem ano zoralipe e prorokosoro e Ilijasoro. Ka mirini e daden lengere čhavencar hem okolen so na šunena ka irini nakori mudrost e pravednikonengiri. Ka pripremini e narodo te oven spremna zako e Gospodesoro aviba.”<verse eid="LUK 1:17" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="18" style="v" sid="LUK 1:18" />I o Zaharija pučlja e anđeo: “Sar me te džanav da čače ka ovel adava so phenđan? Me injum purano hem mli romni da beršali.”<verse eid="LUK 1:18" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="19" style="v" sid="LUK 1:19" />A o anđeo phenđa lese: “Me injum o Gavrilo, o anđeo kova terđola anglo Devel. Ov bičhalđa man te vaćerav tuja hem te anav će akava šukar lafi. <verse eid="LUK 1:19" /><verse number="20" style="v" sid="LUK 1:20" />I ače, ka ove laloro, naka šaj te vaćere sa đi o dive kad adava ka ovel, adalese so na verujinđan mle lafenđe save ka pherđoven ano pravo vreme.”<verse eid="LUK 1:20" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="21" style="v" sid="LUK 1:21" />Sar o anđeo vaćeri ine e Zaharijaja, o narodo kova adžićerđa avri čudinđa pe so o Zaharija edobor ačhilo ano Hram. <verse eid="LUK 1:21" /><verse number="22" style="v" sid="LUK 1:22" />A kad o Zaharija iklilo, našti ine te vaćeri olencar. Ćerela ine nesar te mothoj lenđe vastencar, ali ačhilo laloro. O manuša halile da ole ine vizija ano Hram.<verse eid="LUK 1:22" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="23" style="v" sid="LUK 1:23" />Kad pherdile o dive oti lesiri služba ano Hram, o Zaharija irinđa pe čhere. <verse eid="LUK 1:23" /><verse number="24" style="v" sid="LUK 1:24" />Na nakhlo but, i lesiri romni i Jelisaveta ačhili khamni hem pandž masek na iklili avri taro čher. Phenđa: <verse eid="LUK 1:24" /><verse number="25" style="v" sid="LUK 1:25" />“O Gospod ćerđa te šaj ačhovav khamni. Akana mothovđa maje pli milost hem cidinđa mli lađ anglo manuša.”<verse eid="LUK 1:25" /></para>
  <para style="s">O anđeo phenela e Marijaće so ka bijani e Isuse</para>
  <para style="p">
    <verse number="26" style="v" sid="LUK 1:26" />Kad i Jelisaveta inele šofto masek khamni, o Devel bičhalđa ple anđeo e Gavrilo ki diz Nazaret ani regija Galileja. <verse eid="LUK 1:26" /><verse number="27" style="v" sid="LUK 1:27" />Adari valjanđa te legari o lafi e Marijaće koja pana inele čhaj. Oj inele mangli e muršese palo anav Josif, kova inele oto pleme e carosoro e Davidesoro.<verse eid="LUK 1:27" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="28" style="v" sid="LUK 1:28" />Kad alo o anđeo, phenđa e Marijaće: “Radujin tut! O Gospodi tuja! Ovi but milostivno premala tute!”<verse eid="LUK 1:28" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="29" style="v" sid="LUK 1:29" />A i Marija but uznemirinđa pe zbog e anđeosere lafija, i pučlja pe so šaj te značini adava pozdrav.<verse eid="LUK 1:29" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="30" style="v" sid="LUK 1:30" />A o anđeo phenđa laće: “Ma dara, Marije! O Devel mothovđa će pli milost! <verse eid="LUK 1:30" /><verse number="31" style="v" sid="LUK 1:31" />Ače, ka ačhove khamni hem ka bijane čhave, i ka de le anav Isus. <verse eid="LUK 1:31" /><verse number="32" style="v" sid="LUK 1:32" />Ov ka ovel baro hem ka vičini pe Čhavo e Najbare Devlesoro. O Devel o Gospod ka del le o presto lesere pradadesoro e Davidesoro. <verse eid="LUK 1:32" /><verse number="33" style="v" sid="LUK 1:33" />Ka carujini upro pleme e Jakovesoro zauvek; zako lesoro carstvo naka ovel kraj.”<verse eid="LUK 1:33" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="34" style="v" sid="LUK 1:34" />Tegani i Marija pučlja e anđeo: “Sar šaj te ovel adava kad me pana injum čhaj?”<verse eid="LUK 1:34" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="35" style="v" sid="LUK 1:35" />A o anđeo phenđa laće: “O Sveto Duho ka huljel upra tute hem o zoralipe e Najbare Devlesoro ka učhari tut. Adalese adava čhavo, kole ka bijane, ka ovel sveto hem ka vičini pe Čhavo e Devlesoro. <verse eid="LUK 1:35" /><verse number="36" style="v" sid="LUK 1:36" />Eče, ti bibi i Jelisaveta da, ko purane berša, ačhili khamni hem ka bijani murše. I oj, kolaće sare džande da našti te ačhol khamni, akanai šov masek khamni. <verse eid="LUK 1:36" /><verse number="37" style="v" sid="LUK 1:37" />Adalese so o Devel sa šaj te ćerel!”<verse eid="LUK 1:37" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="38" style="v" sid="LUK 1:38" />Tegani i Marija phenđa: “Ače, sluškinja e Gospodesiri injum. Nek ovel maje palo to lafi.”</para>
  <para style="p" vid="LUK 1:38">I o anđeo dželo olatar.<verse eid="LUK 1:38" /></para>
  <para style="s">I Marija džala te dikhel e Jelisaveta</para>
  <para style="p">
    <verse number="39" style="v" sid="LUK 1:39" />Adala dive i Marija spreminđa pe hem siđarđa ko bregalo krajo, ki jekh diz ani regija Judeja. <verse eid="LUK 1:39" /><verse number="40" style="v" sid="LUK 1:40" />Kad resli adari, đerdinđa ko čher e Zaharijasoro hem pozdravinđa e Jelisaveta.<verse eid="LUK 1:40" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="41" style="v" sid="LUK 1:41" />I kad i Jelisaveta šunđa e Marijakoro pozdrav, o čhavoro oti radost zorale mrdinđa olaće ano vođi, a oj pherdili e Svetone Duhoja. <verse eid="LUK 1:41" /><verse number="42" style="v" sid="LUK 1:42" />I bare glasoja phenđa e Marijaće: “Najblagoslovime injan maškaro đuvlja hem blagoslovime o čhavoro kole akhareja ano vođi! <verse eid="LUK 1:42" /><verse number="43" style="v" sid="LUK 1:43" />Akavai bari čast maje so tu, mle Gospodesiri daj, aljan kora mande. <verse eid="LUK 1:43" /><verse number="44" style="v" sid="LUK 1:44" />Adalese so, kad šunđum to pozdrav, o čhavoro oti radost zorale mrdinđa maje ano vođi. <verse eid="LUK 1:44" /><verse number="45" style="v" sid="LUK 1:45" />Blago tuće so verujinđan da ka ovel adava so phenđa će o Gospod!”<verse eid="LUK 1:45" /></para>
  <para style="s">I Marija hvalini e Devle</para>
  <para style="p">
    <verse number="46" style="v" sid="LUK 1:46" />Tegani i Marija phenđa:</para>
  <para style="q1" vid="LUK 1:46">“Mli duša barjari e Gospode;<verse eid="LUK 1:46" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="47" style="v" sid="LUK 1:47" />Mloi duho radosno ano Devel, ano mlo Spasitelj,<verse eid="LUK 1:47" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="48" style="v" sid="LUK 1:48" />so ulo milostivno upri poniznost ple sluškinjakiri.</para>
  <para style="q2" vid="LUK 1:48">I ače, od akana sa o generacije ka phenen da injum blagoslovime đuvli,<verse eid="LUK 1:48" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="49" style="v" sid="LUK 1:49" />adalese so bare šukaripa ćerđa maje o Zoralo Devel</para>
  <para style="q2" vid="LUK 1:49">kasoroi anav sveto!<verse eid="LUK 1:49" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="50" style="v" sid="LUK 1:50" />Ovi milostivno e manušenđe tari generacija ki generacija</para>
  <para style="q2" vid="LUK 1:50">kola darana olestar.<verse eid="LUK 1:50" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="51" style="v" sid="LUK 1:51" />Ple zorale vasteja ćerđa bare buća;</para>
  <para style="q2" vid="LUK 1:51">rasfrdinđa e manušen kolai barikane ano pumare vile.<verse eid="LUK 1:51" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="52" style="v" sid="LUK 1:52" />Peravđa e vladaren taro lengoro prestolje,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 1:52">a vazdinđa e poniznonen.<verse eid="LUK 1:52" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="53" style="v" sid="LUK 1:53" />Čaljarđa e bokhalen šukaripnaja,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 1:53">a čučen muklja e barvalen.<verse eid="LUK 1:53" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="54" style="v" sid="LUK 1:54" />Pomožinđa e Izraelconenđe, ple slugenđe.</para>
  <para style="q2" vid="LUK 1:54">Na bisterđa te ovel milostivno<verse eid="LUK 1:54" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="55" style="v" sid="LUK 1:55" />e Avraamese hem lesere potomkonenđe zauvek,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 1:55">sar so dinđa plo lafi amare pradadenđe.”<verse eid="LUK 1:55" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="56" style="v" sid="LUK 1:56" />I Marija ačhili e Jelisavetaja đi sar trin masek, i tegani irinđa pe čhere.<verse eid="LUK 1:56" /></para>
  <para style="s">Bijandilo o Jovan o Krstitelj</para>
  <para style="p">
    <verse number="57" style="v" sid="LUK 1:57" />A kad alo o vreme i Jelisaveta te bijani, bijanđa murše. <verse eid="LUK 1:57" /><verse number="58" style="v" sid="LUK 1:58" />Kad lakiri familija hem lakere komšije šunde so o Gospod mothovđa laće bari milost, radujinde pe olaja. <verse eid="LUK 1:58" /><verse number="59" style="v" sid="LUK 1:59" />A kad e čhavore inele ofto dive, koro Zaharija čedinde pe o manuša zako obreziba e čhavoresoro. I mangle te den le lesere dadesoro anav – Zaharija, <verse eid="LUK 1:59" /><verse number="60" style="v" sid="LUK 1:60" />ali i Jelisaveta phenđa: “Na! Lesoro anav ka ovel Jovan!”<verse eid="LUK 1:60" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="61" style="v" sid="LUK 1:61" />A on phende laće: “Niko te familijatar na vičini pe ađahar.” <verse eid="LUK 1:61" /><verse number="62" style="v" sid="LUK 1:62" />I vastencar pučle e Zaharija savo anav mangela te del ple čhavore.<verse eid="LUK 1:62" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="63" style="v" sid="LUK 1:63" />Tegani o Zaharija rodinđa te den le jekh tikori phal zako pisiba hem pisinđa: “Lesoro anavi Jovan.”</para>
  <para style="p" vid="LUK 1:63">I sare začudinde pe.<verse eid="LUK 1:63" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="64" style="v" sid="LUK 1:64" />I otojekhvar e Zaharijasoro muj phravdilo hem šaj ine palem te vaćeri, i lelja te slavini e Devle.<verse eid="LUK 1:64" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="65" style="v" sid="LUK 1:65" />I uklinđa i dar sa lengere komšijen. Ko sa o bregalo krajo e Judejakoro vaćerđa pe adalestar so ulo. <verse eid="LUK 1:65" /><verse number="66" style="v" sid="LUK 1:66" />I sare kola šunde adava, razmislinde adalestar hem phende: “Akava čhavoro isi te ovel baro manuš. Čačei upro leste o vas e Gospodesoro.”<verse eid="LUK 1:66" /></para>
  <para style="s">O Zaharija prorokujini e Mesijastar hem e Jovanestar</para>
  <para style="p">
    <verse number="67" style="v" sid="LUK 1:67" />A o Zaharija, e Jovanesoro dad, pherdilo e Svetone Duhoja hem prorokujinđa:<verse eid="LUK 1:67" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="68" style="v" sid="LUK 1:68" />“Slava e Gospodese e Izraelesere Devlese,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 1:68">adalese so alo hem otkupinđa ple narodo!<verse eid="LUK 1:68" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="69" style="v" sid="LUK 1:69" />Vazdinđa amenđe e zorale Spasitelje</para>
  <para style="q2" vid="LUK 1:69">oto pleme e carosoro e Davidesoro, ple slugasoro,<verse eid="LUK 1:69" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="70" style="v" sid="LUK 1:70" />sar so vaćerđa pana angleder</para>
  <para style="q2" vid="LUK 1:70">prekalo muja ple svetone prorokonengere.<verse eid="LUK 1:70" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="71" style="v" sid="LUK 1:71" />Vazdinđa amenđe zorale Spasitelje te spasini amen amare neprijateljendar</para>
  <para style="q2" vid="LUK 1:71">hem sa e manušengere vastendar kola mrzinena amen.<verse eid="LUK 1:71" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="72" style="v" sid="LUK 1:72" />Mothovđa milost amare pradadenđe</para>
  <para style="q2" vid="LUK 1:72">hem ispuninđa plo sveto savez,<verse eid="LUK 1:72" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="73" style="v" sid="LUK 1:73" />i sovli savi halja e Avraamese amare pradadese:<verse eid="LUK 1:73" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="74" style="v" sid="LUK 1:74" />so ka ikali amen amare neprijateljengere vastendar</para>
  <para style="q2" vid="LUK 1:74">te šaj služina lese bizi dar<verse eid="LUK 1:74" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="75" style="v" sid="LUK 1:75" />ani svetost hem ani pravednost anglo leste sa đikote injam dživde.<verse eid="LUK 1:75" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="76" style="v" sid="LUK 1:76" />A tu Jovane, mlo čhavo, ka ove pendžardo sar proroko e Najbare Devlesoro,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 1:76">adalese so ka dža anglo Gospod te pripremine lese o drom.<verse eid="LUK 1:76" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="77" style="v" sid="LUK 1:77" />Ka sikave lesere narodo sar te pendžaren o spasenje</para>
  <para style="q2" vid="LUK 1:77">prekalo oprostiba lengere grehija<verse eid="LUK 1:77" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="78" style="v" sid="LUK 1:78" />zbog amare Devlesoro milosrdno vilo</para>
  <para style="q2" vid="LUK 1:78">palo savo o svetlost odupral ka avel kora amende sar ikljojba e khamesoro,<verse eid="LUK 1:78" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="79" style="v" sid="LUK 1:79" />te svetlini okolenđe so bešena ani tomina hem ani senka e meribnasiri,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 1:79">te legari amen ko drom oto mir.”<verse eid="LUK 1:79" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="80" style="v" sid="LUK 1:80" />A o čhavoro o Jovan barjola ine hem zoraljola ano duho. Kad barilo, živinđa ani pustinja sa đikote na iklilo anglo Izraelci te propovedini.<verse eid="LUK 1:80" /></para>
  <chapter eid="LUK 1" />
  <chapter number="2" style="c" sid="LUK 2" />
  <para style="s">O Isus bijandilo</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 1:18-25">Mt 1,18–25</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 2:1" />A ano adava vreme kad o Jovan bijandilo, e rimesoro caro o Avgust naredinđa te ćerel pe popis oto sa o manuša ano carstvo. <verse eid="LUK 2:1" /><verse number="2" style="v" sid="LUK 2:2" />Adava inele prvo popis ćerdo sar o Kvirinije vladini ine ani Sirija. <verse eid="LUK 2:2" /><verse number="3" style="v" sid="LUK 2:3" />I sa o manuša džele ko dizja kaj bešle ine lengere preci te prijavinen pe zako popis. <verse eid="LUK 2:3" /><verse number="4" style="v" sid="LUK 2:4" />Ađahar da o Josif, adalese so inele potomko e carosoro e Davidesoro, dželo tari diz Nazaret oti regija Galileja ko gav Vitlejem oti regija Judeja, kote o David bijandilo. <verse eid="LUK 2:4" /><verse number="5" style="v" sid="LUK 2:5" />Dželo adari sar te prijavini pe zako popis pe verenicaja e Marijaja koja inele khamni. <verse eid="LUK 2:5" /><verse number="6" style="v" sid="LUK 2:6" />I sar on inele ano Vitlejem, alo e Marijakoro vreme te bijani. <verse eid="LUK 2:6" /><verse number="7" style="v" sid="LUK 2:7" />I bijanđa ple prvone čhave. Paćarđa le hem pašljarđa le ano jasle adalese so ki gostionica na inele than olenđe.<verse eid="LUK 2:7" /></para>
  <para style="s">O anđelja vaćerena e pastirenđe so bijandilo o Spasitelj</para>
  <para style="p">
    <verse number="8" style="v" sid="LUK 2:8" />Adaja rat paše uzalo Vitlejem inele nesave pastirija kola arakhena ine pumare bakren ko polje. <verse eid="LUK 2:8" /><verse number="9" style="v" sid="LUK 2:9" />I otojekhvar o anđeo e Gospodesoro terdino uzalo lende hem i slava e Gospodesiri osvetlinđa len, i on but darandile.<verse eid="LUK 2:9" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="10" style="v" sid="LUK 2:10" />A o anđeo phenđa lenđe: “Ma daran! Ače, anava tumenđe šukar lafi oto baro bahtalipe savo ka ovel sa e manušenđe! <verse eid="LUK 2:10" /><verse number="11" style="v" sid="LUK 2:11" />Avdive, ani e Davidesiri diz bijandilo tumenđe o Spasitelj kovai o Hrist o Gospod. <verse eid="LUK 2:11" /><verse number="12" style="v" sid="LUK 2:12" />A palo akava znako ka pendžaren le: ka arakhen e čhavore paćarde hem sar pašljola ano jasle.”<verse eid="LUK 2:12" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="13" style="v" sid="LUK 2:13" />Otojekhvar uzalo anđeo mothovđa pe bari vojska e anđelendar savi hvalinđa e Devle vaćerindoj:<verse eid="LUK 2:13" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="14" style="v" sid="LUK 2:14" />“Slava ko učipe e Devlese,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 2:14">a ki phuv mir e manušenđe kolencar o Devel zadovoljno!”<verse eid="LUK 2:14" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="15" style="v" sid="LUK 2:15" />I kad o anđelja irinde pe ko nebo, o pastirija phende jekh averese: “Hajde te dža đi o Vitlejem hem te dikha adava so phenđa amenđe o Gospod.”<verse eid="LUK 2:15" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="16" style="v" sid="LUK 2:16" />I džele sigate, hem arakhle e Marija, e Josife hem e čhavore sar pašljola ano jasle. <verse eid="LUK 2:16" /><verse number="17" style="v" sid="LUK 2:17" />A kad dikhle e čhavore, vaćerde averenđe sa so ine lenđe phendo e čhavorestar. <verse eid="LUK 2:17" /><verse number="18" style="v" sid="LUK 2:18" />I inele zadivime sare kola šunde adava so o pastirija vaćerde. <verse eid="LUK 2:18" /><verse number="19" style="v" sid="LUK 2:19" />A i Marija sa adava garavđa pese ano vilo hem razmislinđa adalestar. <verse eid="LUK 2:19" /><verse number="20" style="v" sid="LUK 2:20" />I o pastirija dželefse slavindoj hem hvalindoj e Devle zako sa okova so šunde hem so dikhle baš ađahar sar so ine lenđe phendo.<verse eid="LUK 2:20" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="21" style="v" sid="LUK 2:21" />Kad nakhle ofto dive, kad e čhavore valjande te obrezinen, dinde le anav Isus – sar so vičinđa le o anđeo angleder so i Marija ačhili khamni.<verse eid="LUK 2:21" /></para>
  <para style="s">E Isuse anena ano Hram</para>
  <para style="p">
    <verse number="22" style="v" sid="LUK 2:22" />Kad alo o vreme zako adeti i daj te očistini pe palo e Mojsijasoro zakoni, o Josif hem i Marija ande e Isuse ano Hram ko Jerusalim te preden le e Gospodese <verse eid="LUK 2:22" /><verse number="23" style="v" sid="LUK 2:23" />(sar soi pisime ano zakoni e Gospodesoro: “Svako murš prvenco te ovel posvetime e Gospodese”) <verse eid="LUK 2:23" /><verse number="24" style="v" sid="LUK 2:24" />hem te den žrtva (sar soi phendo ano zakoni e Gospodesoro: “duj tikore golubija ili duj terne golubija”).<verse eid="LUK 2:24" /></para>
  <para style="s">O Simeon prorokujini</para>
  <para style="p">
    <verse number="25" style="v" sid="LUK 2:25" />A ano Jerusalim inele jekh manuš palo anav Simeon. Ov inele pravedno hem pobožno. Adžićeri ine te avel o Mesija te spasini e Izraelconen, hem o Sveto Duho inele upro leste. <verse eid="LUK 2:25" /><verse number="26" style="v" sid="LUK 2:26" />O Sveto Duho mothovđa lese da angleder so ka merel, ka dikhel e Gospodesere Mesija. <verse eid="LUK 2:26" /><verse number="27" style="v" sid="LUK 2:27" />I o Sveto Duho phenđa lese te džal ko Hram, i ov dželo. Tegani o Josif hem i Marija ande e čhavore e Isuse ano Hram sar te ćeren o adeti savoi palo Zakoni. <verse eid="LUK 2:27" /><verse number="28" style="v" sid="LUK 2:28" />Kad o Simeon dikhlja e čhavore e Isuse, lelja le ki angali hem hvalinđa e Devle vaćerindoj:<verse eid="LUK 2:28" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="29" style="v" sid="LUK 2:29" />“Gospode, akana šaj me, o sluga klo, te merav ano mir</para>
  <para style="q2" vid="LUK 2:29">sar so phenđan maje.<verse eid="LUK 2:29" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="30" style="v" sid="LUK 2:30" />Adalese so mle jaćha dikhle to spasenje,<verse eid="LUK 2:30" /></para>
  <para style="q2">
    <verse number="31" style="v" sid="LUK 2:31" />savo spreminđan anglo sa o nacije.<verse eid="LUK 2:31" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="32" style="v" sid="LUK 2:32" />Akava spasenje ka ovel svetlost te mothoj tut avere nacijenđe</para>
  <para style="q2" vid="LUK 2:32">hem ka anel slava te narodose, e Izraelconenđe.”<verse eid="LUK 2:32" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="33" style="v" sid="LUK 2:33" />E Isusesoro dad hem i daj divinde pe adaleja so o Simeon vaćerđa olestar.<verse eid="LUK 2:33" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="34" style="v" sid="LUK 2:34" />Tegani o Simeon blagoslovinđa len hem phenđa e Marijaće, e Isusesere dajaće: “Dikh, akavai čhavoro birime te ćerel buten te peren hem te ušten ano Izrael. Ovi odredime te ovel e Devlesoro znako, ali but džene ka odbacinen le. <verse eid="LUK 2:34" /><verse number="35" style="v" sid="LUK 2:35" />Adava ka ovel sar te mothoven pe bute manušengere garavde mislija. A o mači ka posaj ti duša.”<verse eid="LUK 2:35" /></para>
  <para style="s">I Ana zahvalini e Devlese zako Mesija</para>
  <para style="p">
    <verse number="36" style="v" sid="LUK 2:36" />A adari da inele i proročica i Ana, i čhaj e Fanuilesiri, oto pleme e Asiresoro. Oj inele ano purane berša. Efta berš živinđa ple romeja, <verse eid="LUK 2:36" /><verse number="37" style="v" sid="LUK 2:37" />a palo adava živinđa sar udovica đi oftovardešu štarto berš. Stalno inele ano Hram, i dive i rat slavinđa e Devle ano postiba hem ano moliba. <verse eid="LUK 2:37" /><verse number="38" style="v" sid="LUK 2:38" />I samo so o Simeon završinđa ple vaćeribnaja, i Ana nakhini đi o Josif hem i Marija zahvalindoj e Devlese zako čhavoro. I lelja te vaćeri e čhavorestar sarijenđe adari kola adžićerde upro Devel te otkupini o Jerusalim.<verse eid="LUK 2:38" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="39" style="v" sid="LUK 2:39" />Kad o Josif hem i Marija ćerde sa soi palo zakoni e Gospodesoro, irinde pe ki pumari diz Nazaret ki Galileja. <verse eid="LUK 2:39" /><verse number="40" style="v" sid="LUK 2:40" />A o čhavoro barjola ine hem zoraljola. Pherđola ine mudrost hem i milost e Devlesiri inele upro leste.<verse eid="LUK 2:40" /></para>
  <para style="s">O čhavoro o Isus vaćeri e učiteljencar ano Hram</para>
  <para style="p">
    <verse number="41" style="v" sid="LUK 2:41" />E Isusesoro dad hem i daj svako berš zako prazniko Pasha džana ine ki diz Jerusalim. <verse eid="LUK 2:41" /><verse number="42" style="v" sid="LUK 2:42" />Kad e Isuse inele dešu duj berš, palo adeti, hem ov dželo olencar adari te slavini o prazniko. <verse eid="LUK 2:42" /><verse number="43" style="v" sid="LUK 2:43" />Kad nakhlo o prazniko, o Josif hem i Marija lelje te džanfse, a na džande so lengoro čhavo o Isus ačhilo ano Jerusalim. <verse eid="LUK 2:43" /><verse number="44" style="v" sid="LUK 2:44" />Sar mislinde dai o Isus maškaro manuša kola putujinde olencar, džele jekh dive phirindoj, a onda lelje te roden le maškaro pumarende hem maškaro pendžarutne. <verse eid="LUK 2:44" /><verse number="45" style="v" sid="LUK 2:45" />I kad našti ine te arakhen le, irinde pe ko Jerusalim te roden le. <verse eid="LUK 2:45" /><verse number="46" style="v" sid="LUK 2:46" />I o trito dive arakhle le ano Hram sar bešela maškaro e verakere učitelja, sar šunela len hem pučela len. <verse eid="LUK 2:46" /><verse number="47" style="v" sid="LUK 2:47" />I sare kola šunde e Isuse, divinde pe zako lesoro džandipe hem zako lesere odgovorija.<verse eid="LUK 2:47" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="48" style="v" sid="LUK 2:48" />I kad dikhlja le lesoro dad hem lesiri daj, inele iznenadime. Lesiri daj phenđa lese: “Mlo čhavo, vaćer sose adava ćerđan amenđe? To dad hem me but darandiljam hem rodinđam tut!”<verse eid="LUK 2:48" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="49" style="v" sid="LUK 2:49" />A o Isus pučlja len: “Sose rodinđen man? Na džanđen li so valjani te ovav ano čher mle Dadesoro?”<verse eid="LUK 2:49" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="50" style="v" sid="LUK 2:50" />A i Marija hem o Josif na halile so o Isus manglja te phenel lenđe adaleja.<verse eid="LUK 2:50" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="51" style="v" sid="LUK 2:51" />I palo adava, o Isus irinđa pe olencar ko Nazaret hem ine lenđe poslušno. A lesiri daj garavđa pese ano vilo sa adava so ulo. <verse eid="LUK 2:51" /><verse number="52" style="v" sid="LUK 2:52" />A o Isus ulo po mudro hem barjola ine ano telo, hem sa više barjola ine ano jaćha e Devlese hem e manušenđe.<verse eid="LUK 2:52" /></para>
  <chapter eid="LUK 2" />
  <chapter number="3" style="c" sid="LUK 3" />
  <para style="s">O Jovan o Krstitelj pripremini o drom e Isusese</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 3:1-12">Mt 3,1–12</ref>; <ref loc="MRK 1:1-8">Mk 1,1–8</ref>; <ref loc="JHN 1:19-28">Jn 1,19–28</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 3:1" />Kad o caro o Tiberija vladinđa upro e Rimesoro carstvo dešupandžto berš, o Pontije Pilat vladinđa ani Judeja, o Irod vladinđa ani Galileja, a lesoro phral o Filip vladinđa ani Itureja hem ani Trahonitada, o Lisanije vladinđa ani Avilina, <verse eid="LUK 3:1" /><verse number="2" style="v" sid="LUK 3:2" />hem o Ana hem o Kajafa inele šerutne sveštenici, o lafi e Devlesoro alo e Zaharijasere čhavese e Jovanese ki pustinja. <verse eid="LUK 3:2" /><verse number="3" style="v" sid="LUK 3:3" />I o Jovan dželo ko sa o krajo e lenjakoro Jordan te propovedini e manušenđe da valjani te pokajinen pe zako pumare grehija hem te oven krstime sar te mothoven dai lenđe oprostime o grehija. <verse eid="LUK 3:3" /><verse number="4" style="v" sid="LUK 3:4" />Sar so angleder pisinđa o proroko o Isaija, o Jovan inele</para>
  <para style="q1" vid="LUK 3:4">“o glaso so vičini ani pustinja:</para>
  <para style="q1" vid="LUK 3:4">‘Pripreminen o drom e Gospodese,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 3:4">ravnonen lese o droma!<verse eid="LUK 3:4" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="5" style="v" sid="LUK 3:5" />Svako dolina te pherđol</para>
  <para style="q2" vid="LUK 3:5">a svako planina hem brego te peren!</para>
  <para style="q1" vid="LUK 3:5">O bange droma te oven ispravime</para>
  <para style="q2" vid="LUK 3:5">a o neravna droma te oven ravnome!<verse eid="LUK 3:5" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="6" style="v" sid="LUK 3:6" />I sa o manuša ka dikhen e Devlesoro spasenje.’”<verse eid="LUK 3:6" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="7" style="v" sid="LUK 3:7" />Akava o Jovan vaćerđa butenđe kola iklile te krstini len: “E sapengere čhavalen! Ko vaćerđa tumenđe da šaj te našen oti e Devlesiri holi savi avela? <verse eid="LUK 3:7" /><verse number="8" style="v" sid="LUK 3:8" />Tumare životeja mothoven da čače pokajinđen tumen! I ma mislinen dai dovoljno te phenen: ‘Amaroi pradad o Avraam.’ Phenava tumenđe da o Devel hem akale barendar šaj te vazdel čhaven e Avraamese. <verse eid="LUK 3:8" /><verse number="9" style="v" sid="LUK 3:9" />Ače o tover oto sudo e Devlesoroi već vazdime te čhinel o kašta ano koreno. I svako kaš savo na bijani šukar bijandipe ka čhinel pe hem ka frdel pe ani jag.”<verse eid="LUK 3:9" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="10" style="v" sid="LUK 3:10" />A o narodo pučlja le: “So valjani te ćera?”<verse eid="LUK 3:10" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="11" style="v" sid="LUK 3:11" />O Jovan phenđa lenđe: “Kas isi duj gada, jekh valjani te del okolese kas nane. A kas isi hajbnase, te ćerel isto ađahar.”<verse eid="LUK 3:11" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="12" style="v" sid="LUK 3:12" />Nesave carinici da ale te krstini len o Jovan, i pučle le: “Učitelju, so amen te ćera?”<verse eid="LUK 3:12" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="13" style="v" sid="LUK 3:13" />A ov phenđa lenđe: “Ma roden buderi porez okolestar so o zakoni phenela tumenđe te roden.”<verse eid="LUK 3:13" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="14" style="v" sid="LUK 3:14" />I nesave vojnici da pučle e Jovane: “A so amen te ćera?”</para>
  <para style="p" vid="LUK 3:14">A ov phenđa lenđe: “Nikastar ma len pare ki sila ili so ka tužinen len hovavne hem oven zadovoljna tumara plataja.”<verse eid="LUK 3:14" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="15" style="v" sid="LUK 3:15" />A o narodo adžićerđa e Mesija hem sare pučle pe nane li o Jovan adava. <verse eid="LUK 3:15" /><verse number="16" style="v" sid="LUK 3:16" />Adalese o Jovan phenđa sarijenđe: “Me krstinava tumen panjeja, ali avela o po baro mandar, kase na injum dostojno ni o dorikha oti obuća te phravav. Ov ka krstini tumen e Svetone Duhoja hem jagaja. <verse eid="LUK 3:16" /><verse number="17" style="v" sid="LUK 3:17" />Ano vas lese i lopata te čistini o gumno plo hem te odvojini o điv taro ljuske. O điv ka čhivel pese ki šupa, a o ljuske ka tharel jagaja savi nikad na mudarđola.” <verse eid="LUK 3:17" /><verse number="18" style="v" sid="LUK 3:18" />Ađahar, sar hem bute avere lafencar o Jovan vaćerđa lenđe o Šukar lafi.<verse eid="LUK 3:18" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="19" style="v" sid="LUK 3:19" />A e vladare e Irode o Jovan ukorinđa adalese so lelja romnjaće ple phralesere romnja e Irodijada hem zako but avera bišukar buća save ćerđa. <verse eid="LUK 3:19" /><verse number="20" style="v" sid="LUK 3:20" />Tegani o Irod ćerđa aver bišukaripe: čhivđa e Jovane ko phandlipe.<verse eid="LUK 3:20" /></para>
  <para style="s">O Jovan krstini e Isuse</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 3:13-17">Mt 3,13–17</ref>; <ref loc="MRK 1:9-11">Mk 1,9–11</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="21" style="v" sid="LUK 3:21" />Kad sa o manuša krstinde pe, krstinđa pe hem o Isus. I tegani sar o Isus molini pe ine, phravdilo o nebo, <verse eid="LUK 3:21" /><verse number="22" style="v" sid="LUK 3:22" />a o Sveto Duho huljilo upro leste ano oblik e golubesoro. A taro nebo šundilo o glaso e Devlesoro: “Tu injan mlo Čhavo o volime! Tuja injum bahtalo!”<verse eid="LUK 3:22" /></para>
  <para style="s">E Isusesoro poreklo</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 1:1-17">Mt 1,1–17</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="23" style="v" sid="LUK 3:23" />O Isus počinđa pli služba anglo narodo kad inole đi ko trijanda berš. O narodo smatrinđa dai o Isus čhavo e Josifesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:23">O Josif inele čhavo e Ilijasoro.<verse eid="LUK 3:23" /></para>
  <para style="li1">
    <verse number="24" style="v" sid="LUK 3:24" />O Ilija inele čhavo e Matatesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:24">O Matat inele čhavo e Levijesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:24">O Levije inele čhavo e Melhisoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:24">O Melhi inele čhavo e Janajesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:24">O Janaj inele čhavo e Josifesoro.<verse eid="LUK 3:24" /></para>
  <para style="li1">
    <verse number="25" style="v" sid="LUK 3:25" />O Josif inele čhavo e Matatijesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:25">O Matatije inele čhavo e Amosesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:25">O Amos inele čhavo e Naumesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:25">O Naum inele čhavo e Eslijasoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:25">O Eslija inele čhavo e Nangejesoro.<verse eid="LUK 3:25" /></para>
  <para style="li1">
    <verse number="26" style="v" sid="LUK 3:26" />O Nangej inele čhavo e Maatesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:26">O Maat inele čhavo e Matatijesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:26">O Matatije inele čhavo e Semeinesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:26">O Semein inele čhavo e Josihesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:26">O Josih inele čhavo e Jodasoro.<verse eid="LUK 3:26" /></para>
  <para style="li1">
    <verse number="27" style="v" sid="LUK 3:27" />O Joda inele čhavo e Joananesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:27">O Joanan inele čhavo e Risasoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:27">O Risa inele čhavo e Zorovavelesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:27">O Zorovavel inele čhavo e Salatiilesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:27">O Salatiil inele čhavo e Nirisoro.<verse eid="LUK 3:27" /></para>
  <para style="li1">
    <verse number="28" style="v" sid="LUK 3:28" />O Niri inele čhavo e Melhisoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:28">O Melhi inele čhavo e Adisoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:28">O Adi inele čhavo e Kosamesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:28">O Kosam inele čhavo e Elmadamesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:28">O Elmadam inele čhavo e Iresoro.<verse eid="LUK 3:28" /></para>
  <para style="li1">
    <verse number="29" style="v" sid="LUK 3:29" />O Ir inele čhavo e Isusesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:29">O Isus inele čhavo e Eliezeresoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:29">O Eliezer inele čhavo e Jorimesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:29">O Jorim inele čhavo e Matatesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:29">O Matat inele čhavo e Levijesoro.<verse eid="LUK 3:29" /></para>
  <para style="li1">
    <verse number="30" style="v" sid="LUK 3:30" />O Levije inele čhavo e Simeonesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:30">O Simeon inele čhavo e Judasoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:30">O Juda inele čhavo e Josifesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:30">O Josif inele čhavo e Jonamesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:30">O Jonam inele čhavo e Eliakimesoro.<verse eid="LUK 3:30" /></para>
  <para style="li1">
    <verse number="31" style="v" sid="LUK 3:31" />O Eliakim inele čhavo e Melejasoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:31">O Meleja inele čhavo e Menasoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:31">O Mena inele čhavo e Matatasoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:31">O Matata inele čhavo e Natanesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:31">O Natan inele čhavo e Davidesoro.<verse eid="LUK 3:31" /></para>
  <para style="li1">
    <verse number="32" style="v" sid="LUK 3:32" />O David inele čhavo e Jesejesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:32">O Jesej inele čhavo e Jovidesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:32">O Jovid inele čhavo e Voozesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:32">O Vooz inele čhavo e Salmonesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:32">O Salmon inele čhavo e Naasonesoro.<verse eid="LUK 3:32" /></para>
  <para style="li1">
    <verse number="33" style="v" sid="LUK 3:33" />O Naason inele čhavo e Aminadavesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:33">O Aminadav inele čhavo e Adminesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:33">O Admin inele čhavo e Arnisoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:33">O Arni inele čhavo e Esromesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:33">O Esrom inele čhavo e Faresesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:33">O Fares inele čhavo e Judasoro.<verse eid="LUK 3:33" /></para>
  <para style="li1">
    <verse number="34" style="v" sid="LUK 3:34" />O Juda inele čhavo e Jakovesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:34">O Jakov inele čhavo i Isaakesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:34">O Isaak inele čhavo e Avraamesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:34">O Avraam inele čhavo e Tarasoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:34">O Tara inele čhavo e Nahoresoro.<verse eid="LUK 3:34" /></para>
  <para style="li1">
    <verse number="35" style="v" sid="LUK 3:35" />O Nahor inele čhavo e Seruhesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:35">O Seruh inele čhavo e Ragavesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:35">O Ragav inele čhavo e Falekesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:35">O Falek inele čhavo e Everesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:35">O Ever inele čhavo e Salasoro.<verse eid="LUK 3:35" /></para>
  <para style="li1">
    <verse number="36" style="v" sid="LUK 3:36" />O Sala inele čhavo e Kainamesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:36">O Kainam inele čhavo e Arfaksadesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:36">O Arfaksad inele čhavo e Simesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:36">O Sim inele čhavo e Nojesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:36">O Noje inele čhavo e Lamehesoro.<verse eid="LUK 3:36" /></para>
  <para style="li1">
    <verse number="37" style="v" sid="LUK 3:37" />O Lameh inele čhavo e Matusalasoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:37">O Matusala inele čhavo e Enohesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:37">O Enoh inele čhavo e Jaretesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:37">O Jaret inele čhavo e Malaleilesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:37">O Malaleil inele čhavo e Kainamesoro.<verse eid="LUK 3:37" /></para>
  <para style="li1">
    <verse number="38" style="v" sid="LUK 3:38" />O Kainam inele čhavo e Enosesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:38">O Enos inele čhavo e Sitesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:38">O Sit inele čhavo e Adamesoro.</para>
  <para style="li1" vid="LUK 3:38">O Adam inele čhavo e Devlesoro.<verse eid="LUK 3:38" /></para>
  <chapter eid="LUK 3" />
  <chapter number="4" style="c" sid="LUK 4" />
  <para style="s">E Isuse ki pustinja kušini o beng</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 4:1-11">Mt 4,1–11</ref>; <ref loc="MRK 1:12-13">Mk 1,12–13</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 4:1" />A o Isus, pherdo e Svetone Duhoja, irinđa pe tari len Jordan; i oto Duho inele legardo ki pustinja, <verse eid="LUK 4:1" /><verse number="2" style="v" sid="LUK 4:2" />kaj inele saranda dive iskušime e bengestar. I na halja ništa adala dive, a kad nakhle adala dive, tegani bokhalilo.<verse eid="LUK 4:2" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="3" style="v" sid="LUK 4:3" />I o beng phenđa lese: “Te injan o Čhavo e Devlesoro, vaćer akale barese te ovel maro.”<verse eid="LUK 4:3" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="4" style="v" sid="LUK 4:4" />A o Isus phenđa lese: “Pisimei ano Sveto lil: ‘O manuš naka živini samo oto maro.’”<verse eid="LUK 4:4" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="5" style="v" sid="LUK 4:5" />I o beng legarđa le ko učo than hem otojekhvar mothovđa lese sa o carstvija e phuvjakere, <verse eid="LUK 4:5" /><verse number="6" style="v" sid="LUK 4:6" />i phenđa lese: “Tuće ka dav sa akava zoralipe hem i slava olengiri adalese soi maje dindi, i dava la kase me mangava. <verse eid="LUK 4:6" /><verse number="7" style="v" sid="LUK 4:7" />Adalese, te peljan ko kočija angla mande, sa ka ovel klo.”<verse eid="LUK 4:7" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="8" style="v" sid="LUK 4:8" />I o Isus phenđa lese: “Pisimei ano Sveto lil: ‘Per ko kočija samo anglo Gospod, to Devel, hem samo ole kande!’”<verse eid="LUK 4:8" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="9" style="v" sid="LUK 4:9" />I o beng anđa le ko Jerusalim hem čhivđa le upro naj učo than e Hramesoro hem phenđa lese: “Te injan o Čhavo e Devlesoro, frde tut akatar tele! <verse eid="LUK 4:9" /><verse number="10" style="v" sid="LUK 4:10" />Adalese soi pisime:</para>
  <para style="q1" vid="LUK 4:10">‘Ka naredini ple anđelenđe te arakhen tut,<verse eid="LUK 4:10" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="11" style="v" sid="LUK 4:11" />te akharen tut ko vasta</para>
  <para style="q2" vid="LUK 4:11">te na khuve tut preja ko bar.’”<verse eid="LUK 4:11" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="12" style="v" sid="LUK 4:12" />O Isus phenđa lese: “Hem akavai phendo ano Sveto lil:</para>
  <para style="q1" vid="LUK 4:12">‘Ma kušin e Gospode, te Devle.’”<verse eid="LUK 4:12" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="13" style="v" sid="LUK 4:13" />I kad završinđa svako kušnja, o beng cidinđa pe olestar đi nesavi aver prilika.<verse eid="LUK 4:13" /></para>
  <para style="s">O Isus sikaj ani Galileja</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 4:12-17">Mt 4,12–17</ref>; <ref loc="MRK 1:14-15">Mk 1,14–15</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="14" style="v" sid="LUK 4:14" />I o Isus irinđa pe ki regija Galileja ano zoralipe e Duhosoro, i šundilo o glaso olestar ko sa o krajo. <verse eid="LUK 4:14" /><verse number="15" style="v" sid="LUK 4:15" />I sikavđa e manušen olenđe ano sinagoge hem inele pohvalime sarijendar.<verse eid="LUK 4:15" /></para>
  <para style="s">E Isuse ispudinena taro Nazaret</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 13:53-58">Mt 13,53–58</ref>; <ref loc="MRK 6:1-6">Mk 6,1–6</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="16" style="v" sid="LUK 4:16" />I o Isus alo ki diz Nazaret kote barilo hem, palo plo adeti ko savato, đerdinđa ki sinagoga. Uštino te čitini, <verse eid="LUK 4:16" /><verse number="17" style="v" sid="LUK 4:17" />a ine lese dindo o lil e prorokosoro e Isaijasoro. Ov phravđa o lil hem arakhlja o than kaj inele pisime:<verse eid="LUK 4:17" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="18" style="v" sid="LUK 4:18" />“O Duhoi e Gospodesoro upra mande,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 4:18">adalese so pomazinđa man</para>
  <para style="q2" vid="LUK 4:18">te vaćerav o šukar lafi e čororenđe.</para>
  <para style="q1" vid="LUK 4:18">Bičhalđa man te proglasinav e phandlenđe da ka oven oslobodime,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 4:18">e kororenđe da ka irini pe lenđe o dikhiba,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 4:18">e mučimenđe da ka oven slobodna,<verse eid="LUK 4:18" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="19" style="v" sid="LUK 4:19" />te proglasinav o adžićerdo berš oti e Gospodesiri milost.”<verse eid="LUK 4:19" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="20" style="v" sid="LUK 4:20" />Tegani phandlja o lil, irinđa le e slugaste, i beštino te sikaj. I sare ani sinagoga dikhle ano leste.<verse eid="LUK 4:20" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="21" style="v" sid="LUK 4:21" />A o Isus lelja te vaćeri lenđe: “Avdive pherdile akala lafija save šunđen tumare kanencar.”<verse eid="LUK 4:21" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="22" style="v" sid="LUK 4:22" />I sare šukar vaćerde olestar hem inele zadivime oto šukar lafija save iklile lesere mujestar, i vaćerde: “Nane li ov e Josifesoro čhavo?”<verse eid="LUK 4:22" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="23" style="v" sid="LUK 4:23" />A ov phenđa lenđe: “Čače ka vaćeren maje akaja poslovica: ‘Doktore, sasljar korkore tut!’ So šunđam so ulo ano Kafarnaum, ćer hem akate, ano to than kaj bariljan.”<verse eid="LUK 4:23" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="24" style="v" sid="LUK 4:24" />I phenđa: “Čače, vaćerava tumenđe, nijekh proroko nane prihvatime ano plo than kaj barilo. <verse eid="LUK 4:24" /><verse number="25" style="v" sid="LUK 4:25" />I čače, vaćerava tumenđe, inele but udovice ano Izrael e Ilijase ano vreme, kad na pelo bršim trin berš hem šov masek i ulo baro bokhalipe ki sa i phuv. <verse eid="LUK 4:25" /><verse number="26" style="v" sid="LUK 4:26" />I nijekhaće olendar na inele bičhaldo o Ilija sem e udovicaće ki e abanđijengiri diz Sarepta uzalo Sidon. <verse eid="LUK 4:26" /><verse number="27" style="v" sid="LUK 4:27" />I inele but gubavci ano Izrael ano vreme e prorokosoro e Jelisejesoro, i nijekh olendar na inele sasljardo, sem o Neman o Sirijco.”<verse eid="LUK 4:27" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="28" style="v" sid="LUK 4:28" />I sare ani sinagoga pherdile holi kad šunde adava. <verse eid="LUK 4:28" /><verse number="29" style="v" sid="LUK 4:29" />I uštine hem ispudinde le tari diz, i legarde le upre ko brego upro savo lengiri diz inele vazdime te šaj frden le odupral. <verse eid="LUK 4:29" /><verse number="30" style="v" sid="LUK 4:30" />Ali o Isus nakhino maškar olende hem dželo.<verse eid="LUK 4:30" /></para>
  <para style="s">O Isus ispudini e demone e manušestar</para>
  <para style="r">(<ref loc="MRK 1:21-28">Mk 1,21–28</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="31" style="v" sid="LUK 4:31" />I o Isus huljilo ani e galilejakiri diz Kafarnaum, i sikavđa e manušen ko savato. <verse eid="LUK 4:31" /><verse number="32" style="v" sid="LUK 4:32" />I on inele zadivime lesere sikavibnaja adalese so lesoro vaćeriba inele ano autoritet.<verse eid="LUK 4:32" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="33" style="v" sid="LUK 4:33" />A adari, ani sinagoga, inele manuš opsednutime e demonesere bišukare duhoja hem oto sa o glaso vičinđa: <verse eid="LUK 4:33" /><verse number="34" style="v" sid="LUK 4:34" />“Oh, so mangeja amendar, Isuse Nazarećanine? Aljan li te uništine amen? Džanav ko tu injan: o Sveco e Devlesoro.”<verse eid="LUK 4:34" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="35" style="v" sid="LUK 4:35" />Tegani o Isus ukorinđa le: “Phand to muj hem ikljov olestar!”</para>
  <para style="p" vid="LUK 4:35">I o demoni frdinđa le ki phuv anglo sarijende, iklilo olestar hem ni hari na dukhavđa le.<verse eid="LUK 4:35" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="36" style="v" sid="LUK 4:36" />I sare but začudinde pe hem vaćerde jekh avereja ađahar: “Savo li vaćeriba adava da ano autoritet hem ano zoralipe naredini e bišukare duhenđe te ikljon hem on ikljona?”<verse eid="LUK 4:36" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="37" style="v" sid="LUK 4:37" />I o glaso e Isusestar šundilo ko sa o pašutne thana.<verse eid="LUK 4:37" /></para>
  <para style="s">O Isus sasljari e Petresere sasuja hem bute averen</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 8:14-17">Mt 8,14–17</ref>; <ref loc="MRK 1:29-39">Mk 1,29–39</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="38" style="v" sid="LUK 4:38" />O Isus iklilo tari sinagoga hem dželo ko čher e Simonesoro. E Simonesere sasuja inele bari jag. I on zamolinde le te sasljari la. <verse eid="LUK 4:38" /><verse number="39" style="v" sid="LUK 4:39" />I o Isus terdino uzalo late, naredinđa e jagaće hem oj muklja la. I odmah uštini hem lelja te poslužini len.<verse eid="LUK 4:39" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="40" style="v" sid="LUK 4:40" />Kad o kham huljilo, sarijen kolen inele namborme manuša oto razna nambormipa, ande len koro Isus. A ov upra svakoneste olendar čhivđa ple vasta hem sasljarđa len.<verse eid="LUK 4:40" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="41" style="v" sid="LUK 4:41" />A butendar da iklile o demonja vičindoj hem vaćerindoj: “Tu injan o Čhavo e Devlesoro!”</para>
  <para style="p" vid="LUK 4:41">O Isus pretinđa len hem na muklja lenđe te vaćeren adalese so džande dai ov o Hrist.<verse eid="LUK 4:41" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="42" style="v" sid="LUK 4:42" />Kad dislilo, o Isus iklilo tari diz hem dželo ko jekh čučo than. I but džene rodinde le. Ale đi leste hem na mukena le ine te džalfse olendar.<verse eid="LUK 4:42" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="43" style="v" sid="LUK 4:43" />A ov phenđa lenđe: “I ko avera dizja valjani te vaćerav o šukar lafi oto carstvo e Devlesoro adalese so zako adava injum bičhaldo.”<verse eid="LUK 4:43" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="44" style="v" sid="LUK 4:44" />I o Isus nastavinđa te propovedini ano e judejakere sinagoge.<verse eid="LUK 4:44" /></para>
  <chapter eid="LUK 4" />
  <chapter number="5" style="c" sid="LUK 5" />
  <para style="s">O Isus vičini e prvone učenikonen</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 4:18-22">Mt 4,18–22</ref>; <ref loc="MRK 1:16-20">Mk 1,16–20</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 5:1" />A jekhvar but džene gurinde pe uzalo Isus te šunen o lafi e Devlesoro, a ov terdino uzalo e Galilejakoro jezero. <verse eid="LUK 5:1" /><verse number="2" style="v" sid="LUK 5:2" />I dikhlja duj čamcija uzalo jezero savendar iklile o manuša kola dolena maćhen adalese so thovena ine pumare mreže. <verse eid="LUK 5:2" /><verse number="3" style="v" sid="LUK 5:3" />I đerdinđa ano jekh čamco, kova inele e Simonesoro, i zamolinđa le te cidel pe hari e phuvjatar, i bešindoj ano čamco, sikavđa e narodo.<verse eid="LUK 5:3" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="4" style="v" sid="LUK 5:4" />A kad završinđa o vaćeriba, phenđa e Simonese: “Dža e čamcoja ko hor hem frden tumare mreže te šaj dolen maćhen.”<verse eid="LUK 5:4" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="5" style="v" sid="LUK 5:5" />A o Simon phenđa: “Gospodarona, sa i rat trudinđam amen i ništa na dolinđam, ali te tu pheneja, ka frdav o mreže.” <verse eid="LUK 5:5" /><verse number="6" style="v" sid="LUK 5:6" />I kad ćerde adava, dolinde sa edobor maćhen i lengere mreže lelje te pharavđon. <verse eid="LUK 5:6" /><verse number="7" style="v" sid="LUK 5:7" />I vastencar mothovde pumare amalenđe, kola inele ko aver čamco, te aven te pomožinen lenđe. I on ale hem pherde soduj čamcija edobor da lelje te pherđon pani.<verse eid="LUK 5:7" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="8" style="v" sid="LUK 5:8" />A kad dikhlja adava o Simon o Petar, pelo ko kočija anglo Isus vaćerindoj: “Dža mandar, Gospode, me injum grešno manuš!”<verse eid="LUK 5:8" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="9" style="v" sid="LUK 5:9" />Adalese so i dar prelelja ole hem sarijen kola inele oleja zbog o baro doliba e maćhengoro. <verse eid="LUK 5:9" /><verse number="10" style="v" sid="LUK 5:10" />Ađahar da i dar dolinđa e Jakove hem e Jovane, e Zevedejesere čhaven, kola inele e Simonesere amala.</para>
  <para style="p" vid="LUK 5:10">I o Isus phenđa e Simonese: “Ma dara! Od akana manušen ka dole.”<verse eid="LUK 5:10" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="11" style="v" sid="LUK 5:11" />I kad ikalde o čamcija upri phuv, ačhavde sa hem džele palo leste.<verse eid="LUK 5:11" /></para>
  <para style="s">O Isus sasljari e gubavco</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 8:1-4">Mt 8,1–4</ref>; <ref loc="MRK 1:40-45">Mk 1,40–45</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="12" style="v" sid="LUK 5:12" />I jekhvar o Isus inele ki nesavi diz, i nekotar anglo leste iklilo manuš pherdo gubaja. So dikhlja e Isuse, pelo anglo leste mujeja đi phuv hem molinđa le vaćerindoj: “Gospode, te mangeja, šaj te sasljare man!”<verse eid="LUK 5:12" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="13" style="v" sid="LUK 5:13" />I o Isus pružinđa plo vas, dolinđa le hem phenđa: “Mangava, ov sasljardo!”</para>
  <para style="p" vid="LUK 5:13">I otojekhvar i guba cidinđa pe olestar.<verse eid="LUK 5:13" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="14" style="v" sid="LUK 5:14" />Tegani naredinđa lese: “Ma vaćer nikase akalestar, nego dža mothov tut e sveštenikose hem de žrtva zako to očistiba, sar so naredinđa o Mojsije, zako svedočanstvo olenđe.”<verse eid="LUK 5:14" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="15" style="v" sid="LUK 5:15" />A o glaso e Isusestar šunđola ine sa po dur, i but džene čedena pe ine te šunen le hem te oven sasljarde oto pumare nambormipa. <verse eid="LUK 5:15" /><verse number="16" style="v" sid="LUK 5:16" />A ov cidela pe ine ko čuče thana hem molini pe.<verse eid="LUK 5:16" /></para>
  <para style="s">E Isuse isi pravo te oprostini o grehija</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 9:1-8">Mt 9,1–8</ref>; <ref loc="MRK 2:1-12">Mk 2,1–12</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="17" style="v" sid="LUK 5:17" />I jekh dive o Isus sikavđa ano jekh čher, a o fariseja hem o učitelja e Zakonestar, kola ale oto sa e galilejakere hem judejakere gava hem oto Jerusalim, beštine adathe. A o zoralipe e Gospodesoro inele upro Isus te sasljari. <verse eid="LUK 5:17" /><verse number="18" style="v" sid="LUK 5:18" />I nesave manuša ande upri nosiljka jekhe manuše kova našti ine te phirel ni te mrdini. Mangle te anen le andre hem te čhiven le anglo Isus. <verse eid="LUK 5:18" /><verse number="19" style="v" sid="LUK 5:19" />I adalese so taro narodo našti ine te arakhen kotar te anen le andre, uklinde upro čher, ćerde rupa ko tavani hem adathar mukle le sa e nosiljkaja ko maškar anglo Isus.<verse eid="LUK 5:19" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="20" style="v" sid="LUK 5:20" />I kad o Isus dikhlja lengiri vera, phenđa: “Manušeja, oprostimei će te grehija!”<verse eid="LUK 5:20" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="21" style="v" sid="LUK 5:21" />I o fariseja hem o učitelja e Zakonestar pučle pe ana pumende: “Kovai akava so hulini? Ko šaj te oprostini o grehija sem o jekh Devel?”<verse eid="LUK 5:21" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="22" style="v" sid="LUK 5:22" />A o Isus džanđa lengere mislija, i phenđa lenđe: “Sose ađahar mislinena? <verse eid="LUK 5:22" /><verse number="23" style="v" sid="LUK 5:23" />Soi po lokhe te phenel pe: ‘Oprostimei će te grehija’ ili te phenel pe: ‘Ušti hem phir’? <verse eid="LUK 5:23" /><verse number="24" style="v" sid="LUK 5:24" />Ka dokažinav tumenđe da man, e Čhave e manušesere, isi pravo ki phuv te oprostinav o grehija.” Tegani phenđa e manušese kova našti ine te phirel: “Tuće vaćerava! Ušti, le ti nosiljka hem dža čhere!”<verse eid="LUK 5:24" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="25" style="v" sid="LUK 5:25" />I o manuš odmah uštino anglo lende, lelja i nosiljka hem dželo čhere slavindoj e Devle. <verse eid="LUK 5:25" /><verse number="26" style="v" sid="LUK 5:26" />I sare začudinde pe, hvalinde e Devle, pherdile dar hem vaćerde: “Avdive dikhljam bare čudesija!”<verse eid="LUK 5:26" /></para>
  <para style="s">O Isus alo te vičini e grešnikonen ko pokajanje</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 9:9-13">Mt 9,9–13</ref>; <ref loc="MRK 2:13-17">Mk 2,13–17</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="27" style="v" sid="LUK 5:27" />I palo adava, o Isus iklilo adathar hem dikhlja e cariniko palo anav Levije sar bešela ko than kotar čedela pe o porez, i phenđa lese: “Phir pala mande!”<verse eid="LUK 5:27" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="28" style="v" sid="LUK 5:28" />I ov uštino, ačhavđa sa hem dželo palo leste.<verse eid="LUK 5:28" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="29" style="v" sid="LUK 5:29" />I o Levije spreminđa lese baro hajba pese ano čher, hem adari inele but carinici hem avera kola beštine olencar uzalo astali.<verse eid="LUK 5:29" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="30" style="v" sid="LUK 5:30" />Tegani o fariseja hem lengere učitelja e Zakonestar lelje te buninen pe vaćerindoj e Isusesere učenikonenđe: “Sose tumen hana hem pijena e carinikonencar hem avere grešnikonencar?”<verse eid="LUK 5:30" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="31" style="v" sid="LUK 5:31" />I o Isus phenđa lenđe: “E sastenđe na valjani doktori, nego e nambormenđe. <verse eid="LUK 5:31" /><verse number="32" style="v" sid="LUK 5:32" />Me na aljum te vičinav ko pokajanje e pravednikonen, nego e grešnikonen.”<verse eid="LUK 5:32" /></para>
  <para style="s">E Isusesoroi sikaviba nevo</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 9:14-17">Mt 9,14–17</ref>; <ref loc="MRK 2:18-22">Mk 2,18–22</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="33" style="v" sid="LUK 5:33" />A on phende lese: “E Jovanesere e Krstiteljesere učenici but postinena hem molinena, ađahar hem e farisejengere učenici, a te učenici hana hem pijena.”<verse eid="LUK 5:33" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="34" style="v" sid="LUK 5:34" />A o Isus phenđa lenđe: “Sar šaj te terinen e mladoženjasere amalen te postinen kadi olencar o mladoženja? <verse eid="LUK 5:34" /><verse number="35" style="v" sid="LUK 5:35" />Ali ka aven o dive kad o manuša ka len lendar e mladoženja. Tegani, ko adala dive, ka postinen.”<verse eid="LUK 5:35" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="36" style="v" sid="LUK 5:36" />I vaćerđa lenđe akaja uporedba: “Niko na sivela o kotor e neve fostanestar ko purano fostani sar te pherel i rupa; adalese so hem o nevo ka pharavđol, a ko purano naka avel o kotor e nevestar. <verse eid="LUK 5:36" /><verse number="37" style="v" sid="LUK 5:37" />I niko na čhorela i nevi mol ano purane morćha. Te ćerđa pe ađahar, kad i nevi mol ka zreloni, ka pharaj o morćha hem ka čhorđol, a o morćha ka oven uništime. <verse eid="LUK 5:37" /><verse number="38" style="v" sid="LUK 5:38" />Nego, i nevi mol valjani te čhorel pe ano neve morćha. <verse eid="LUK 5:38" /><verse number="39" style="v" sid="LUK 5:39" />I nijekh, kova pilja i purani mol, na mangela i nevi, adalese so vaćeri: ‘dovoljnoi i purani’.”<verse eid="LUK 5:39" /></para>
  <chapter eid="LUK 5" />
  <chapter number="6" style="c" sid="LUK 6" />
  <para style="s">O Isus po baro hem oto savato</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 12:1-8">Mt 12,1–8</ref>; <ref loc="MRK 2:23-28">Mk 2,23–28</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 6:1" />Ko jekh savato o Isus nakhino maškaro njive. A lesere učenici čedinde e đivesoro klaso, morde le vastencar hem hale.<verse eid="LUK 6:1" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="2" style="v" sid="LUK 6:2" />Tegani nesave fariseja phende: “Sose ćerena adava so palo Zakoni na tromal pe ko savato?”<verse eid="LUK 6:2" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="3" style="v" sid="LUK 6:3" />O Isus phenđa lenđe: “Na čitinđen li ano Sveto lil adava so ćerđa o David kad bokhalile ov hem okola so inele oleja? <verse eid="LUK 6:3" /><verse number="4" style="v" sid="LUK 6:4" />Đerdinđa ano čher e Devlesoro, lelja hem halja o posvetime maro, savo nikase na inele muklo te han sem e sveštenikonenđe, hem čak dinđa le okolenđe so inele oleja te han.”<verse eid="LUK 6:4" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="5" style="v" sid="LUK 6:5" />I phenđa lenđe: “Me, o Čhavo e manušesoro, injum gospodari e savatesoro.”<verse eid="LUK 6:5" /></para>
  <para style="s">O Isus sasljari ko savato</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 12:9-14">Mt 12,9–14</ref>; <ref loc="MRK 3:1-6">Mk 3,1–6</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="6" style="v" sid="LUK 6:6" />Ko aver savato, o Isus đerdinđa ki sinagoga hem sikavđa. I adari inele jekh manuš kasoro desno vas inele šuko. <verse eid="LUK 6:6" /><verse number="7" style="v" sid="LUK 6:7" />Tegani o učitelja e Zakonestar hem o fariseja posmatrinena le ine te dikhen na li ko savato ka sasljari, sar te šaj tužinen le.<verse eid="LUK 6:7" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="8" style="v" sid="LUK 6:8" />A ov džanđa lengere mislija hem phenđa e manušese kas inele šuko vas: “Ušti hem terđov ko maškar!”</para>
  <para style="p" vid="LUK 6:8">I ov uštino hem terdino.<verse eid="LUK 6:8" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="9" style="v" sid="LUK 6:9" />A o Isus phenđa lenđe: “Te pučav tumen: so tromal pe te ćerel pe ko savato: šukaripe ili bišukaripe? Te spasini pe o dživdipe ili te uništini pe?”<verse eid="LUK 6:9" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="10" style="v" sid="LUK 6:10" />I dikhindoj ano sarijende, phenđa lese: “Pružin to vas!”</para>
  <para style="p" vid="LUK 6:10">I ov ćerđa ađahar hem lesoro vas ulo sasto. <verse eid="LUK 6:10" /><verse number="11" style="v" sid="LUK 6:11" />A o fariseja hem o učitelja e Zakonestar pherdile bari holi hem vaćerde maškara pumende so šaj te ćeren e Isusese.<verse eid="LUK 6:11" /></para>
  <para style="s">O Isus birini dešu duje apostolen</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 10:1-15">Mt 10,1–15</ref>; <ref loc="MRK 3:13-19">Mk 3,13–19</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="12" style="v" sid="LUK 6:12" />Adala dive, o Isus dželo ki gora te molini pe. I nakhavđa sa i rat ani molitva e Devlese. <verse eid="LUK 6:12" /><verse number="13" style="v" sid="LUK 6:13" />Kad dislilo, vičinđa kora peste ple učenikonen hem birinđa olendar dešu dujen, kolen vičinđa apostolja:<verse eid="LUK 6:13" /></para>
  <para style="li1">
    <verse number="14" style="v" sid="LUK 6:14" />e Simone kole vičinđa Petar,</para>
  <para style="li1" vid="LUK 6:14">hem lesere phrale e Andreja,</para>
  <para style="li1" vid="LUK 6:14">e Jakove</para>
  <para style="li1" vid="LUK 6:14">hem e Jovane,</para>
  <para style="li1" vid="LUK 6:14">e Filipe</para>
  <para style="li1" vid="LUK 6:14">hem e Vartolomeje,<verse eid="LUK 6:14" /></para>
  <para style="li1">
    <verse number="15" style="v" sid="LUK 6:15" />e Mateje</para>
  <para style="li1" vid="LUK 6:15">hem e Toma,</para>
  <para style="li1" vid="LUK 6:15">e Jakove e Alfejesere čhave</para>
  <para style="li1" vid="LUK 6:15">hem e Simone kovai vičime Zilot,<verse eid="LUK 6:15" /></para>
  <para style="li1">
    <verse number="16" style="v" sid="LUK 6:16" />e Juda e Jakovesere čhave, hem e Juda e Iskariote, kova ulo izdajniko.<verse eid="LUK 6:16" /></para>
  <para style="s">O Isus sikaj oto bahtalipe hem oto pharipe</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 4:23-5:12">Mt 4,23–5,12</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="17" style="v" sid="LUK 6:17" />I o Isus huljindoj olencar, terdino ko ravno than. A adari inele sa edobor lesere učenici hem but narodo taro but thana e judejakere, đi hem tari diz Jerusalim, hem taro e tiresere hem e sidonesere pašutne thana savei uzalo more. <verse eid="LUK 6:17" /><verse number="18" style="v" sid="LUK 6:18" />Ale te šunen le hem te oven sasljarde oto pumare nambormipa. A saslile hem okola kolen mučinde o bišukar duhija. <verse eid="LUK 6:18" /><verse number="19" style="v" sid="LUK 6:19" />I sa o manuša rodinde te pipinen le adalese so baro zoralipe ikljola ine olestar hem sasljari sarijen.<verse eid="LUK 6:19" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="20" style="v" sid="LUK 6:20" />I o Isus dikhlja ano ple učenici, i lelja te vaćeri:</para>
  <para style="q1" vid="LUK 6:20">“Bahtale injen tumen o čorore,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 6:20">adalese soi o carstvo e Devlesoro tumaro!<verse eid="LUK 6:20" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="21" style="v" sid="LUK 6:21" />Bahtalei okola kolai akana bokhale,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 6:21">adalese so o Devel ka čaljari tumen!</para>
  <para style="q1" vid="LUK 6:21">Bahtalei okola kola akana rovena,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 6:21">adalese so ka asan!<verse eid="LUK 6:21" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="22" style="v" sid="LUK 6:22" />Bahtale injen kad o manuša mrzinena tumen,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 6:22">kad odbacinena tumen, uvredinena tumen</para>
  <para style="q1" vid="LUK 6:22">hem lađarena tumen da injen bišukar</para>
  <para style="q2" vid="LUK 6:22">adalese so verujinena ana mande, ano Čhavo e manušesoro!<verse eid="LUK 6:22" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="23" style="v" sid="LUK 6:23" />Tegani radujinen tumen hem ripinen oto bahtalipe, adalese so adžićeri tumen bari nagrada ko nebo! Adalese so, ađahar ćerena ine hem lengere pradada e prorokonencar.<verse eid="LUK 6:23" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="24" style="v" sid="LUK 6:24" />Ali jao tumenđe e barvalenđe,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 6:24">adalese so već leljen tumari uteha!<verse eid="LUK 6:24" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="25" style="v" sid="LUK 6:25" />Jao tumenđe kola akana injen čaljarde,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 6:25">adalese so ka oven bokhale!</para>
  <para style="q1" vid="LUK 6:25">Jao tumenđe kola akana asana,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 6:25">adalese so ka tugujinen hem ka roven!<verse eid="LUK 6:25" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="26" style="v" sid="LUK 6:26" />Jao tumenđe kad sa o manuša vaćerena šukar tumendar,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 6:26">adalese so ađahar vaćerena ine hem lengere pradada e hovavne prorokonendar.”<verse eid="LUK 6:26" /></para>
  <para style="s">Volinen tumare neprijateljen</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 5:38-48">Mt 5,38–48</ref>; <ref loc="MAT 7:12">7,12</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="27" style="v" sid="LUK 6:27" />“A vaćerava tumenđe so šunena: Volinen tumare neprijateljen! Ćeren šukaripe okolenđe so mrzinena tumen! <verse eid="LUK 6:27" /><verse number="28" style="v" sid="LUK 6:28" />Blagoslovinen okolen so dena tumen armanja! Molinen tumen okolenđe so ćerena tumenđe bišukaripe! <verse eid="LUK 6:28" /><verse number="29" style="v" sid="LUK 6:29" />Okolese kova khuvela tut ki čham, irin hem aver čham. Okolese kova lela to ogrtači, ma zabranin te lel tutar hem o gad. <verse eid="LUK 6:29" /><verse number="30" style="v" sid="LUK 6:30" />De svakonese kova rodela tutar nešto, hem te neko lela okova soi klo, ma rode adava palal. <verse eid="LUK 6:30" /><verse number="31" style="v" sid="LUK 6:31" />I sar so mangena avera te ćeren tumenđe, ađahar ćeren tumen olenđe.<verse eid="LUK 6:31" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="32" style="v" sid="LUK 6:32" />Te volinena samo okolen kola tumen volinena, savi pohvala šaj te dobinen? Adalese so hem o grešnici volinena okolen kola olen volinena. <verse eid="LUK 6:32" /><verse number="33" style="v" sid="LUK 6:33" />Ađahar da, te ćerđen šukaripe okolenđe kola tumenđe ćerena šukaripe, savi pohvala šaj te dobinen? Hem o grešnici ćerena ađahar. <verse eid="LUK 6:33" /><verse number="34" style="v" sid="LUK 6:34" />Te dinđen ko zajam pare okolenđe kastar adžićerena te irinen tumenđe, savi pohvala šaj te dobinen? Hem o grešnici dena ko zajam jekh averese te šaj irini pe lenđe edobor.<verse eid="LUK 6:34" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="35" style="v" sid="LUK 6:35" />Nego, volinen tumare neprijateljen, ćeren lenđe šukaripe hem den len ko zajam bizo nisavo adžićeriba te irini pe tumenđe adava! I o Devel ka del tumen bari nagrada. I ka oven čhave e Najbaresere, adalese soi ov šukar hem premalo nezahvalna hem premalo bišukar. <verse eid="LUK 6:35" /><verse number="36" style="v" sid="LUK 6:36" />Oven milosrdna sar soi milosrdno tumaro Dad kovai ano nebo!”<verse eid="LUK 6:36" /></para>
  <para style="s">O Isus sikaj te na sudina averen</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 7:1-6">Mt 7,1–6</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="37" style="v" sid="LUK 6:37" />“Ma sudinen hem čače naka sudini pe tumenđe! I ma osudinen hem čače naka oven osudime! Oprostinen hem ka oprostini pe tumenđe! <verse eid="LUK 6:37" /><verse number="38" style="v" sid="LUK 6:38" />Den hem ka del pe tumenđe: mera šukar, pritiskime, tresime hem prepherdi ka čhivel pe tumenđe ki angali. Adalese so, sava meraja merinena, esavkaja ka merini pe tumenđe.”<verse eid="LUK 6:38" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="39" style="v" sid="LUK 6:39" />I vaćerđa lenđe akaja uporedba: “Šaj li o kororo te legari e korore? Na li soduj ka peren ki rupa? <verse eid="LUK 6:39" /><verse number="40" style="v" sid="LUK 6:40" />Nane o učeniko upreder o učitelj. I svako kovai sikavdo sa, ka ovel samo sar plo učitelj.<verse eid="LUK 6:40" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="41" style="v" sid="LUK 6:41" />A sose dikheja i trunka ani jakh te phralesiri, a i greda ani ti jakh na primetineja? <verse eid="LUK 6:41" /><verse number="42" style="v" sid="LUK 6:42" />Sar šaj te phene te phralese: ‘Phrala, aš te ikalavtar i trunka oti jakh’, a korkoro na dikheja i greda ani ti jakh? Dujemujengereja, najangle ikal i greda te jakhatar, i tegani šukar ka dikhe te ikale i trunka te phralesere jakhatar.”<verse eid="LUK 6:42" /></para>
  <para style="s">So ikljola oto šukar hem oto bišukar vilo</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 7:17-20">Mt 7,17–20</ref>; <ref loc="MAT 12:37">12,37</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="43" style="v" sid="LUK 6:43" />“Nijekh šukar kaš na dela bišukar plod, sar so nijekh bišukar kaš na dela šukar plod. <verse eid="LUK 6:43" /><verse number="44" style="v" sid="LUK 6:44" />Adalese so svako kaš pendžari pe palo lesoro plod. Sar so džanen, o smokve na čedena pe oto kare ni o drakha na čedena pe oti kupina. <verse eid="LUK 6:44" /><verse number="45" style="v" sid="LUK 6:45" />E šukare manuše isi šukaripe ano vilo, i ađahar, ple vilestar ikali šukaripe, a o bišukar manuš ple vilestar ikali bišukaripe. Adalese so e manušesoro muj vaćeri adava sojai lesoro vilo pherdo.”<verse eid="LUK 6:45" /></para>
  <para style="s">E Isusesoroi sikaviba šukar temelji</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 7:24-27">Mt 7,24–27</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="46" style="v" sid="LUK 6:46" />“Sose vičinena man: ‘Gospode, Gospode!’, a na ćerena okova so vaćerava? <verse eid="LUK 6:46" /><verse number="47" style="v" sid="LUK 6:47" />Svako kova avela mande hem šunela mle lafija hem ćerela len, ka mothovav tumenđe upra kastei: <verse eid="LUK 6:47" /><verse number="48" style="v" sid="LUK 6:48" />Ovi upro manuš kova ćerindoj plo čher handlja hem ćerđa hor, ćerđa o temelji upro bar hem vazdinđa o čher. I kad ale o panja, i len khuvđa ko adava čher, ali našti ine te potresini le adalese soi ćerdo šukar.<verse eid="LUK 6:48" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="49" style="v" sid="LUK 6:49" />A okova kova šunđa mle lafija, a na ćerđa len, ovi upro manuš kova ćerđa plo čher ki phuv bizo temelji, ko savo khuvđa i len hem otojekhvar peravđa le, i oto čher uli bari ruševina.”<verse eid="LUK 6:49" /></para>
  <chapter eid="LUK 6" />
  <chapter number="7" style="c" sid="LUK 7" />
  <para style="s">E kapetanesiri zorali vera</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 8:5-13">Mt 8,5–13</ref>; <ref loc="JHN 4:43-54">Jn 4,43–54</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 7:1" />A kad o Isus završinđa plo vaćeriba anglo narodo, đerdinđa ki diz Kafarnaum. <verse eid="LUK 7:1" /><verse number="2" style="v" sid="LUK 7:2" />A jekhe rimljanengere kapetane, kova inele upreder šel vojnici, ine sluga kova inele namborme, anglo meriba, a ceninđa le. <verse eid="LUK 7:2" /><verse number="3" style="v" sid="LUK 7:3" />I kad o kapetani šunđa e Isusese, bičhalđa koro leste nesave jevrejengere starešinen te pučen le te šaj avel te sasljari lesere sluga.<verse eid="LUK 7:3" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="4" style="v" sid="LUK 7:4" />A kad ale koro Isus, šukar zamolinde le vaćerindoj: “Ov zaslužini te ćere lese adava, <verse eid="LUK 7:4" /><verse number="5" style="v" sid="LUK 7:5" />adalese so volini amare narodo, a ćerđa amenđe hem sinagoga.”<verse eid="LUK 7:5" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="6" style="v" sid="LUK 7:6" />I o Isus dželo olencar.</para>
  <para style="p" vid="LUK 7:6">A kad inele paše uzalo čher, o kapetani bičhalđa lese ple amalen vaćerindoj: “Gospode, ma mučin tut, adalese so na injum dostojno te đerdine maje ko čher. <verse eid="LUK 7:6" /><verse number="7" style="v" sid="LUK 7:7" />Adalese na dikhljum man dostojno te avav đi tute. Nego samo naredin hem mlo sluga ka ovel sasto. <verse eid="LUK 7:7" /><verse number="8" style="v" sid="LUK 7:8" />Adalese so hem me injum manuš talo autoritet, hem isi man vojnici teleder mande. I jekhese vaćerava: ‘Dža!’, i ov džala. A averese vaćerava: ‘Ava!’, i ov avela. A mle slugase vaćerava: ‘Ćer adava!’, i ov ćerela.”<verse eid="LUK 7:8" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="9" style="v" sid="LUK 7:9" />A kad o Isus šunđa adava olestar, iznenadinđa pe, irinđa pe nakoro narodo kova džala ine palo leste hem phenđa: “Vaćerava tumenđe, na arakhljum nijekhe ano Izrael te ovel le esavki vera.”<verse eid="LUK 7:9" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="10" style="v" sid="LUK 7:10" />I kad okola kola inele bičhalde irinde pe čhere, arakhle e sluga saste.<verse eid="LUK 7:10" /></para>
  <para style="s">O Isus vazdela taro mule e udovicakere čhave</para>
  <para style="p">
    <verse number="11" style="v" sid="LUK 7:11" />Na but palo adava, o Isus dželo ki diz savi vičini pe Nain. Oleja džele lesere učenici hem but narodo. <verse eid="LUK 7:11" /><verse number="12" style="v" sid="LUK 7:12" />A kad alo paše uzalo udar e dizjakoro, reslja e dizutnen sar legarena e mule čhave, kova inele jekhoro pe dajaće koja inele udovica. But dizutne džana ine e dajaja te parunen e čhave.<verse eid="LUK 7:12" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="13" style="v" sid="LUK 7:13" />I kad dikhlja la o Gospod, pelo lese žal olaće hem phenđa laće: “Ma rov!”<verse eid="LUK 7:13" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="14" style="v" sid="LUK 7:14" />I alo paše hem dolinđa pe upro nosilja, i tegani okola so akharde terdine.</para>
  <para style="p" vid="LUK 7:14">A o Isus phenđa: “Terneja, tuće vaćerava, ušti!”<verse eid="LUK 7:14" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="15" style="v" sid="LUK 7:15" />I o mulo beštino hem lelja te vaćeri, i o Isus dinđa le lesere dajaće.<verse eid="LUK 7:15" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="16" style="v" sid="LUK 7:16" />Tegani sare darandile hem slavinde e Devle vaćerindoj: “Baro proroko iklilo maškar amende!” hem: “O Devel alo te pomožini ple narodose!”<verse eid="LUK 7:16" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="17" style="v" sid="LUK 7:17" />I adava šundilo ki sa i phuv e jevrejengiri hem ko sa o pašutne thana.<verse eid="LUK 7:17" /></para>
  <para style="s">O Isus vaćeri dai čače o Jovan proroko</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 11:2-19">Mt 11,2–19</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="18" style="v" sid="LUK 7:18" />I sa adava e Jovanese e Krstiteljese vaćerde lesere učenici. Tegani o Jovan vičinđa kora peste nesave dujen ple učenikonendar <verse eid="LUK 7:18" /><verse number="19" style="v" sid="LUK 7:19" />hem bičhalđa len koro Gospod Isus vaćerindoj: “Tu li injan adava kova valjani te avel ili te adžićera avere?”<verse eid="LUK 7:19" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="20" style="v" sid="LUK 7:20" />I adala manuša ale koro Isus hem phende: “O Jovan o Krstitelj bičhalđa amen kora tute vaćerindoj: ‘Tu li injan adava kova valjani te avel ili te adžićera avere?’”<verse eid="LUK 7:20" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="21" style="v" sid="LUK 7:21" />Baš tegani o Isus sasljarđa buten oto nambormipa, oto pharipa hem oto bišukar duhija, hem bute kororenđe dinđa dikhiba.<verse eid="LUK 7:21" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="22" style="v" sid="LUK 7:22" />Tegani o Isus phenđa e Jovanesere učenikonenđe: “Džan hem vaćeren e Jovanese so dikhljen hem so šunđen: o korore dikhena, o bange phirena, o gubavci čistinena pe, o kašuke šunena, o mule uštena, e čororenđe vaćeri pe o Šukar lafi. <verse eid="LUK 7:22" /><verse number="23" style="v" sid="LUK 7:23" />I bahtaloi okova kova na našali pli vera ana mande.”<verse eid="LUK 7:23" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="24" style="v" sid="LUK 7:24" />Kad e Jovanesere manuša džele, o Isus lelja te vaćeri e narodose e Jovanestar: “So ikliljen ki pustinja te dikhen? I trska sava phudela i barval? <verse eid="LUK 7:24" /><verse number="25" style="v" sid="LUK 7:25" />Ili so ikliljen te dikhen? E manuše ano barvale šeja urjavde? Na! Okola ano skupa šeja hem so živinena ano luksuz, eče tane ano palate. <verse eid="LUK 7:25" /><verse number="26" style="v" sid="LUK 7:26" />Ili so ikliljen te dikhen? E proroko? Oja, vaćerava tumenđe, ovi po više oto proroko! <verse eid="LUK 7:26" /><verse number="27" style="v" sid="LUK 7:27" />Ovi okova kastar pisime ano Sveto lil:</para>
  <para style="q1" vid="LUK 7:27">‘Ače, bičhalava mle glasniko angla tute,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 7:27">kova ka pripremini će o drom.’<verse eid="LUK 7:27" /></para>
  <para style="m">
    <verse number="28" style="v" sid="LUK 7:28" />Vaćerava tumenđe: maškar okolende kolai bijande e đuvljendar nijekh nane po baro e Jovanestar, a o najtikoro e Devlese ano carstvo po baroi olestar.”<verse eid="LUK 7:28" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="29" style="v" sid="LUK 7:29" />I sa o manuša hem o carinici kola šunde adava, pendžarde dai e Devlesoro sikaviba čačikano, adaleja so krstinde pe e Jovanesere krstibnaja. <verse eid="LUK 7:29" /><verse number="30" style="v" sid="LUK 7:30" />A o fariseja hem o učitelja e Zakonestar odbacinde o plan e Devlesoro pumenđe. Oni adala so na mangle o Jovan te krstini len.<verse eid="LUK 7:30" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="31" style="v" sid="LUK 7:31" />O Isus phenđa: “Kasar akana te uporedinav e manušen oti akaja generacija? Kasei slična? <verse eid="LUK 7:31" /><verse number="32" style="v" sid="LUK 7:32" />Sličnai e čhavorenđe kola bešena ko trg hem vaćerena jekh averese:</para>
  <para style="q1" vid="LUK 7:32">‘Bašalđam tumenđe veselo,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 7:32">a na čhelđen!</para>
  <para style="q1" vid="LUK 7:32">Đilabđam tužno,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 7:32">a na runđen!’<verse eid="LUK 7:32" /></para>
  <para style="m">
    <verse number="33" style="v" sid="LUK 7:33" />Ađahar, kad alo o Jovan o Krstitelj, ni halja maro ni pilja mol, a phenena: ‘O demoni ano leste!’ <verse eid="LUK 7:33" /><verse number="34" style="v" sid="LUK 7:34" />A kad aljum me, o Čhavo e manušesoro, hava hem pijava, a phenena: ‘Eče manuš halano hem mato, amal e carinikonengoro hem e avere grešnikonegoro!’ <verse eid="LUK 7:34" /><verse number="35" style="v" sid="LUK 7:35" />Ali i mudrost e Devlesiri dokažini pe sa lakere čhavendar.”<verse eid="LUK 7:35" /></para>
  <para style="s">I grešnica pomazini e Isuse</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 26:6-13">Mt 26,6–13</ref>; <ref loc="MRK 14:3-9">Mk 14,3–9</ref>; <ref loc="JHN 12:1-8">Jn 12,1–8</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="36" style="v" sid="LUK 7:36" />Nesavo farisej palo anav Simon vičinđa e Isuse te avel te hal koro leste. Ov đerdinđa e farisejese ko čher hem čhivđa pe uzalo astali. <verse eid="LUK 7:36" /><verse number="37" style="v" sid="LUK 7:37" />I eče, adari ali i đuvli kolaće džanđa pe dai grešnica ani diz, adalese so šunđa da o Isus inele uzalo astali e farisejese ko čher, i anđa miris ko čaro savo inele ćerdo oto šužo bar. <verse eid="LUK 7:37" /><verse number="38" style="v" sid="LUK 7:38" />I terdindoj palo lesere pre, runđa hem lelja te sampaćeri lesere pre ple asvencar hem koslja len ple balencar. I tegani čumudinđa lesere pre hem makhlja len miriseja.<verse eid="LUK 7:38" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="39" style="v" sid="LUK 7:39" />Kad adava dikhlja o farisej kova vičinđa le, phenđa ana peste: “Tei akava manuš proroko, ka džanel ine koi hem savi akaja đuvli koja pipini le – dai grešnica.”<verse eid="LUK 7:39" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="40" style="v" sid="LUK 7:40" />A o Isus phenđa lese: “Simone, isi man nešto te vaćerav će.”</para>
  <para style="p" vid="LUK 7:40">A ov phenđa: “Učitelju, vaćer!”<verse eid="LUK 7:40" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="41" style="v" sid="LUK 7:41" />I o Isus phenđa: “Duj džene inele dužnici nesave manušese kova dela pare ko zajam. Jekh dugujini lese panšel e rimljanengere denarija, a o dujto pinda. <verse eid="LUK 7:41" /><verse number="42" style="v" sid="LUK 7:42" />Adalese so na ine len te irinen, ov oprostinđa o dugo sodujenđe. Kova, onda, olendar više ka volini le?”<verse eid="LUK 7:42" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="43" style="v" sid="LUK 7:43" />O Simon phenđa: “Mislinava da okova kase oprostinđa više.”</para>
  <para style="p" vid="LUK 7:43">Tegani ov phenđa lese: “Oja, šukar phenđan.”<verse eid="LUK 7:43" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="44" style="v" sid="LUK 7:44" />Irinđa pe nakori đuvli, i phenđa e Simonese: “Dikheja li akala đuvlja? Đerdinđum tuće ko čher, pani mle prenđe na anđan, a oj sampaćerđa mle pre ple asvencar hem koslja len ple balencar. <verse eid="LUK 7:44" /><verse number="45" style="v" sid="LUK 7:45" />Na pozdravinđan man čumudipnaja, a oj, sar đerdinđum na ačhavđa te čumudini mle pre. <verse eid="LUK 7:45" /><verse number="46" style="v" sid="LUK 7:46" />Na makhljan mlo šero uljeja, a oj makhlja mle pre miriseja. <verse eid="LUK 7:46" /><verse number="47" style="v" sid="LUK 7:47" />Adalese phenava će: But mangipe mothovđa, adalese soi laće oprostime but grehija. A hari mangipe mothoj okova kolesei oprostime hari grehija.”<verse eid="LUK 7:47" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="48" style="v" sid="LUK 7:48" />A olaće phenđa: “Oprostimei će te grehija.”<verse eid="LUK 7:48" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="49" style="v" sid="LUK 7:49" />A o manuša kola inele uzalo astali lelje ana peste te vaćeren: “Kovai akava so šaj hem o grehija te oprostini?”<verse eid="LUK 7:49" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="50" style="v" sid="LUK 7:50" />Tegani o Isus phenđa e đuvljaće: “Ti vera spasinđa tut! Dža ano mir!”<verse eid="LUK 7:50" /></para>
  <chapter eid="LUK 7" />
  <chapter number="8" style="c" sid="LUK 8" />
  <para style="s">O đuvlja kola džana ine palo Isus</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 8:1" />Palo adava, o Isus lelja te džal ko dizja hem ko gava vaćerindoj o Šukar lafi oto carstvo e Devlesoro. Oleja džele hem o dešu duj apostolja <verse eid="LUK 8:1" /><verse number="2" style="v" sid="LUK 8:2" />hem nesave đuvlja kola inele sasljarde oto bišukar duhija hem oto nambormipa: i Marija vičimi Magdalena, kolatar ikalđa efta demonen, <verse eid="LUK 8:2" /><verse number="3" style="v" sid="LUK 8:3" />i Jovana, i romni e Irodesere upravnikosiri e Huzesiri, i Suzana hem but avera. Adala đuvlja pumare parencar kandle e Isuse hem lesere učenikonen.<verse eid="LUK 8:3" /></para>
  <para style="s">O Isus vaćeri i priča oto sejači</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 13:1-9">Mt 13,1–9</ref>; <ref loc="MRK 4:1-9">Mk 4,1–9</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="4" style="v" sid="LUK 8:4" />Kad čedinđa pe uzalo Isus baro narodo taro but dizja, ov vaćerđa lenđe jekh priča: <verse eid="LUK 8:4" /><verse number="5" style="v" sid="LUK 8:5" />“Iklilo o sejači te sejini. I sar frdela ine o seme, nesave zrnja pele ko drom, inele gazime hem o čiriklja sa hale len. <verse eid="LUK 8:5" /><verse number="6" style="v" sid="LUK 8:6" />Nesave pele ko than kote inele hari phuv upro bara, i kad barile, šućile adalese so na ine len pani. <verse eid="LUK 8:6" /><verse number="7" style="v" sid="LUK 8:7" />I nesave pele maškaro kare, o kare barile olencar hem tasavde len. <verse eid="LUK 8:7" /><verse number="8" style="v" sid="LUK 8:8" />I nesave pele ki šukar phuv, barile hem ande bijandipe šel puti više.”</para>
  <para style="p" vid="LUK 8:8">Kad vaćerđa adava, vičinđa: “Kas isi kana, nek šunel!”<verse eid="LUK 8:8" /></para>
  <para style="s">Sostar vaćeri i priča oto sejači</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 13:10-23">Mt 13,10–23</ref>; <ref loc="MRK 4:10-20">Mk 4,10–20</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="9" style="v" sid="LUK 8:9" />Tegani lesere učenici pučle le so manglja te vaćeri adala pričaja.<verse eid="LUK 8:9" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="10" style="v" sid="LUK 8:10" />A ov phenđa: “Tumenđei dindo te džanen o tajne oto carstvo e Devlesoro, a averenđe vaćerava ano priče, sar te šaj:</para>
  <para style="q1" vid="LUK 8:10">‘anglo jaćha te na dikhen</para>
  <para style="q2" vid="LUK 8:10">hem anglo kana te na haljoven.’<verse eid="LUK 8:10" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="11" style="v" sid="LUK 8:11" />A akava i priča vaćeri: O semei o lafi e Devlesoro. <verse eid="LUK 8:11" /><verse number="12" style="v" sid="LUK 8:12" />Nesavei manuša sar o drom ko savo pele o zrnja. Kad šunena o Lafi, avela o beng hem lela le lengere vilendar, sar te na poverujinen hem te na oven spasime. <verse eid="LUK 8:12" /><verse number="13" style="v" sid="LUK 8:13" />A nesavei sar o than e barencar ko savo pele o zrnja. Kad šunena o Lafi, odmah lena le radosno, ali nane len koreno. On nesavo vreme verujinena, ali kad avela o iskušenje otperena. <verse eid="LUK 8:13" /><verse number="14" style="v" sid="LUK 8:14" />A nesavei sar o than maškaro kare ko savo pele o zrnja. Adalai okola kola šunena o Lafi, ali živinena ano brige, ano barvalipe hem ano zadovoljstvija e dživdipnasere, i ovena tasavde hem na anena šukar plod. <verse eid="LUK 8:14" /><verse number="15" style="v" sid="LUK 8:15" />A nesavei sar i šukar phuv ki savi sejime o zrnja. Adalai okola kola e šukare hem e bimelale vileja šunena o Lafi hem ićerena le sa đikote na anena šukar plod.”<verse eid="LUK 8:15" /></para>
  <para style="s">O Isus vaćeri i priča oti svetiljka</para>
  <para style="r">(<ref loc="MRK 4:21-25">Mk 4,21–25</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="16" style="v" sid="LUK 8:16" />“Niko na tharela i svetiljka te učhari la čareja ili te čhivel la talo than e pašljojbnasoro, nego čhivela la ko than zaki svetiljka te šaj dikhen o svetlost okola kola đerdinena. <verse eid="LUK 8:16" /><verse number="17" style="v" sid="LUK 8:17" />Adalese so, sa soi garavdo, ka dičhol; sa soi tajno, ka šunđol. <verse eid="LUK 8:17" /><verse number="18" style="v" sid="LUK 8:18" />Adalese pazinen sar šunena. Adalese so, kas isi, ka del pe lese pana, a kas nane, ka lel pe lestar hem adava so mislini da isi le.”<verse eid="LUK 8:18" /></para>
  <para style="s">E Isusesiri čačikani porodica</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 12:46-50">Mt 12,46–50</ref>; <ref loc="MRK 3:31-35">Mk 3,31–35</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="19" style="v" sid="LUK 8:19" />A e Isusesiri daj hem lesere phralja avena ine nakoro leste, ali oto but narodo našti ine te aven đi oleste.<verse eid="LUK 8:19" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="20" style="v" sid="LUK 8:20" />A neko phenđa lese: “Ti daj hem te phralja terđona avri hem mangena te dikhen tut.”<verse eid="LUK 8:20" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="21" style="v" sid="LUK 8:21" />A o Isus phenđa: “Akalai mli daj hem mle phralja – kola šunena hem ćerena o lafi e Devlesoro.”<verse eid="LUK 8:21" /></para>
  <para style="s">E Isuse šunena hem i barval hem o panja</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 8:23-27">Mt 8,23–27</ref>; <ref loc="MRK 4:35-41">Mk 4,35–41</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="22" style="v" sid="LUK 8:22" />I jekh dive o Isus phenđa ple učenikonenđe: “Te nakha ki aver strana oto jezero!”</para>
  <para style="p" vid="LUK 8:22">I đerdinde ano čamco hem pođinde. <verse eid="LUK 8:22" /><verse number="23" style="v" sid="LUK 8:23" />A sar plovinena ine, o Isus zasuća. I muklja pe jekh zorali barval upro jezero. O čamco lelja te pherđol pani i arakhle pe ani opasnost.<verse eid="LUK 8:23" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="24" style="v" sid="LUK 8:24" />I o učenici ale uzalo Isus hem džangavde le vaćerindoj: “Gospodarona, Gospodarona, meraja!”</para>
  <para style="p" vid="LUK 8:24">I o Isus uštino, naredinđa e barvaljaće hem e talasenđe te ačhon, i ačhile hem ulo mir.<verse eid="LUK 8:24" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="25" style="v" sid="LUK 8:25" />Tegani pučlja e učenikonen: “Kaj tumari vera?”</para>
  <para style="p" vid="LUK 8:25">A on darandile hem začudime pučle jekh avere: “Kova šaj te ovel akava so naredini e barvaljenđe hem e panjese, a on šunena le?”<verse eid="LUK 8:25" /></para>
  <para style="s">O Isus ispudini e demonen e manušestar</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 8:28-34">Mt 8,28–34</ref>; <ref loc="MRK 5:1-20">Mk 5,1–20</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="26" style="v" sid="LUK 8:26" />I resle ko krajo e gerasakoro savoi prekalo e Galilejakoro jezero. <verse eid="LUK 8:26" /><verse number="27" style="v" sid="LUK 8:27" />A kad o Isus iklilo ki phuv, reslja le nesavo manuš tari diz kova inele opsednutime demonencar. Sa edobor vreme inele nango hem na beštino ano čher, nego maškaro grobija.<verse eid="LUK 8:27" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="28" style="v" sid="LUK 8:28" />I kad dikhlja e Isuse, vrištinđa, pelo anglo leste hem vičinđa oto sa o glaso: “So mangeja mandar, Isuse, Čhaveja e Najbare Devlesereja? Molinava tut, ma mučin man!”<verse eid="LUK 8:28" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="29" style="v" sid="LUK 8:29" />(Adalese so o Isus već naredinđa e melale duhose te ikljol adale manušestar. Angleder, đi hem kad o stražarija pazinena le ine hem phandena le ko lancija hem ko okovija, o manuš phagela len ine hem o demoni legari le ine ko čuče thana.)<verse eid="LUK 8:29" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="30" style="v" sid="LUK 8:30" />A o Isus pučlja le: “Sar to anav?”</para>
  <para style="p" vid="LUK 8:30">I ov phenđa: “Legija”, adalese so but demonja đerdinde ano leste. <verse eid="LUK 8:30" /><verse number="31" style="v" sid="LUK 8:31" />I zorale molinde le te na naredini lenđe te džan ki Beskrajno rupa.<verse eid="LUK 8:31" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="32" style="v" sid="LUK 8:32" />A adari ko brego inele krdo oto bale save hana ine, i o demonja molinde e Isuse te mukel lenđe te đerdinen ano bale. I ov muklja lenđe. <verse eid="LUK 8:32" /><verse number="33" style="v" sid="LUK 8:33" />Tegani o demonja iklindoj e manušestar, đerdinde ano bale. I o bale prastandile taro brego ano jezero hem taslile.<verse eid="LUK 8:33" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="34" style="v" sid="LUK 8:34" />I kad okola so arakhena ine e balen dikhle so ulo, našle hem vaćerde adalestar e manušenđe ani diz hem ano gava. <verse eid="LUK 8:34" /><verse number="35" style="v" sid="LUK 8:35" />Tegani o manuša ale te dikhen so ulo. Ale koro Isus hem arakhle e manuše, kolestar iklile o demonja, sar urjavdo hem saste gođaja bešela uzalo e Isusesere pre, i darandile. <verse eid="LUK 8:35" /><verse number="36" style="v" sid="LUK 8:36" />A okola so dikhle adava so ulo, vaćerde averenđe sar o Isus sasljarđa e opsednutime manuše. <verse eid="LUK 8:36" /><verse number="37" style="v" sid="LUK 8:37" />I sa o narodo oto krajo e gerasakoro zamolinde e Isuse te džal olendar adalese so uklinđa len bari dar. Tegani o Isus đerdinđa ano čamco te irini pe palal.<verse eid="LUK 8:37" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="38" style="v" sid="LUK 8:38" />A o manuš, kolestar o Isus ikalđa e demonen, molinđa e Isuse te džal oleja, ali o Isus bičhalđa le vaćerindoj: <verse eid="LUK 8:38" /><verse number="39" style="v" sid="LUK 8:39" />“Irin tut te čhereste hem vaćer sa so ćerđa će o Devel.”</para>
  <para style="p" vid="LUK 8:39">I o manuš dželo maškari sa i diz hem vaćerđa so ćerđa lese o Isus.<verse eid="LUK 8:39" /></para>
  <para style="s">O Isus sasljari e namborma đuvlja hem vazdela taro mule e čhajorja</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 9:18-26">Mt 9,18–26</ref>; <ref loc="MRK 5:21-43">Mk 5,21–43</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="40" style="v" sid="LUK 8:40" />A kad o Isus irinđa pe ki aver strana oto jezero, but manuša inele radosna so dikhe le so avela, adalese so sare adžićerena le ine. <verse eid="LUK 8:40" /><verse number="41" style="v" sid="LUK 8:41" />I dikh, alo o manuš palo anav Jair, kova inele vođa ani sinagoga. I perindoj anglo pre e Isusesere, phenđa: “Molinava tut, ava maje ano čher.” <verse eid="LUK 8:41" /><verse number="42" style="v" sid="LUK 8:42" />Adalese so e Jairesiri jekhori čhaj, kola ine dešu duj berš, inele anglo meriba.</para>
  <para style="p" vid="LUK 8:42">I sar o Isus džala ine palo Jair, o narodo gurini pe ano leste. <verse eid="LUK 8:42" /><verse number="43" style="v" sid="LUK 8:43" />A maškaro narodo inele jekh đuvli kolatar dešu duj berš thavdinđa rat. Oj sa plo barvalipe dinđa ko doktorija, ali nijekh našti ine te sasljari la. <verse eid="LUK 8:43" /><verse number="44" style="v" sid="LUK 8:44" />Nakhini odpalal e Isusese hem dolinđa pe upro lesere fostanesoro krajo hem otojekhvar ačhilo te thavdel latar o rat.<verse eid="LUK 8:44" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="45" style="v" sid="LUK 8:45" />I o Isus pučlja: “Ko dolinđa pe upra mande?”</para>
  <para style="p" vid="LUK 8:45">A kad svako olendar phende: “Na injum me”, o Petar phenđa: “Gospodarona, sar te džana kad but džene čedinde pe hem gurinena pe uzala tute.”<verse eid="LUK 8:45" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="46" style="v" sid="LUK 8:46" />A o Isus phenđa: “Neko namerno dolinđa pe upra mande. Osetinđum sar ikljola mandar o zoralipe.”<verse eid="LUK 8:46" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="47" style="v" sid="LUK 8:47" />A i đuvli dikhlja so našti te garaj pe, tresindoj oti dar ali hem peli mujeja đi phuv anglo leste hem vaćerđa anglo sa o manuša sose dolinđa pe upro leste hem sar otojekhvar inele sasljardi.<verse eid="LUK 8:47" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="48" style="v" sid="LUK 8:48" />A o Isus phenđa laće: “Mli čhaj, ti vera sasljarđa tut. Dža ano mir!”<verse eid="LUK 8:48" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="49" style="v" sid="LUK 8:49" />Sar o Isus pana vaćeri ine adava, nesavo manuš taro čher e Jairesoro, e sinagogakere vođasoro, alo hem phenđa: “Jaire, ti čhaj muli. Ma više mučin e učitelje.”<verse eid="LUK 8:49" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="50" style="v" sid="LUK 8:50" />A o Isus šunđa adava hem phenđa e Jairese: “Ma dara! Samo verujin hem oj ka ovel sasljardi!”<verse eid="LUK 8:50" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="51" style="v" sid="LUK 8:51" />I kad reslo ko čher, o Isus na muklja nikase te đerdini oleja, sem e Petrese, e Jovanese, e Jakovese hem e čhajorjakere dadese hem e dajaće. <verse eid="LUK 8:51" /><verse number="52" style="v" sid="LUK 8:52" />A sare, kola već inele ano čher, runde hem tugujinde palo late.</para>
  <para style="p" vid="LUK 8:52">A o Isus phenđa: “Ma roven! Adalese so oj na muli, nego sovela.”<verse eid="LUK 8:52" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="53" style="v" sid="LUK 8:53" />I on asandile lese adalese so džande so muli.<verse eid="LUK 8:53" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="54" style="v" sid="LUK 8:54" />A o Isus dželo hem dolinđa la oto vas hem vičinđa: “Čhajorije, ušti!”<verse eid="LUK 8:54" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="55" style="v" sid="LUK 8:55" />I lakoro duho irinđa pe ano late, i otojekhvar uštini, a o Isus naredinđa te den la nešto te hal. <verse eid="LUK 8:55" /><verse number="56" style="v" sid="LUK 8:56" />I lakoro dad hem lakiri daj inele but začudime, a o Isus naredinđa lenđe te na vaćeren nikase so ulo.<verse eid="LUK 8:56" /></para>
  <chapter eid="LUK 8" />
  <chapter number="9" style="c" sid="LUK 9" />
  <para style="s">O Isus bičhali e apostolen te vaćeren o evanđelje hem te sasljaren</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 10:5-15">Mt 10,5–15</ref>; <ref loc="MRK 6:7-13">Mk 6,7–13</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 9:1" />A o Isus vičinđa e dešu duje apostolen hem dinđa len zoralipe hem autoritet upro sa o demonja hem te sasljaren o nambormipa. <verse eid="LUK 9:1" /><verse number="2" style="v" sid="LUK 9:2" />I bičhalđa len te propovedinen oto carstvo e Devlesoro hem te sasljaren e nambormen.<verse eid="LUK 9:2" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="3" style="v" sid="LUK 9:3" />I phenđa lenđe: “Ma legaren tumencar ništa ko drom: ni štapi, ni torba dromese, ni maro, ni pare, hem te na ovel tumen aver gad. <verse eid="LUK 9:3" /><verse number="4" style="v" sid="LUK 9:4" />Sa đikote ačhovena ki nesavi diz, i đikote na džana adathar, bešen ano jekh čher. <verse eid="LUK 9:4" /><verse number="5" style="v" sid="LUK 9:5" />Te na priminde tumen nesave dizutne, ikljoven tari adaja diz hem tresinen i prašina tumare prendar sar znako zako zoralo odbiba.”<verse eid="LUK 9:5" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="6" style="v" sid="LUK 9:6" />I on džele taro gav ko gav, vaćerindoj o Šukar lafi hem sasljarindoj e nambormen ko sa o thana.<verse eid="LUK 9:6" /></para>
  <para style="s">O Irod zbunime</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 14:1-12">Mt 14,1–12</ref>; <ref loc="MRK 6:14-29">Mk 6,14–29</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="7" style="v" sid="LUK 9:7" />A o Irod, o vladari e Galilejakoro, šunđa sa so ulo i inele zbunime adalese so nesave vaćerde da o Jovan o Krstitelj uštino taro mule. <verse eid="LUK 9:7" /><verse number="8" style="v" sid="LUK 9:8" />A avera vaćerde da o proroko o Ilija mothovđa pe ki phuv, a nesave avera vaćerde da taro mule uštino nesavo proroko taro purano vreme.<verse eid="LUK 9:8" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="9" style="v" sid="LUK 9:9" />A o Irod phenđa: “Me čhinđum e Jovanesoro šero. A kovai onda akava kastar sa adava šunava?”</para>
  <para style="p" vid="LUK 9:9">I manglja te dikhel e Isuse.<verse eid="LUK 9:9" /></para>
  <para style="s">O Isus parvari više oto pandž hiljade manušen</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 14:13-21">Mt 14,13–21</ref>; <ref loc="MRK 6:30-44">Mk 6,30–44</ref>; <ref loc="JHN 6:1-14">Jn 6,1–14</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="10" style="v" sid="LUK 9:10" />I kad o apostolja irinde pe koro Isus, vaćerde lese sa so ćerde. I o Isus legarđa len peja hem cidinđa pe olencar nakori diz vičime Vitsaida te šaj oven korkore. <verse eid="LUK 9:10" /><verse number="11" style="v" sid="LUK 9:11" />Ali o narodo šunđa adava i dželo palo lende. A o Isus dodžaćerđa len šukar, vaćerđa lenđe oto carstvo e Devlesoro hem sasljarđa okolen kase adava valjanđa.<verse eid="LUK 9:11" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="12" style="v" sid="LUK 9:12" />A kad lelja te perel i rat, o dešu duj apostolja nakhle đi o Isus hem phende lese: “Te muke ine e manušen te šaj džan ko pašutne gava hem thana kote šaj te arakhen nešto hajbnase hem than sojbnase. Adalese so injam akate ko čučo than kaj nane ništa.”<verse eid="LUK 9:12" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="13" style="v" sid="LUK 9:13" />A o Isus phenđa lenđe: “Den len tumen nešto hajbnase!”</para>
  <para style="p" vid="LUK 9:13">A on phende: “Ali isi amen samo pandž mare hem duj maćhe. Mangeja amendar te dža te čina hajbnase zako sa akava narodo?” <verse eid="LUK 9:13" /><verse number="14" style="v" sid="LUK 9:14" />Adari inele đi ko pandž hiljade murša. Tegani o Isus phenđa ple učenikonenđe:</para>
  <para style="p" vid="LUK 9:14">“Čhiven len te bešen ko kupe po pinda.”<verse eid="LUK 9:14" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="15" style="v" sid="LUK 9:15" />I on ćerde ađahar, hem čhivde sarijen te bešen. <verse eid="LUK 9:15" /><verse number="16" style="v" sid="LUK 9:16" />O Isus lelja o pandž mare hem e duje maćhen, dikhlja nakoro nebo, zahvalinđa e Devlese zako hajba, phaglja len hem dinđa ko učenici te podelinen len e manušenđe. <verse eid="LUK 9:16" /><verse number="17" style="v" sid="LUK 9:17" />I sare hale đikote na čalile. A palo adava, dešu duj korpe čedinde pe okolestar so ačhilo oto hajba.<verse eid="LUK 9:17" /></para>
  <para style="s">O Petar phenela dai o Isus o Hrist</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 16:13-19">Mt 16,13–19</ref>; <ref loc="MRK 8:27-29">Mk 8,27–29</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="18" style="v" sid="LUK 9:18" />Jekhvar kad o Isus korkoro molinđa pe, oleja inele lesere učenici. Ov pučlja len: “So phenena o manuša, ko injum me?”<verse eid="LUK 9:18" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="19" style="v" sid="LUK 9:19" />A on phende: “Nesave manuša phenena da tu injan o Jovan o Krstitelj, a avera phenena da tu injan o proroko o Ilija, a nesave avera phenena da tu injan jekh oto avera proroci taro purano vreme kova uštino taro mule.”<verse eid="LUK 9:19" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="20" style="v" sid="LUK 9:20" />Tegani o Isus pučlja len: “A so tumen phenena, ko injum me?”</para>
  <para style="p" vid="LUK 9:20">O Petar phenđa: “Tu injan o Hrist, kole o Devel bičhalđa!”<verse eid="LUK 9:20" /></para>
  <para style="s">O Isus vaćeri ple meribnastar</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 16:21-23">Mt 16,21–23</ref>; <ref loc="MRK 8:31-33">Mk 8,31–33</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="21" style="v" sid="LUK 9:21" />A o Isus zorale naredinđa e učenikonenđe te na vaćeren nikase dai ov o Hrist. <verse eid="LUK 9:21" /><verse number="22" style="v" sid="LUK 9:22" />I phenđa: “Me, o Čhavo e manušesoro, valjani but te patinav. O starešine, o šerutne sveštenici hem o učitelja e Zakonestar naka prihvatinen man. Ka ovav mudardo, ali o trito dive ka uštav taro mule.”<verse eid="LUK 9:22" /></para>
  <para style="s">Sar te ovel pe e Isusesoro učeniko</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 16:24-28">Mt 16,24–28</ref>; <ref loc="MRK 8:34-9:1">Mk 8,34–9,1</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="23" style="v" sid="LUK 9:23" />I o Isus phenđa sarijenđe: “Ko mangela te džal pala mande, mora te ačhaj pe ple dživdipnastar hem te lel plo krsto taro dive ko dive hem te phirel pala mande. <verse eid="LUK 9:23" /><verse number="24" style="v" sid="LUK 9:24" />Adalese so, ko mangela te spasini plo dživdipe, ka našali le, a ko našali plo dživdipe zbog mande, ka spasini le. <verse eid="LUK 9:24" /><verse number="25" style="v" sid="LUK 9:25" />So vredini e manušese hem sa i phuv te ovel olesiri, a našali ili upropastini korkoro pes? <verse eid="LUK 9:25" /><verse number="26" style="v" sid="LUK 9:26" />Adalese ko lađala mandar hem mle lafendar, hem me, o Čhavo e manušesoro, ka lađav olestar kad ka avav ani mli slava hem ani slava e Dadesiri hem e svetone anđelengiri. <verse eid="LUK 9:26" /><verse number="27" style="v" sid="LUK 9:27" />A čače vaćerava tumenđe, isi nesave akate maškara tumende kola naka meren đikote na dikhena o carstvo e Devlesoro.”<verse eid="LUK 9:27" /></para>
  <para style="s">E Isusesiri slava mothovela pe ki gora anglo trin učenici</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 17:1-8">Mt 17,1–8</ref>; <ref loc="MRK 9:2-8">Mk 9,2–8</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="28" style="v" sid="LUK 9:28" />Đi sar ofto dive palo adava so phenđa lenđe, o Isus lelja peja e Petre, e Jovane hem e Jakove i dželo ki gora te molini pe. <verse eid="LUK 9:28" /><verse number="29" style="v" sid="LUK 9:29" />I sar molini pe ine, lesoro muj ulo averčhane hem lesere šeja ule but parne hem sjajna. <verse eid="LUK 9:29" /><verse number="30" style="v" sid="LUK 9:30" />I dikh, nekotar iklile duj manuša hem lelje te vaćeren oleja. Adala inele o Mojsije hem o Ilija. <verse eid="LUK 9:30" /><verse number="31" style="v" sid="LUK 9:31" />On mothovde pe ano baro sjaj hem vaćerde oleja e meribnastar savo adžićeri le ano Jerusalim.<verse eid="LUK 9:31" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="32" style="v" sid="LUK 9:32" />A o Petar hem okola so inele oleja, zasuće. Kad uštine, dikhle e Isuse ano baro sjaj hem e duje manušen sar terđona oleja.<verse eid="LUK 9:32" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="33" style="v" sid="LUK 9:33" />I kad lelje o Mojsije hem o Ilija te ciden pe e Isusestar, o Petar phenđa e Isusese: “Gospodarona, šukari amenđe so injam akate. Te ćera trin šatorja: jekh tuće, jekh e Mojsijase hem jekh e Ilijase.” Na džanđa so vaćeri.<verse eid="LUK 9:33" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="34" style="v" sid="LUK 9:34" />Sar vaćeri ine adava, iklilo jekh oblako savo učharđa len. A on, kad učharđa len o oblako, darandile.<verse eid="LUK 9:34" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="35" style="v" sid="LUK 9:35" />I šundilo glaso taro oblako savo vaćerđa: “Akavai mlo Čhavo, kole birinđum! Ole šunen!”<verse eid="LUK 9:35" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="36" style="v" sid="LUK 9:36" />I palo adava so šundilo o glaso, o učenici dikhle samo e Isuse korkore. I trainde, hem tegani pana nikase na vaćerde adalestar so dikhle.<verse eid="LUK 9:36" /></para>
  <para style="s">O Isus ikali e bišukare duho e čhavorestar</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 17:14-18">Mt 17,14–18</ref>; <ref loc="MRK 9:14-27">Mk 9,14–27</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="37" style="v" sid="LUK 9:37" />Tejsato dive, kad o Isus hem o trin učenici huljile tari gora, baro narodo alo te dikhel e Isuse.<verse eid="LUK 9:37" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="38" style="v" sid="LUK 9:38" />I dikh, nesavo manuš taro narodo lelja te vičini: “Učitelju, molinava tut te pomožine mle čhavese, adalese soi maje jekhoro! <verse eid="LUK 9:38" /><verse number="39" style="v" sid="LUK 9:39" />O bišukar duho but puti prelela le hem otojekhvar vrištini; frdela le ano grčevija hem ikljola lestar pena taro muj; uništini le hem jedva ačhaj le. <verse eid="LUK 9:39" /><verse number="40" style="v" sid="LUK 9:40" />I molinđum te učenikonen te ispudinen e bišukare duho mle čhavestar, ali on našti ine te ćeren adava.”<verse eid="LUK 9:40" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="41" style="v" sid="LUK 9:41" />A o Isus phenđa: “O, biverakiri hem rumimi generacijo! Pana kobor valjani te ovav tumencar hem te trpinav tumen? Ana te čhave akari!”<verse eid="LUK 9:41" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="42" style="v" sid="LUK 9:42" />I sar o čhavoro avela ine đi o Isus, o demoni frdinđa le ki phuv ano grčevija. A o Isus naredinđa e bišukare duhose te cidel pe e čhavorestar, sasljarđa e čhavore hem dinđa le palal ko dad. <verse eid="LUK 9:42" /><verse number="43" style="v" sid="LUK 9:43" />Tegani sare inele začudime so dikhle e Devlesoro baro zoralipe.</para>
  <para style="s" vid="LUK 9:43">O Isus dujto puti vaćeri ple meribnastar</para>
  <para style="r" vid="LUK 9:43">(<ref loc="MAT 17:22-23">Mt 17,22–23</ref>; <ref loc="MRK 9:30-32">Mk 9,30–32</ref>)</para>
  <para style="p" vid="LUK 9:43">Sar sare čudinena pe ine zako adava so ćerđa o Isus, ov phenđa ple učenikonenđe: <verse eid="LUK 9:43" /><verse number="44" style="v" sid="LUK 9:44" />“Šunen šukar akala lafija: Me, o Čhavo e manušesoro, valjani te ovav predime ano vasta e manušengere.”<verse eid="LUK 9:44" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="45" style="v" sid="LUK 9:45" />Ali o učenici na halile so o Isus manglja te vaćeri adaleja. Adava inele olendar garavdo sar te na haljoven le, a darandile te pučen le so adaleja manglja te vaćeri lenđe.<verse eid="LUK 9:45" /></para>
  <para style="s">O poniznai najbare ano carstvo e Devlesoro</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 18:1-5">Mt 18,1–5</ref>; <ref loc="MRK 9:33-37">Mk 9,33–37</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="46" style="v" sid="LUK 9:46" />A o učenici lelje maškara pumende te raspravinen kovai olendar najbaro. <verse eid="LUK 9:46" /><verse number="47" style="v" sid="LUK 9:47" />A o Isus džanđa soi lenđe ki godi, lelja jekhe čhavore, čhivđa le uzala peste, <verse eid="LUK 9:47" /><verse number="48" style="v" sid="LUK 9:48" />i phenđa lenđe: “Svako kova primini akale čhavore zbog maje, man primini. A svako kova man primini, primini e Devle kova bičhalđa man. Adalese so, ko maškara tumende pes dikhela sar najtikore, ovi najbaro.”<verse eid="LUK 9:48" /></para>
  <para style="s">Kova nane protiv tumende, ovi tumencar</para>
  <para style="r">(<ref loc="MRK 9:38-40">Mk 9,38–40</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="49" style="v" sid="LUK 9:49" />A o Jovan phenđa e Isusese: “Gospodarona, dikhljam nesave manuše sar ano to anav ispudini e demonen e manušendar. Amen na mukljam lese te ćerel adava, adalese so na džala amencar pala tute.”<verse eid="LUK 9:49" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="50" style="v" sid="LUK 9:50" />A o Isus phenđa lese: “Muken le te ćerel adava, adalese so okova kova nane protiv tumende, ovi tumencar!”<verse eid="LUK 9:50" /></para>
  <para style="s">O Isus na mangela te uništini e Samarijanconen</para>
  <para style="p">
    <verse number="51" style="v" sid="LUK 9:51" />A kad inele paše o dive e Isusesere te ovel vazdime ko nebo, ov zorale odlučinđa te džal ko Jerusalim. <verse eid="LUK 9:51" /><verse number="52" style="v" sid="LUK 9:52" />I bičhalđa nesave glasnikonen angla peste. I on džele hem đerdinde ko nesavo gav ani regija Samarija te pripreminen le e Isusese. <verse eid="LUK 9:52" /><verse number="53" style="v" sid="LUK 9:53" />Ali o gavutne na mangle e Isuse adalese so džande da džala ko Jerusalim.<verse eid="LUK 9:53" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="54" style="v" sid="LUK 9:54" />A dikhindoj adava o učenici o Jakov hem o Jovan, pučle e Isuse: “Gospode, mangeja li te phena te huljel taro nebo i jag hem sa te tharel len?”<verse eid="LUK 9:54" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="55" style="v" sid="LUK 9:55" />A o Isus irinđa pe hem ukorinđa len. <verse eid="LUK 9:55" /><verse number="56" style="v" sid="LUK 9:56" />I ov hem lesere učenici džele ko aver gav.<verse eid="LUK 9:56" /></para>
  <para style="s">Nane lokho te ovel pe e Isusesoro učeniko</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 8:19-22">Mt 8,19–22</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="57" style="v" sid="LUK 9:57" />I sar o učenici hem o Isus džana ine dromeja, nesavo manuš alo hem phenđa e Isusese: “Ka džav tuja kaj god tu džaja.”<verse eid="LUK 9:57" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="58" style="v" sid="LUK 9:58" />A o Isus phenđa lese: “E lisicen isi jazbine hem e čirikljen gnezdija, a man, e Čhave e manušesere nane kaj te pašljarav mlo šero.”<verse eid="LUK 9:58" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="59" style="v" sid="LUK 9:59" />A avere manušese phenđa: “Phir pala mande!”</para>
  <para style="p" vid="LUK 9:59">A ov phenđa: “Aš najangle, Gospode, te parunav mle dade, i ka džav pala tute.”<verse eid="LUK 9:59" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="60" style="v" sid="LUK 9:60" />Tegani o Isus phenđa lese: “Muk o mule te parunen ple mulen, a tu dža vaćer oto carstvo e Devlesoro.”<verse eid="LUK 9:60" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="61" style="v" sid="LUK 9:61" />A aver manuš phenđa: “Ka phirav pala tute, Gospode, ali aš najangle te džav te pozdravinav man mle čherutnencar.”<verse eid="LUK 9:61" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="62" style="v" sid="LUK 9:62" />A o Isus phenđa lese: “Nijekh kova dolela pe upro plugo te orini i onda dikhela napalal, nane korisno zako carstvo e Devlesoro.”<verse eid="LUK 9:62" /></para>
  <chapter eid="LUK 9" />
  <chapter number="10" style="c" sid="LUK 10" />
  <para style="s">O Isus bičhali e eftavardešu duje učenikonen</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 10:1" />Palo adava, o Gospod Isus birinđa avere eftavardešu duje učenikonen hem bičhalđa len duj po duj angla peste ko sa o dizja hem o thana ko save ov manglja te džal.<verse eid="LUK 10:1" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="2" style="v" sid="LUK 10:2" />Angleder so te džan, o Isus phenđa lenđe: “I žetvai bari, a hari bućarne te čeden. Adalese, molinen e gospodare oti žetva te bičhali e bućarnen ki žetva pli. <verse eid="LUK 10:2" /><verse number="3" style="v" sid="LUK 10:3" />Džan! Ače, bičhalava tumen sar bakroren maškaro ruva. <verse eid="LUK 10:3" /><verse number="4" style="v" sid="LUK 10:4" />Ma legaren tumencar kesa e parencar, ni torba dromese, ni buderi obuća. I ma našalen tumaro vreme ađahar so ka terđoven te pozdravinen nekasar odrumal.<verse eid="LUK 10:4" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="5" style="v" sid="LUK 10:5" />I kad đerdinena ko nesavo čher, prvo vaćeren: ‘Mir akale čhereste!’ <verse eid="LUK 10:5" /><verse number="6" style="v" sid="LUK 10:6" />Te adari bešela o manuš kova mangela mir, tegani o mir, savese tumen molinena, ka ačhol oleja; a te na manglja mir, tumaro mir ka irini pe tumenđe. <verse eid="LUK 10:6" /><verse number="7" style="v" sid="LUK 10:7" />Kad avena ko nesavo čher, ma palo adava nakhen ko avera čhera. Ačhoven ko jekh than, han hem pijen adava so o čherutne ikalena angla tumende, adalese so o bućarno zaslužini pli plata.<verse eid="LUK 10:7" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="8" style="v" sid="LUK 10:8" />I ki savi diz đerdinena, a o dizutne priminena tumen, han okova so ikalena angla tumende. <verse eid="LUK 10:8" /><verse number="9" style="v" sid="LUK 10:9" />Sasljaren e nambormen adari hem vaćeren sarijenđe: ‘Alo tumenđe paše o carstvo e Devlesoro!’ <verse eid="LUK 10:9" /><verse number="10" style="v" sid="LUK 10:10" />A ki savi diz đerdinena, a o dizutne na priminena tumen, iklindoj ko glavna droma e dizjakere, vaćeren: <verse eid="LUK 10:10" /><verse number="11" style="v" sid="LUK 10:11" />‘Hem i prašina tumara dizjakiri, savi dolinđa pe ko amare pre, amen kosaja la sar znako zako zoralo odbiba. Ali te džanen da o carstvo e Devlesoro alo paše!’ <verse eid="LUK 10:11" /><verse number="12" style="v" sid="LUK 10:12" />Vaćerava tumenđe da ko dive oto baro sudo, po lokhe ka ovel e manušenđe tari Sodoma negoli e manušenđe tari adaja diz.”<verse eid="LUK 10:12" /></para>
  <para style="s">O Isus ukorini e dizjen save na pokajinde pe</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 11:20-24">Mt 11,20–24</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="13" style="v" sid="LUK 10:13" />“Jao tumenđe, manušalen taro Horazin! Jao tumenđe, manušalen tari Vitsaida! Te oven ine čudesija maškaro manuša taro Tir hem taro Sidon save ule maškara tumende, pana angleder ka bešen ine ano šeja oto kanaj hem ka čhoren pepeo upro pumare šere sar te mothoven da kajinena pe. <verse eid="LUK 10:13" /><verse number="14" style="v" sid="LUK 10:14" />Ali e manušenđe taro Tir hem taro Sidon ka ovel po lokhe ko Sudo negoli tumenđe. <verse eid="LUK 10:14" /><verse number="15" style="v" sid="LUK 10:15" />A tumen, manušalen taro Kafarnaum, na li đi o nebo ka vazden tumen? Đi o than e mulengoro isi te peren.<verse eid="LUK 10:15" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="16" style="v" sid="LUK 10:16" />Tegani phenđa e učenikonenđe: Ko šunela tumen, man šunela, a ko odbini tumen, man odbini. A ko odbini man, odbini e Devle kova bičhalđa man.”<verse eid="LUK 10:16" /></para>
  <para style="s">O eftavardešu duj učenici irinena pe koro Isus</para>
  <para style="p">
    <verse number="17" style="v" sid="LUK 10:17" />Kad o eftavardešu duj učenici irinde pe oto drom radosna, phende e Isusese: “Gospode, hem o demonja pokorinena pe amenđe ano to anav!”<verse eid="LUK 10:17" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="18" style="v" sid="LUK 10:18" />A o Isus ko adava phenđa lenđe: “Dikhljum e Sotone sar perela taro nebo sar munja. <verse eid="LUK 10:18" /><verse number="19" style="v" sid="LUK 10:19" />Eče, dinđum tumen vlast te gazinen upro sapa hem o škorpije hem upro sa o zoralipe e neprijateljesoro hem ništa naka ovel tumenđe. <verse eid="LUK 10:19" /><verse number="20" style="v" sid="LUK 10:20" />Ali ma edobor radujinen tumen zako adava so o bišukar duhija pokorinena pe tumenđe, nego više radujinen tumen adalese soi tumare anava zapisime ano nebo.”<verse eid="LUK 10:20" /></para>
  <para style="s">O Isus hvalini e Dade</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 11:25-27">Mt 11,25–27</ref>; <ref loc="MAT 13:16-17">13,16–17</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="21" style="v" sid="LUK 10:21" />I tegani o Isus radujinđa pe ano Sveto Duho hem phenđa: “Hvalinava tut, Dade, Gospode e nebosoro hem e phuvjakoro, so garavđan akava okolendar kola pes dikhena sar mudronen hem džanden, a mothovđan okolenđe kolai sar čhavore. Oja, Dade, džanav da ćerđan adava adalese so ađahar mangljan.<verse eid="LUK 10:21" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="22" style="v" sid="LUK 10:22" />Mlo Dad sa muklja maje ko vasta. Niko na džanel e Čhave, sem o Dad; hem niko na džanel e Dade, sem o Čhavo hem okola kolenđe o Čhavo mangela te mothoj le.”<verse eid="LUK 10:22" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="23" style="v" sid="LUK 10:23" />Tegani irinđa pe nakoro učenici hem samo olenđe phenđa: “Blago e jaćhenđe save dikhena adava so tumen dikhena! <verse eid="LUK 10:23" /><verse number="24" style="v" sid="LUK 10:24" />Vaćerava tumenđe da but proroci hem carija mangle te dikhen akava so tumen dikhena, ali na dikhle; hem mangle te šunen okova so tumen šunena, ali na šunde!”<verse eid="LUK 10:24" /></para>
  <para style="s">I priča oto šukar Samarijanco</para>
  <para style="p">
    <verse number="25" style="v" sid="LUK 10:25" />I dikh, jekh dive sar o Isus sikaj ine, nesavo učitelj e Zakonestar uštino te pučel le nešto sar te iskušini le, i pučlja: “Učitelju, so valjani te ćerav te dobinav o večno dživdipe?”<verse eid="LUK 10:25" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="26" style="v" sid="LUK 10:26" />A o Isus phenđa lese: “Soi pisime ano e Mojsijasoro zakoni? So čitineja adari?”<verse eid="LUK 10:26" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="27" style="v" sid="LUK 10:27" />I ov phenđa e Isusese:</para>
  <para style="q1" vid="LUK 10:27">“Volin e Gospode te Devle sa te vileja,</para>
  <para style="q2" vid="LUK 10:27">sa te dušaja, sa te zoralipnaja hem sa te gođaja;</para>
  <para style="q2" vid="LUK 10:27">hem volin te pašutne sar korkore tut.”<verse eid="LUK 10:27" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="28" style="v" sid="LUK 10:28" />Tegani o Isus phenđa lese: “Šukar phenđan. Ćer ađahar hem ka živine.”<verse eid="LUK 10:28" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="29" style="v" sid="LUK 10:29" />Ali o učitelj e Zakonestar manglja te opravdini pe i pučlja e Isuse: “A koi mlo pašutno?”<verse eid="LUK 10:29" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="30" style="v" sid="LUK 10:30" />A ko adava, o Isus phenđa lese akaja priča: “Nesave manuše, sar huljela ine tari diz Jerusalim ki diz Jerihon, dolinde o čora. On lelje lestar sa, đi o šeja. Zorale marde le, i džele, a o manuš pašlilo ko drom hem na džanđa pese.<verse eid="LUK 10:30" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="31" style="v" sid="LUK 10:31" />Na nakhlo but, i nekotar adale dromeja sar huljela ine nesavo svešteniko, dikhlja adale manuše hem nakhino oti aver strana. <verse eid="LUK 10:31" /><verse number="32" style="v" sid="LUK 10:32" />Ađahar da nesavo levit: alo đi adava than kote o manuš pašljola, dikhlja le i nakhino oti aver strana adale dromesiri.<verse eid="LUK 10:32" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="33" style="v" sid="LUK 10:33" />A inele nesavo Samarijanco savo džala ine adale dromeja. Kad reslja đi ko than kote o manuš pašljola, dikhlja le, i pelo lese žal olese. <verse eid="LUK 10:33" /><verse number="34" style="v" sid="LUK 10:34" />Tegani o Samarijanco alo đi o manuš, čhorđa ulje hem mol upro lesere rane te kosel len hem paćarđa len. I čhivđa le upro plo her hem legarđa le ki gostionica, i adari brininđa pe olestar. <verse eid="LUK 10:34" /><verse number="35" style="v" sid="LUK 10:35" />Tejsato dive o Samarijanco ikalđa duj srebrna kovanice hem dinđa ko manuš kasiri inele i gostionica hem phenđa lese: ‘Brinin tut akale manušestar, i sa so ka trošine buderi, ka irinav će kad ka irinav oto drom.’”<verse eid="LUK 10:35" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="36" style="v" sid="LUK 10:36" />Tegani o Isus pučlja e učitelje e Zakonestar: “So tu pheneja? Kova akale trinendar mothovđa pe sar pašutno okolese kole dolinde o čora?”<verse eid="LUK 10:36" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="37" style="v" sid="LUK 10:37" />A ov phenđa: “Okova kova mothovđa lese milosrđe.”</para>
  <para style="p" vid="LUK 10:37">Tegani o Isus phenđa lese: “Oja, hem tu dža hem ćer ađahar!”<verse eid="LUK 10:37" /></para>
  <para style="s">O Isus kori Marta hem i Marija</para>
  <para style="p">
    <verse number="38" style="v" sid="LUK 10:38" />I sar o Isus hem lesere učenici džana ine dromeja nakoro Jerusalim, đerdinde ko nesavo gav. Adari živinđa nesavi đuvli palo anav Marta. Oj priminđa len kora peste ko čher. <verse eid="LUK 10:38" /><verse number="39" style="v" sid="LUK 10:39" />Ola inele phen palo anav Marija, koja beštini uzalo e Gospodesere e Isusesere pre hem šunđa lesoro lafi.<verse eid="LUK 10:39" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="40" style="v" sid="LUK 10:40" />A i Marta sa ki sig dikhela ine te kandel, i ali uzalo Isus hem pučlja le: “Gospode, tu li na dikheja adava so mli phen muklja man korkora te kandav? Phen laće te pomožini maje.”<verse eid="LUK 10:40" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="41" style="v" sid="LUK 10:41" />A o Gospod phenđa laće: “Marto, Marto! Brinineja tut hem uznemirineja tut zako but so, <verse eid="LUK 10:41" /><verse number="42" style="v" sid="LUK 10:42" />a samo jekh valjani. I Marija izabirinđa okova soi po šukar, i adava naka lel pe latar.”<verse eid="LUK 10:42" /></para>
  <chapter eid="LUK 10" />
  <chapter number="11" style="c" sid="LUK 11" />
  <para style="s">O Isus sikaj e učenikonen sar te molinen pe</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 6:9-15">Mt 6,9–15</ref>; <ref loc="MAT 7:7-11">7,7–11</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 11:1" />I kad jekhvar o Isus završinđa e molitvaja, jekh lesere učenikonendar phenđa lese: “Gospode, sikav amen te molina sar so o Jovan o Krstitelj sikavđa ple učenikonen.”<verse eid="LUK 11:1" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="2" style="v" sid="LUK 11:2" />Tegani o Isus phenđa lenđe: “Kad molinena, vaćeren:</para>
  <para style="q1" vid="LUK 11:2">‘Dade, to sveto anav barjardo te ovel!</para>
  <para style="q1" vid="LUK 11:2">To carstvo te avel!<verse eid="LUK 11:2" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="3" style="v" sid="LUK 11:3" />De amen avdive o maro savo valjani amenđe svako dive!<verse eid="LUK 11:3" /></para>
  <para style="q1">
    <verse number="4" style="v" sid="LUK 11:4" />Oprostin amenđe amare grehija</para>
  <para style="q2" vid="LUK 11:4">sar so hem amen oprostinaja svakonese kova grešinđa premala amende!</para>
  <para style="q1" vid="LUK 11:4">Hem cide amen taro iskušenje!’”<verse eid="LUK 11:4" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="5" style="v" sid="LUK 11:5" />Tegani o Isus phenđa lenđe: “Zamislinen da ki ekvaš i rat džana koro tumaro amal te phenen lese: ‘Amala, te de man trin mare, i ka irinav će. <verse eid="LUK 11:5" /><verse number="6" style="v" sid="LUK 11:6" />Mlo amal alo oto drom kora mande, a nane man so te ikalav anglo leste!’ <verse eid="LUK 11:6" /><verse number="7" style="v" sid="LUK 11:7" />A ov od andral te phenel: ‘Ma uznemirin man! O udarai phandle, a mle čhavore već pašlile mancar hem sovena. Našti akana te uštav te dav tut!’ <verse eid="LUK 11:7" /><verse number="8" style="v" sid="LUK 11:8" />Vaćerava tumenđe: te na uštino te del le adalese soi lesoro amal, ka uštel hem ka del le sa so valjani adalese so lesere amale nane lađ te ovel uporno.<verse eid="LUK 11:8" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="9" style="v" sid="LUK 11:9" />Vaćerava tumenđe: Mangen hem ka del pe tumenđe! Roden hem ka arakhen! Khuven hem ka phravel pe tumenđe! <verse eid="LUK 11:9" /><verse number="10" style="v" sid="LUK 11:10" />Adalese so svako kova mangela, primini; hem kova rodela, arakhi; hem kova khuvela, ka ovel lese phravdo.<verse eid="LUK 11:10" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="11" style="v" sid="LUK 11:11" />A kova dad tumendar: kad lesoro čhavo ka rodel lestar ine maćhe, ka del le sape? <verse eid="LUK 11:11" /><verse number="12" style="v" sid="LUK 11:12" />Ili kad ka rodel jaro, ka del le škorpija? <verse eid="LUK 11:12" /><verse number="13" style="v" sid="LUK 11:13" />Kad tumen, kola injen bišukar, džanen te den šukar darija tumare čhavenđe, kobor više tumaro Dad taro nebo ka del e Svetone Duho okolenđe kola rodena olestar.”<verse eid="LUK 11:13" /></para>
  <para style="s">O Isus kandela pe e Devlesere zoralipnaja, a na e bengesere</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 12:22-30">Mt 12,22–30</ref>; <ref loc="MRK 3:20-27">Mk 3,20–27</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="14" style="v" sid="LUK 11:14" />I jekh dive o Isus ispudinđa e demone kova ćerela ine jekhe manuše te našti vaćeri. Kad iklilo o demoni, o manuš lelja te vaćeri. I o narodo inele zadivime,<verse eid="LUK 11:14" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="15" style="v" sid="LUK 11:15" />ali nesave olendar vaćerde: “E Veelzevulesere, e demonengere šerutnesere, zoralipnaja ispudini e demonen!”<verse eid="LUK 11:15" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="16" style="v" sid="LUK 11:16" />A avera iskušinde e Isuse ađahar so rodinde lestar znako taro nebo.<verse eid="LUK 11:16" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="17" style="v" sid="LUK 11:17" />Ali o Isus džanđa lengere mislija, i phenđa lenđe: “Svako carstvo savoi ana peste podelime ka properel, hem o čher ano savo nane sloga ka perel. <verse eid="LUK 11:17" /><verse number="18" style="v" sid="LUK 11:18" />Tei e Sotonesoro carstvo ana peste podelime, sar onda pana trajini? Akava vaćerava adalese so tumen phenena da e Veelzevulesere zoralipnaja ispudinava e demonen. <verse eid="LUK 11:18" /><verse number="19" style="v" sid="LUK 11:19" />A te me e Veelzevulesere zoralipnaja ispudinava e demonen, kasere zoralipnaja tumare učenici ispudinena len? Adalese on ka dokažinen tumenđe da na injen u pravu. <verse eid="LUK 11:19" /><verse number="20" style="v" sid="LUK 11:20" />Ali te me e Devlesere zoralipnaja ispudinava e demonen, onda o carstvo e Devlesoro alo maškara tumende.”<verse eid="LUK 11:20" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="21" style="v" sid="LUK 11:21" />O Isus phenđa hem akava: “Kad okova kovai zoralo hem naoružime pazini plo čher, lesoro barvalipei osigurime. <verse eid="LUK 11:21" /><verse number="22" style="v" sid="LUK 11:22" />Ali kad avela o po zoralo lestar, ka pobedini le hem ka lel lestar o oružje upro savo inole nada hem ka delini plencar adava so lelja e bizoralestar.<verse eid="LUK 11:22" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="23" style="v" sid="LUK 11:23" />Ko nane mancar, ovi protiv mande. I ko na čedela mancar, ov čhorela.”<verse eid="LUK 11:23" /></para>
  <para style="s">Kad o bišukar duho palem irini pe</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 12:43-45">Mt 12,43–45</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="24" style="v" sid="LUK 11:24" />Tegani o Isus phenđa: “Kad o bišukar duho ikljola taro manuš, džala ko šuke thana rodindoj kote šaj te odmorini. Kad na arakhi le, vaćeri: ‘Ka irinav man ko čher kotar ikliljum.’ <verse eid="LUK 11:24" /><verse number="25" style="v" sid="LUK 11:25" />I irinđa pe hem arakhlja o čher šulavdo hem namestime. <verse eid="LUK 11:25" /><verse number="26" style="v" sid="LUK 11:26" />Tegani džala hem lela efta avere duhen po bišukaren pestar hem đerdinena ano adava manuš hem ačhovena adari. I ko kraj adale manušese ovela po bišukar nego angleder.”<verse eid="LUK 11:26" /></para>
  <para style="s">Blagoslovimei o poslušna e Devlese</para>
  <para style="p">
    <verse number="27" style="v" sid="LUK 11:27" />I sar o Isus vaćeri ine adava, nesavi đuvli oto narodo vičinđa: “Bahtali i đuvli koja akharđa tut ano vođi hem dinđa tut čuči!”<verse eid="LUK 11:27" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="28" style="v" sid="LUK 11:28" />A o Isus phenđa: “Po bahtalei okola so šunena o lafi e Devlesoro hem ćerena le!”<verse eid="LUK 11:28" /></para>
  <para style="s">O Isus po baroi e Jonastar hem e Solomonestar</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 12:38-42">Mt 12,38–42</ref>; <ref loc="MRK 8:12">Mk 8,12</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="29" style="v" sid="LUK 11:29" />Sar čedela pe ine po baro narodo, o Isus lelja te vaćeri: “Akajai generacija bišukar. Rodela mandar znako, ali nisavo znako naka del pe laće sem adava so inele e prorokose e Jonase. <verse eid="LUK 11:29" /><verse number="30" style="v" sid="LUK 11:30" />Sar so adava so ulo e Jonaja inele znako e manušenđe kola živinde ki diz Niniva, ađahar hem so ka ovel mancar, e Čhaveja e manušesereja, ka ovel znako akala generacijaće.<verse eid="LUK 11:30" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="31" style="v" sid="LUK 11:31" />Ko dive oto baro sudo, i carica koja angleder vladinđa ki južno phuv ka uštel hem ka osudini e manušen oti akaja generacija, adalese so tari durutni phuv ali te šunel e Solomonesiri mudrost, a akatei tumencar neko po baro e Solomonestar, a tumen na mangena te šunen! <verse eid="LUK 11:31" /><verse number="32" style="v" sid="LUK 11:32" />Ko dive oto baro sudo, o manuša kola živinde ani purani diz Niniva ka ušten protiv akaja generacija hem ka osudinen la, adalese so on pokajinde pe kad o Jona propovedinđa, a akatei tumencar neko po baro e Jonastar, a tumen pana na pokajinđen tumen!”<verse eid="LUK 11:32" /></para>
  <para style="s">E Isusesoroi sikaviba svetlost e manušenđe</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 5:15">Mt 5,15</ref>; <ref loc="MAT 6:22-23">6,22–23</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="33" style="v" sid="LUK 11:33" />“Niko na tharela i svetiljka hem te čhivel la ko garavdo than ili talo čaro, nego čhivela la ko than zaki svetiljka te šaj dikhen o svetlost okola kola đerdinena. <verse eid="LUK 11:33" /><verse number="34" style="v" sid="LUK 11:34" />Ti jakhi sar svetiljka te telose. Kadi ti jakh šukar, sai to telo osvetlime. A kadi ti jakh bišukar, hem to teloi ani tomina. <verse eid="LUK 11:34" /><verse number="35" style="v" sid="LUK 11:35" />Adalese, pazin da o svetlost so mislineja dai ana tute nane tomina. <verse eid="LUK 11:35" /><verse number="36" style="v" sid="LUK 11:36" />Tei sa to telo pherdo oto svetlost, bizo jekh deo oti tomina, tegani sa to dživdipe ka ovel osvetlime sar kad i svetiljka osvetlini tut ple svetloja.”<verse eid="LUK 11:36" /></para>
  <para style="s">O Isus kritikujini e verakere vođen soi pobožna samo od avrijal</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 23:1-36">Mt 23,1–36</ref>; <ref loc="MRK 12:38-40">Mk 12,38–40</ref>; <ref loc="LUK 20:45-47">Lk 20,45–47</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="37" style="v" sid="LUK 11:37" />Kad o Isus vaćerđa adava, nesavo farisej vičinđa le te hal maro koro leste. I o Isus đerdinđa lese ko čher hem čhivđa pe uzalo astali. <verse eid="LUK 11:37" /><verse number="38" style="v" sid="LUK 11:38" />A o farisej dikhindoj adava, čudinđa pe so o Isus, palo adeti, na thovđa ple vasta angleder o hajba.<verse eid="LUK 11:38" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="39" style="v" sid="LUK 11:39" />A o Gospod Isus phenđa lese: “Oja, tumen o fariseja kosena i šolja hem o čaro od avrijal, a pherđen len tumara pohlepaja hem bišukaripnaja. <verse eid="LUK 11:39" /><verse number="40" style="v" sid="LUK 11:40" />Hulavonalen! Nane li o Devel okova kova ćerđa e manuše, kova džanel le hem od avrijal hem od andral? <verse eid="LUK 11:40" /><verse number="41" style="v" sid="LUK 11:41" />Nego, den e čororenđe sar milostinja okova so isi tumen andre, hem sa ka ovel tumenđe čisto.<verse eid="LUK 11:41" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="42" style="v" sid="LUK 11:42" />Ali jao tumenđe e farisejenđe so dena e Devlese desetak oto začinja: oti nana, oti ruta hem oto sa o povrće, a ačhavđen te ćeren averenđe okova soi pravedno hem te volinen e Devle. Valjani te den o desetak, ali na troman te bistren te ćeren adava soi po bitno.<verse eid="LUK 11:42" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="43" style="v" sid="LUK 11:43" />Jao tumenđe e farisejenđe so volinena te bešen ko anglune thana ano sinagoge hem so volinena kad o manuša, pherde poštujiba premala tumende, pozdravinena tumen ko trgija. <verse eid="LUK 11:43" /><verse number="44" style="v" sid="LUK 11:44" />Jao tumenđe adalese so injen sar o bioznačime grobija upra savende o manuša phirena, a na džanen.”<verse eid="LUK 11:44" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="45" style="v" sid="LUK 11:45" />Tegani nesavo oto učitelja e Zakonestar phenđa e Isusese: “Učitelju, tu hem amen vređineja adale lafencar.”<verse eid="LUK 11:45" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="46" style="v" sid="LUK 11:46" />A o Isus phenđa: “Jao hem tumenđe, učiteljalen e Zakonestar! Čhivena upro manuša pharipa but phare te akharen ađahar so dena len pravilja save našti te ićeren, a ni najeja na mangena te mrdinen te pomožinen lenđe te akharen adava pharipe.<verse eid="LUK 11:46" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="47" style="v" sid="LUK 11:47" />Jao tumenđe, adalese so vazdena spomenici e prorokonenđe kolen tumare pradada mudarde. <verse eid="LUK 11:47" /><verse number="48" style="v" sid="LUK 11:48" />Adaleja mothovena da odobrinena adava so ćerde tumare pradada: on mudarde len, a tumen vazdena lenđe spomenici. <verse eid="LUK 11:48" /><verse number="49" style="v" sid="LUK 11:49" />Adalese o Devel mudro vaćerđa tumendar: ‘Ka bičhalav lenđe prorokonen hem apostolen. Nekas olendar ka mudaren, a nekas ka progoninen.’<verse eid="LUK 11:49" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="50" style="v" sid="LUK 11:50" />Akala generacijatar ka rodel pe o rat sa e prorokonengoro savo thavdinđa pana taro ćeriba e svetosoro, <verse eid="LUK 11:50" /><verse number="51" style="v" sid="LUK 11:51" />pana taro rat e Aveljesoro sa đi o rat e Zaharijasoro, kova inele mudardo maškaro žrtveniko hem i svetinja ano Hram. Oja, vaćerava tumenđe, akaja generacija ka ovel osudime zako adava rat so thavdinđa!<verse eid="LUK 11:51" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="52" style="v" sid="LUK 11:52" />Jao tumenđe, učiteljalen e Zakonestar! Adalese so e narodostar garavđen o ključo oto džandipe. Korkore na đerdinđen, a na mukljen te đerdinen ni okola kola mangle te đerdinen.”<verse eid="LUK 11:52" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="53" style="v" sid="LUK 11:53" />I kad o Isus iklilo adathar, o učitelja e Zakonestar hem o fariseja ani bari holi lelje te protivinen pe hem te pučen le but so. <verse eid="LUK 11:53" /><verse number="54" style="v" sid="LUK 11:54" />On dikhle te dolen le ko bišukar lafi sar te šaj optužinen le.<verse eid="LUK 11:54" /></para>
  <chapter eid="LUK 11" />
  <chapter number="12" style="c" sid="LUK 12" />
  <para style="s">O Isus vaćeri ple učenikonenđe te na oven dujemujengere</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 12:1" />I kad čedinde pe nekobor hiljade manuša, edobor džene inele da jekh avere gazinde, o Isus prvo lelja te vaćeri ple učenikonenđe: “Arakhen tumen taro kvasco e farisejengoro, te na oven dujemujengere sar soi on. <verse eid="LUK 12:1" /><verse number="2" style="v" sid="LUK 12:2" />Sa soi garavdo, ka otkrijini pe; sa soi tajno, ka šunđol. <verse eid="LUK 12:2" /><verse number="3" style="v" sid="LUK 12:3" />Adalese, sa so vaćerđen ani tomina, ka šunđol ano svetlost; hem so pohari vaćerđen ko kan ano sobe, ka vaćeri pe taro krovija sare te šunen.”<verse eid="LUK 12:3" /></para>
  <para style="s">O učenici na valjani te daran, adalese soi dragocena e Devlese</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 10:28-31">Mt 10,28–31</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="4" style="v" sid="LUK 12:4" />“Ali phenava tumenđe, amalalen: ma daran okolendar kola šaj te mudaren samo o telo, adalese so više adalestar naka šaj te ćeren tumenđe. <verse eid="LUK 12:4" /><verse number="5" style="v" sid="LUK 12:5" />A ka phenav tumenđe kastar te daran: te daran taro Devel kas palo mudariba isi zoralipe te frdel ano pakao. Oja, vaćerava tumenđe, olestar te daran!<verse eid="LUK 12:5" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="6" style="v" sid="LUK 12:6" />Na biknena pe li pandž čiriklja zako samo duj najtikore kovanice? A palem nijekh olendar nane bisterdi anglo Devel. <verse eid="LUK 12:6" /><verse number="7" style="v" sid="LUK 12:7" />A tumenđei hem svako bal ko šero džendo. Adalese, ma daran! E Devlese injen po dragocena negoli but čiriklja!”<verse eid="LUK 12:7" /></para>
  <para style="s">O učenici valjani te priznajinen e Isuse anglo manuša</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 10:32-33">Mt 10,32–33</ref>; <ref loc="MAT 12:32">12,32</ref>; <ref loc="MAT 10:19-20">10,19–20</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="8" style="v" sid="LUK 12:8" />“A vaćerava tumenđe: Svako kova anglo manuša ka priznajini dai mlo, me, o Čhavo e manušesoro, anglo anđelja e Devlesere ka priznajinav dai ov mlo. <verse eid="LUK 12:8" /><verse number="9" style="v" sid="LUK 12:9" />A te odrekninđa pe neko mandar anglo manuša, hem me ka odrekninav man olestar anglo anđelja e Devlesere. <verse eid="LUK 12:9" /><verse number="10" style="v" sid="LUK 12:10" />I te vaćerđa neko lafi protiv o Čhavo e manušesoro, ka ovel lese oprostime; ali naka ovel oprostime okolese kova hulini upro Sveto Duho.<verse eid="LUK 12:10" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="11" style="v" sid="LUK 12:11" />A kad ka anen tumen anglo sudo ko sinagoge, anglo vladarija hem o vlastija, ma oven zabrinuta sar hem soja te braninen tumen, so te vaćeren! <verse eid="LUK 12:11" /><verse number="12" style="v" sid="LUK 12:12" />Adalese so tegani o Sveto Duho ka sikaj tumen so te vaćeren.”<verse eid="LUK 12:12" /></para>
  <para style="s">I priča e bigođakere barvale manušestar</para>
  <para style="p">
    <verse number="13" style="v" sid="LUK 12:13" />Tegani neko oto narodo phenđa e Isusese: “Učitelju, vaćer mle phralese te podelini mancar o nasledstvo.”<verse eid="LUK 12:13" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="14" style="v" sid="LUK 12:14" />A o Isus phenđa lese: “Manušeja, ko čhivđa man te ovav sudija ili delioco upra tumende?” <verse eid="LUK 12:14" /><verse number="15" style="v" sid="LUK 12:15" />Tegani phenđa sarijenđe: “Arakhen tumen hem ciden tumen tari pohlepa. I sa edobor barvalipe te ovel e manuše, lesoro dživdipe na avela oto adava so isi le.”<verse eid="LUK 12:15" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="16" style="v" sid="LUK 12:16" />Tegani o Isus phenđa lenđe akaja priča: “Nesave barvale manušesiri phuv bijanđa but. <verse eid="LUK 12:16" /><verse number="17" style="v" sid="LUK 12:17" />I ov mislinđa pe ana peste: ‘So te ćerav? Nane man edobor baro than kote te čhivav mli žetva.’ <verse eid="LUK 12:17" /><verse number="18" style="v" sid="LUK 12:18" />I phenđa: ‘Akava ka ćerav! Ka peravav mle purane šupe hem ka vazdav po bare, i adathe ka čhivav sa o điv hem avera šukaripa. <verse eid="LUK 12:18" /><verse number="19" style="v" sid="LUK 12:19" />Tegani ka vaćerav mla dušaće: Isi tut baro barvalipe bute beršenđe. Odmorin, ha, pi hem uživin!’<verse eid="LUK 12:19" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="20" style="v" sid="LUK 12:20" />Ali o Devel phenđa lese: ‘Hulavona! Akaja rat ka mere! A sa adava so spreminđan, kasoro ka ovel?’<verse eid="LUK 12:20" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="21" style="v" sid="LUK 12:21" />Ađahari okolese kova pese čedela barvalipe, a čororoi anglo Devel.”<verse eid="LUK 12:21" /></para>
  <para style="s">O Devel brinini pe zako ple učenici</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 6:25-34">Mt 6,25–34</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="22" style="v" sid="LUK 12:22" />Tegani o Isus phenđa ple učenikonenđe: “Adalese vaćerava tumenđe: ma oven zabrinuta zako tumaro dživdipe: ka ovel tumen li so te han; ni zako tumaro telo: ka ovel tumen li so te urjaven. <verse eid="LUK 12:22" /><verse number="23" style="v" sid="LUK 12:23" />Adalese soi o dživdipe po bitno e hajbnastar hem tumaroi telo po bitno e šejendar. <verse eid="LUK 12:23" /><verse number="24" style="v" sid="LUK 12:24" />Dikhen e gavranen! Ni sejinena ni čedena, nane len ni šupa kote te čhiven o điv, a palem o Devel parvari len. A tumen injen e Devlese po vredna e čirikljendar! <verse eid="LUK 12:24" /><verse number="25" style="v" sid="LUK 12:25" />A kova tumendar šaj adaleja so brinini pe te produžini hari plo dživdipe? <verse eid="LUK 12:25" /><verse number="26" style="v" sid="LUK 12:26" />Znači te našti ni adava najhari te ćeren, sose onda brininena tumen zako bilo so aver?<verse eid="LUK 12:26" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="27" style="v" sid="LUK 12:27" />Dikhen o divlja luluđa sar barjona. Na ćerena buti, niti sivenafse šeja, a vaćerava tumenđe da ni o caro o Solomon, kova inele but barvalo, na inole edobor šuže šeja sar jekha olendar. <verse eid="LUK 12:27" /><verse number="28" style="v" sid="LUK 12:28" />Te o Devel ađahar šukar urjavela o biljke ko polje savei avdive adathe, a već tejsa frdena pe ani jag, kobor li više tumenđe ka del šeja, tikora verakere manušalen! <verse eid="LUK 12:28" /><verse number="29" style="v" sid="LUK 12:29" />Tumen ma oven zabrinuta zako adava so ka han hem so ka pijen, <verse eid="LUK 12:29" /><verse number="30" style="v" sid="LUK 12:30" />adalese so adava rodena okola kola na džanen e Devlese. Tumaro Dad, o Devel, džanel da valjani tumenđe sa adava. <verse eid="LUK 12:30" /><verse number="31" style="v" sid="LUK 12:31" />Nego roden o carstvo e Devlesoro, a ov ka del tumen sa adava so valjani tumenđe!<verse eid="LUK 12:31" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="32" style="v" sid="LUK 12:32" />Ma daran, mlo tikoro stado! Tumare Dadesiri volja inele te del tumen o carstvo.<verse eid="LUK 12:32" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="33" style="v" sid="LUK 12:33" />Biknen so isi tumen hem o pare den e čororenđe! Ćeren tumenđe kese zako pare save na properena hem barvalipe ko nebo savo nikad na tikorini. Niko naka šaj te avel adari te čorel tumaro barvalipe hem nijekh moljco naka uništini le. <verse eid="LUK 12:33" /><verse number="34" style="v" sid="LUK 12:34" />Adalese so tumaro vilo ka ovel adari kaj tumaro barvalipe.”<verse eid="LUK 12:34" /></para>
  <para style="s">Oven uvek spremna zako e Isusesoro aviba</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 24:45-51">Mt 24,45–51</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="35" style="v" sid="LUK 12:35" />O Isus ple učenikonenđe phenđa hem akava: “Oven spremna, urjavde zaki buti hem tumare svetiljke te oven tharde, <verse eid="LUK 12:35" /><verse number="36" style="v" sid="LUK 12:36" />sar sluge kola adžićerena ple gospodare te irini pe čhere taro bijav. Kad irini pe o gospodari hem kad khuvela ko udar, o slugei spremna te phraven lese. <verse eid="LUK 12:36" /><verse number="37" style="v" sid="LUK 12:37" />Blago okole slugenđe kolen o gospodari, kad ka avel, ka arakhi len sar adžićerena le džangale! Čače, vaćerava tumenđe, ov, o gospodari, ka phandel pe i kecelja, ka bešljaćeri len te han hem ka kandel len. <verse eid="LUK 12:37" /><verse number="38" style="v" sid="LUK 12:38" />Blago e slugenđe kolen o gospodari ka arakhi džangalen čak hem te alo ki ekvaš i rat ili anglo disljojba.<verse eid="LUK 12:38" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="39" style="v" sid="LUK 12:39" />Ali akava te džanen: te džanel ine o domaćini ko savo sati avela o čor, naka mukel lese ine te đerdini ko čher te čorel. <verse eid="LUK 12:39" /><verse number="40" style="v" sid="LUK 12:40" />Hem tumen oven spremna, adalese so o Čhavo e manušesoro ka avel tegani kad na nadinena tumen!”<verse eid="LUK 12:40" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="41" style="v" sid="LUK 12:41" />Tegani o Petar pučlja e Isuse: “Gospode, vaćereja li akaja priča samo amenđe e učenikonenđe ili sarijenđe?”<verse eid="LUK 12:41" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="42" style="v" sid="LUK 12:42" />O Gospod Isus phenđa: “Kovai, onda, verno hem mudro upravniko kas o gospodari ka čhivel upreder ple sluge te del len hajba ko vreme? <verse eid="LUK 12:42" /><verse number="43" style="v" sid="LUK 12:43" />Blago okole slugase kas lesoro gospodari, kad ka avel, ka arakhi sar ćerela ađahar. <verse eid="LUK 12:43" /><verse number="44" style="v" sid="LUK 12:44" />Čače vaćerava tumenđe, upreder sa o barvalipe plo ka čhivel le sar upravniko. <verse eid="LUK 12:44" /><verse number="45" style="v" sid="LUK 12:45" />A te vaćerđa adava sluga ana peste: ‘Naka avel pana mlo gospodari’ i lela te marel avere slugen, hem te hal, te pijel hem te mačol, <verse eid="LUK 12:45" /><verse number="46" style="v" sid="LUK 12:46" />lesoro gospodari ka avel ano okova dive hem okova sati kad naka adžićeri le, ka čhinel le ko ekvaš hem ka čhivel le maškaro nevernici.<verse eid="LUK 12:46" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="47" style="v" sid="LUK 12:47" />A okova sluga kova džanđa i volja ple gospodaresiri, a na inele spremno ili na ćerđa pali e gospodaresiri volja, but mariba ka hal. <verse eid="LUK 12:47" /><verse number="48" style="v" sid="LUK 12:48" />A okova kova na džanđa e gospodaresiri volja, a ćerđa nešto zako so zaslužini kazna, hari mariba ka hal. Kasei dindo but, but ka rodel pe lestar. Kasei poverime but, više ka rodel pe lestar.”<verse eid="LUK 12:48" /></para>
  <para style="s">E Isusesoro lafi ka anel podela</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 10:34-36">Mt 10,34–36</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="49" style="v" sid="LUK 12:49" />Tegani o Isus phenđa: “Aljum te frdav jag e sudosiri ki phuv. So bi mangava ine već te ovel thardi! <verse eid="LUK 12:49" /><verse number="50" style="v" sid="LUK 12:50" />A valjani te nakhavav e patibnasoro krstiba. But maje pharo đikote adava na završini pe! <verse eid="LUK 12:50" /><verse number="51" style="v" sid="LUK 12:51" />Mislinena da aljum te anav mir ki phuv? Na. Aljum te ćerav o manuša te ciden pe jekh averestar. <verse eid="LUK 12:51" /><verse number="52" style="v" sid="LUK 12:52" />Adalese od akana, oto pandž čherutne, trin ka oven ki mli strana, a duj ki aver ili duj ki mli strana, a trin ki aver. <verse eid="LUK 12:52" /><verse number="53" style="v" sid="LUK 12:53" />Ka uštel o dad upro čhavo hem o čhavo upro dad, i daj upri čhaj hem i čhaj upri daj, i sasuj upri bori hem i bori upri sasuj.”<verse eid="LUK 12:53" /></para>
  <para style="s">Valjani te pendžaren o znakija e vremesere</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 16:2-3">Mt 16,2–3</ref>; <ref loc="MAT 5:25-26">5,25–26</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="54" style="v" sid="LUK 12:54" />Tegani o Isus vaćerđa e narodose: “Kad dikhena da o oblaci avena taro zapad, tegani phenena da ka perel bršim, i čače perela. <verse eid="LUK 12:54" /><verse number="55" style="v" sid="LUK 12:55" />Kad phudela i barval taro jug, phenena da ka ovel tatipe, i ovela. <verse eid="LUK 12:55" /><verse number="56" style="v" sid="LUK 12:56" />Dujemujengere manušalen! Džanen te pendžaren o izgled e phuvjakoro hem e nebosoro; sar onda na džanen te pendžaren o znakija akale vremesere?<verse eid="LUK 12:56" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="57" style="v" sid="LUK 12:57" />Tumen korkore valjani te pendžaren okova soi ispravno. <verse eid="LUK 12:57" /><verse number="58" style="v" sid="LUK 12:58" />Te neko legari tut ko sudo te tužini tut adalese so na irinđan lese o pare, odrumal de sa tutar te mirine tut oleja angleder nego so resena adari. Te na ćerđan ađahar, ov šaj te vucini tut anglo sudija, a o sudija ka del tut ko manuš kova ka čhivel tut ano phandlipe. <verse eid="LUK 12:58" /><verse number="59" style="v" sid="LUK 12:59" />Vaćerava će da čače naka ikljove adathar sa đikote na irineja đi i zadnjo para.”<verse eid="LUK 12:59" /></para>
  <chapter eid="LUK 12" />
  <chapter number="13" style="c" sid="LUK 13" />
  <para style="s">Sare valjani te pokajinen pe zako pumare grehija</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 13:1" />Ano adava vreme nesave manuša phende e Isusese so o Pilat, o upravniko e rimesoro, naredinđa nesave Galilejci te oven mudarde sar anena ine žrtve ano Hram.<verse eid="LUK 13:1" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="2" style="v" sid="LUK 13:2" />A o Isus phenđa lenđe: “Tumen li mislinena da adala Galilejci, adalese so ađahar mudardile, inele po grešna sa avere Galilejconendar? <verse eid="LUK 13:2" /><verse number="3" style="v" sid="LUK 13:3" />Na! Ali te na pokajinđen tumen, sarijen tumen ka adžićeri propast! <verse eid="LUK 13:3" /><verse number="4" style="v" sid="LUK 13:4" />Ili okola dešu ofto upro kolende peli i kula ano Siloam hem mudarđa len, tumen li mislinena da on inele po bare grešnici sa e manušendar kola živinena ano Jerusalim? <verse eid="LUK 13:4" /><verse number="5" style="v" sid="LUK 13:5" />Na! Ali te na pokajinđen tumen, sarijen tumen ka adžićeri propast!”<verse eid="LUK 13:5" /></para>
  <para style="s">I priča oto kaš bizo plod</para>
  <para style="p">
    <verse number="6" style="v" sid="LUK 13:6" />Tegani o Isus vaćerđa lenđe akaja priča: “Inele nesave manuše smokva sadime pese ano vinograd, i alo te rodel lakoro plod, ali ništa na arakhlja.<verse eid="LUK 13:6" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="7" style="v" sid="LUK 13:7" />Tegani phenđa e vinogradarese: ‘Ače, trin berš sar avava te rodav plod upri akaja smokva, ali na arakhava le. Čhin la! Sose te šućari i phuv?’<verse eid="LUK 13:7" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="8" style="v" sid="LUK 13:8" />A ov phenđa: ‘Gospodarona, ačhav la pana akava berš. Ka handav okolo late hem ka frdav laće đubrivo, <verse eid="LUK 13:8" /><verse number="9" style="v" sid="LUK 13:9" />i šaj đi berše ka anel plod. A te na bijanđa, ka čhine la.’”<verse eid="LUK 13:9" /></para>
  <para style="s">O Isus sasljari ko savato e đuvlja koja inele grbavo</para>
  <para style="p">
    <verse number="10" style="v" sid="LUK 13:10" />I jekh savato sar o Isus sikaj ine ani jekh sinagoga, <verse eid="LUK 13:10" /><verse number="11" style="v" sid="LUK 13:11" />adari inele nesavi đuvli kola o bišukar duho ćerela ine te ovel namborme. Oj inele grbavo dešu ofto berš hem nisar našti ine te ispravini pe.<verse eid="LUK 13:11" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="12" style="v" sid="LUK 13:12" />Kad o Isus dikhlja la, vičinđa la kora peste hem phenđa laće: “Đuvlije, oslobodimi injan taro to nambormipe!”<verse eid="LUK 13:12" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="13" style="v" sid="LUK 13:13" />I čhivđa ple vasta upro late, a oj otojekhvar ispravinđa pe hem lelja te slavini e Devle.<verse eid="LUK 13:13" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="14" style="v" sid="LUK 13:14" />Tegani e sinagogakoro vođa, holjame so o Isus sasljarđa ko savato, phenđa e narodose: “Isi šov dive ano kurko ko save šaj te ćerel pe buti! Ko adala dive aven hem oven sasljarde, a na ko savato!”<verse eid="LUK 13:14" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="15" style="v" sid="LUK 13:15" />A o Gospod Isus phenđa lese: “Dujemujengere injen! Tumen li ko savato na phravena tumare guruve ili tumare here taro jasle te legaren le te pijel pani? <verse eid="LUK 13:15" /><verse number="16" style="v" sid="LUK 13:16" />A akajai đuvli oto pleme e Avraamesoro kola o Sotoni ićerđa phandlja dešu ofto berš. Oj li na valjani te ovel phravdi taro akala lancija e nambormipasere ko savato?”<verse eid="LUK 13:16" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="17" style="v" sid="LUK 13:17" />Kad phenđa adava, lađandile sare kola inele protiv leste, a sa avera manuša radujinde pe zako sa o šukar delja save o Isus ćerđa.<verse eid="LUK 13:17" /></para>
  <para style="s">O carstvo e Devlesoroi sar o tikoro seme savo ovela baro kaš</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 13:31-33">Mt 13,31–33</ref>; <ref loc="MRK 4:30-32">Mk 4,30–32</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="18" style="v" sid="LUK 13:18" />Tegani o Isus phenđa: “Savesei slično o carstvo e Devlesoro? Soja te uporedinav le? <verse eid="LUK 13:18" /><verse number="19" style="v" sid="LUK 13:19" />Sličnoi e semese oti gorušica save o manuš lelja hem frdinđa pese ki bašta. Ov barilo hem ulo kaš, hem o čiriklja ćerde gnezdija upro lesere granke.”<verse eid="LUK 13:19" /></para>
  <para style="s">O carstvo e Devlesoroi sar o kvasco savo ćerela o humer te uštel</para>
  <para style="p">
    <verse number="20" style="v" sid="LUK 13:20" />I palem phenđa: “Soja te uporedinav o carstvo e Devlesoro? <verse eid="LUK 13:20" /><verse number="21" style="v" sid="LUK 13:21" />Sličnoi e kvascose save i đuvli lelja hem čhivđa ano but baro čaro vareja, i ov ćerđa sa o humer te uštel.”<verse eid="LUK 13:21" /></para>
  <para style="s">Den sa tumendar te đerdinen ano carstvo e Devlesoro</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 7:13-14">Mt 7,13–14</ref>, <ref loc="MAT 7:21-23">21–23</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="22" style="v" sid="LUK 13:22" />I sar o Isus džala ine ple dromeja đi ko Jerusalim, nakhela ine ko dizja hem ko gava hem sikaj e narodo.<verse eid="LUK 13:22" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="23" style="v" sid="LUK 13:23" />I neko pučlja le: “Gospode, samo li hari manuša ka oven spasime?”</para>
  <para style="p" vid="LUK 13:23">A o Isus phenđa lenđe: <verse eid="LUK 13:23" /><verse number="24" style="v" sid="LUK 13:24" />“Den sa tumendar te đerdinen maškaro tesno udar e nebosoro adalese so but džene, vaćerava tumenđe, ka roden te đerdinen, ali naka šaj. <verse eid="LUK 13:24" /><verse number="25" style="v" sid="LUK 13:25" />Kad o domaćini ka uštel hem ka phandel o udar, ka ovel kasno. Tegani ka terđoven avri hem ka khuven ko udar vaćerindoj: ‘Gospodarona, phrav amenđe!’ Ali ov ka phenel tumenđe: ‘Na džanav tumen kotar injen.’<verse eid="LUK 13:25" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="26" style="v" sid="LUK 13:26" />Tegani ka phenen: ‘Haljam hem piljam tuja, hem tu sikavđan ko amare dizjengere droma.’<verse eid="LUK 13:26" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="27" style="v" sid="LUK 13:27" />A ov ka phenel: ‘Na džanav tumen kotar injen. Ciden tumen mandar, sare tumen kola ćerena bišukaripe!’<verse eid="LUK 13:27" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="28" style="v" sid="LUK 13:28" />Tegani ka ovel baro rojba hem krciba e dandengoro tari dukh kad ka dikhen e Avraame, e Isaake, e Jakove hem sa e prorokonen ano carstvo e Devlesoro, a tumen frdime avri. <verse eid="LUK 13:28" /><verse number="29" style="v" sid="LUK 13:29" />O manuša ka aven taro istok hem taro zapad, taro sever hem taro jug hem ka čhiven pe uzalo astali ki gozba ano carstvo e Devlesoro. <verse eid="LUK 13:29" /><verse number="30" style="v" sid="LUK 13:30" />Ače, okola kolai akana prva tegani ka oven zadnja, a okola kolen akate dikhena sar zadnjonen adari ka oven prva.”<verse eid="LUK 13:30" /></para>
  <para style="s">E Isusesei phare zako manuša taro Jerusalim</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 23:37-39">Mt 23,37–39</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="31" style="v" sid="LUK 13:31" />I tegani nesave fariseja ale koro Isus hem phende lese: “Dža akatar ko nesavo aver than, adalese so o caro o Irod mangela te mudari tut.”<verse eid="LUK 13:31" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="32" style="v" sid="LUK 13:32" />O Isus phenđa lenđe: “Džan hem vaćeren adala lisicaće: ‘Ka ispudinav e demonen hem ka sasljarav avdive hem tejsa, a ko trito dive završinava mli buti.’ <verse eid="LUK 13:32" /><verse number="33" style="v" sid="LUK 13:33" />Ali avdive, tejsa hem prektejsa valjani te džav mle dromeja, adalese so izgledini dai o Jerusalim than kote sa o proroci valjani te oven mudarde.<verse eid="LUK 13:33" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="34" style="v" sid="LUK 13:34" />Jerusalime, Jerusalime, tu savo mudareja e prorokonen hem frdeja bara upro okola kolai tuće bičhalde! But puti mangljum te čedav te manušen sar i khani ple pilićken talo ple phaka, ali tumen na mangljen! <verse eid="LUK 13:34" /><verse number="35" style="v" sid="LUK 13:35" />Ače, to čher ka ovel napustime! I vaćerava tumenđe da čače naka dikhen man đikote na phenena: ‘Blagoslovimei okova kova avela ano anav e Gospodesoro!’”<verse eid="LUK 13:35" /></para>
  <chapter eid="LUK 13" />
  <chapter number="14" style="c" sid="LUK 14" />
  <para style="s">O Isus anglo fariseja sasljari e namborme ko savato</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 14:1" />I ko jekh savato, o Isus inele vičime ko čher nesave farisejengere vođasoro te hal maro, i dželo. Sare so inele adari, šukar ine posmatrinena le, <verse eid="LUK 14:1" /><verse number="2" style="v" sid="LUK 14:2" />adalese so anglo leste inele nesavo namborme manuš kasere vasta hem o pre inele pherde pani.<verse eid="LUK 14:2" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="3" style="v" sid="LUK 14:3" />I o Isus pučlja e učiteljen e Zakonestar hem e farisejen: “Palo e Mojsijasoro zakoni, tromal pe li te sasljari pe ko savato ili na?” <verse eid="LUK 14:3" /><verse number="4" style="v" sid="LUK 14:4" />A on ništa na phende. Tegani o Isus čhivđa plo vas upro namborme manuš, sasljarđa le hem muklja le te džal. <verse eid="LUK 14:4" /><verse number="5" style="v" sid="LUK 14:5" />A olenđe phenđa: “So mislinena tumaro čhavo ili tumaro guruv ko savato perela ano bunari, na li sigate ka ikalen le ine adathar?”<verse eid="LUK 14:5" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="6" style="v" sid="LUK 14:6" />I na ine len so te phenen ko adava.<verse eid="LUK 14:6" /></para>
  <para style="s">O Isus sikaj oti poniznost</para>
  <para style="p">
    <verse number="7" style="v" sid="LUK 14:7" />Kad o Isus dikhlja sar o gostija kola ale te han rodenafse najšukar thana bešibnase, phenđa lenđe akaja priča: <verse eid="LUK 14:7" /><verse number="8" style="v" sid="LUK 14:8" />“Kad injan vičime nekase ko bijav, ma beš ko najšukar than, adalese so šaj maškaro vičime isi nesavo manuš kovai po baro tutar. <verse eid="LUK 14:8" /><verse number="9" style="v" sid="LUK 14:9" />Tegani okova so vičinđa tut ka phenel će: ‘De to than akalese.’ Tegani ka ove lađardo, i ka dža te dole o zadnjo than. <verse eid="LUK 14:9" /><verse number="10" style="v" sid="LUK 14:10" />Nego, kad injan vičime, dža hem beš ko zadnjo than. Kad ka dikhel tut okova so vičinđa tut ka phenel će: ‘Amala, ava beš ko po šukar than!’ Tegani sa o gostija ka dikhen kobor injan poštujime. <verse eid="LUK 14:10" /><verse number="11" style="v" sid="LUK 14:11" />Adalese, ko pes povazdela, ka ovel peravdo; a ko ponizini pe, ka ovel povazdime.”<verse eid="LUK 14:11" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="12" style="v" sid="LUK 14:12" />Tegani o Isus phenđa okolese so vičinđa le: “Kad vičineja gostonen ko ručko ili ki večera, ma vičin samo te amalen, te phraljen, te familija, hem te barvale komšijen. Te vičinđan olen, hem on tut ka vičinen ko hajba kora pumende sar te irinen će. <verse eid="LUK 14:12" /><verse number="13" style="v" sid="LUK 14:13" />Nego, kad vičineja ko hajba, vičin e čororen, e sakatimen, e bangen hem e kororen. <verse eid="LUK 14:13" /><verse number="14" style="v" sid="LUK 14:14" />Tegani ka ove blagoslovime, adalese so olen nane sar te irinen će. A o Devel ka irini će tegani kad ka vazdel taro mule e pravednikonen.”<verse eid="LUK 14:14" /></para>
  <para style="s">I priča oti bari gozba</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 22:1-10">Mt 22,1–10</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="15" style="v" sid="LUK 14:15" />Kad adava šunđa jekh okolendar so beštine uzalo astali, phenđa e Isusese: “Bahtaloi okova kova ka hal maro ano carstvo e Devlesoro!”<verse eid="LUK 14:15" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="16" style="v" sid="LUK 14:16" />A ko adava, o Isus phenđa lese: “Nesavo manuš ćerđa bari gozba hem vičinđa bute manušen. <verse eid="LUK 14:16" /><verse number="17" style="v" sid="LUK 14:17" />I kad sa inele ćerdo hajbnase, bičhalđa ple sluga te phenel e vičimenđe: ‘Sai akana spremno. Aven!’<verse eid="LUK 14:17" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="18" style="v" sid="LUK 14:18" />Ali jekh pala avereste lelje te phenen lese sose našti te aven. O prvo phenđa lese: ‘Činđum njiva i valjani te džav te dikhav la. Molinava tut, vaćer te gospodarese da adalese našti te avav.’ <verse eid="LUK 14:18" /><verse number="19" style="v" sid="LUK 14:19" />O dujto phenđa: ‘Samo so činđum deše guruven i džava te dikhav sar ka orinen. Molinava tut, vaćer te gospodarese da adalese našti te avav.’<verse eid="LUK 14:19" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="20" style="v" sid="LUK 14:20" />O trito phenđa: ‘Samo so ženinđum man i adalese našti te avav.’ <verse eid="LUK 14:20" /><verse number="21" style="v" sid="LUK 14:21" />I o sluga irinđa pe hem phenđa sa adava ple gospodarese. Tegani o gospodari holjanđa i phenđa ple slugase: ‘Siđar, ikljov ko droma e dizjakere hem ko trgija i ana akari e čororen, e sakatimen, e kororen hem e bangen.’<verse eid="LUK 14:21" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="22" style="v" sid="LUK 14:22" />Kad o sluga ćerđa adava, phenđa: ‘Gospodarona, ćerđum ađahar sar so naredinđan, ali pana isi thana.’<verse eid="LUK 14:22" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="23" style="v" sid="LUK 14:23" />I o gospodari phenđa lese: ‘Ikljov avri tari diz ko droma hem ko staze hem terin e manušen te aven te ovel pherdo mlo čher. <verse eid="LUK 14:23" /><verse number="24" style="v" sid="LUK 14:24" />Vaćerava tumenđe da nijekh okole manušendar kola inele vičime naka hal ki mli gozba.’”<verse eid="LUK 14:24" /></para>
  <para style="s">E Isusesere učenici valjani te trpinen zbog olese</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 10:37-38">Mt 10,37–38</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="25" style="v" sid="LUK 14:25" />I but manuša džana ine dromeja palo Isus. Ov irinđa pe nakoro lende hem phenđa lenđe: <verse eid="LUK 14:25" /><verse number="26" style="v" sid="LUK 14:26" />“Te neko mangela te ovel mlo učeniko, valjani te volini man but više nego ple dade hem pla daja, pla romnja hem ple čhaven, ple phraljen hem ple phenjen, više nego plo dživdipe. Te na ćerđa ađahar, našti te ovel mlo učeniko. <verse eid="LUK 14:26" /><verse number="27" style="v" sid="LUK 14:27" />Ko na akhari plo krsto hem na džala pala mande, našti te ovel mlo učeniko.<verse eid="LUK 14:27" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="28" style="v" sid="LUK 14:28" />Adalese so, ko tumendar ka lel ine te vazdel kula, a angleder adalestar te na bešel te računini o troško te dikhel ka šaj li te završini la? <verse eid="LUK 14:28" /><verse number="29" style="v" sid="LUK 14:29" />Te samo čhivđa o temelji, i na ačhola le pare te završini đi o kraj, sare kola ka dikhen adava ka asan lese <verse eid="LUK 14:29" /><verse number="30" style="v" sid="LUK 14:30" />hem ka phenen: ‘Akava manuš lelja te vazdel kula, a našti ine te završini la!’<verse eid="LUK 14:30" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="31" style="v" sid="LUK 14:31" />Ili, kova caro kad džala te arakhi pe ko mariba avere caronencar, angleder adalestar na bešela te razmislini šukar ka šaj li ple deše hiljadencar te marel pe adaleja kova avela protiv leste ple biše hiljadencar? <verse eid="LUK 14:31" /><verse number="32" style="v" sid="LUK 14:32" />Te našti, ka bičhali ple manušen koro aver caro, sar pana na alo paše, te pučen le savei o uslovija zako mir. <verse eid="LUK 14:32" /><verse number="33" style="v" sid="LUK 14:33" />Ađahar da svako tumendar kova na mukela sa so isi le, našti te ovel mlo učeniko.”<verse eid="LUK 14:33" /></para>
  <para style="s">O učenici valjani te ačhoven verna sledbenici e Isusesere</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 5:13">Mt 5,13</ref>; <ref loc="MRK 9:50">Mk 9,50</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="34" style="v" sid="LUK 14:34" />Tegani o Isus phenđa: “Šukari o lon. Ali te našalđa plo londipe, soja ov ka lonđari pe? <verse eid="LUK 14:34" /><verse number="35" style="v" sid="LUK 14:35" />Esavko nane šukar ni zaki phuv ni zako đubrivo, nego frdela pe. Kas isi kana te šunel, nek šunel!”<verse eid="LUK 14:35" /></para>
  <chapter eid="LUK 14" />
  <chapter number="15" style="c" sid="LUK 15" />
  <para style="s">I priča oto našaldo bakro</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 18:12-14">Mt 18,12–14</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 15:1" />But carinici hem prešunde grešnici čedena pe ine uzalo Isus te šunen le. <verse eid="LUK 15:1" /><verse number="2" style="v" sid="LUK 15:2" />A o fariseja hem o učitelja e Zakonestar lelje te gunđinen vaćerindoj: “Akava primini kora peste e grešnikonen hem hala olencar.”<verse eid="LUK 15:2" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="3" style="v" sid="LUK 15:3" />Adalese o Isus phenđa lenđe akaja priča: <verse eid="LUK 15:3" /><verse number="4" style="v" sid="LUK 15:4" />“Te nekas tumendar isi šel bakre i jekh olendar našaldilo, so ka ćerel? Ka ačhaj e enjavardešu enjen ko polje hem ka džal te rodel e našalde bakre sa đikote na arakhi le. <verse eid="LUK 15:4" /><verse number="5" style="v" sid="LUK 15:5" />I kad ka arakhi le, ka radujini pe, ka čhivel le ko piče <verse eid="LUK 15:5" /><verse number="6" style="v" sid="LUK 15:6" />hem ka legari le čhere. Tegani ka vičini ple amalen hem ple komšijen kora peste hem ka phenel lenđe: ‘Radujinen tumen mancar! Arakhljum mle našalde bakre.’ <verse eid="LUK 15:6" /><verse number="7" style="v" sid="LUK 15:7" />Vaćerava tumenđe, ađahar da ano nebo ka ovel po bari radost zako jekh grešniko kad pokajini pe nego li zako enjavardešu enja pravednici kolenđe na valjani pokajanje.”<verse eid="LUK 15:7" /></para>
  <para style="s">I priča oti našaldi kovanica</para>
  <para style="p">
    <verse number="8" style="v" sid="LUK 15:8" />O Isus phenđa hem akava: “Ili te nesava đuvlja isi deš srebrna kovanice, i jekh našali, so ka ćerel? Ka tharel i svetiljka, ka šulaj o čher hem šukar ka rodel i kovanica đikote na arakhi la. <verse eid="LUK 15:8" /><verse number="9" style="v" sid="LUK 15:9" />I kad ka arakhi la, ka vičini ple amalinjen hem ple komšiken kora peste hem ka phenel lenđe: ‘Radujinen tumen mancar! Arakhljum i kovanica savi našalđum.’ <verse eid="LUK 15:9" /><verse number="10" style="v" sid="LUK 15:10" />Ađahar, vaćerava tumenđe, ovela radost maškaro anđelja e Devlesere zako jekh grešniko kova pokajini pe.”<verse eid="LUK 15:10" /></para>
  <para style="s">I priča oto našaldo čhavo</para>
  <para style="p">
    <verse number="11" style="v" sid="LUK 15:11" />I o Isus phenđa: “Jekhe manuše ine duj čhave. <verse eid="LUK 15:11" /><verse number="12" style="v" sid="LUK 15:12" />I o tikneder čhavo phenđa ple dadese: ‘Dade, de man akana o deo te barvalipnastar so pripadini maje.’ I ađahar o dad podelinđa lenđe plo barvalipe.<verse eid="LUK 15:12" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="13" style="v" sid="LUK 15:13" />I palo nekobor dive o tikneder čhavo čedinđa sa so inole, dželo ki durutni phuv hem adari halja sa plo barvalipe ađahar so živinđa dilikane. <verse eid="LUK 15:13" /><verse number="14" style="v" sid="LUK 15:14" />Kad trošinđa sa o pare, ulo baro bokhalipe ani adaja phuv i tegani na inole so te hal. <verse eid="LUK 15:14" /><verse number="15" style="v" sid="LUK 15:15" />I dželo te ćerel buti koro jekh manuš kova živinđa adari. Adava manuš bičhalđa le pese ko polje te arakhi balen. <verse eid="LUK 15:15" /><verse number="16" style="v" sid="LUK 15:16" />O čhavo edobor inele bokhalo da manglja te hal adava so hana o bale, ali niko na dinđa le čak ni adava.<verse eid="LUK 15:16" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="17" style="v" sid="LUK 15:17" />A kad lelja te razmislini šukar, phenđa ana peste: Mle dadesere bućarnen isi da buderi hajbnase, a me akate merava bokhatar! <verse eid="LUK 15:17" /><verse number="18" style="v" sid="LUK 15:18" />Ka uštav hem ka irinav man koro mlo dad hem ka phenav lese: ‘Dade, grešinđum anglo Devel hem angla tute! <verse eid="LUK 15:18" /><verse number="19" style="v" sid="LUK 15:19" />Na injum dostojno akana te vičinav man to čhavo. Molinava tut, le man sar jekhe bućarne te ćerav buti kora tute.’ <verse eid="LUK 15:19" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="20" style="v" sid="LUK 15:20" />I uštino hem lelja te džal koro plo dad. Pana sar inele dur, lesoro dad dikhlja le sar avela, pelo lese žal, prastandilo nakoro leste, zagrlinđa le hem čumudinđa le. <verse eid="LUK 15:20" /><verse number="21" style="v" sid="LUK 15:21" />Tegani o čhavo phenđa: ‘Dade, grešinđum anglo Devel hem angla tute! Na injum dostojno akana te vičinav man to čhavo.’<verse eid="LUK 15:21" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="22" style="v" sid="LUK 15:22" />A o dad phenđa ple slugenđe: ‘Sig anen o najšužo ogrtači hem urjaven le! Čhiven lese i angrustik ko naj hem o sandale ko pre! <verse eid="LUK 15:22" /><verse number="23" style="v" sid="LUK 15:23" />Anen okole thuljarde telco te čhinen, te ha hem te veselina amen, <verse eid="LUK 15:23" /><verse number="24" style="v" sid="LUK 15:24" />adalese so akava mlo čhavo inele mulo, a akana oživinđa, inele našaldo, a akanai arakhlo.’ I lelje te veselinen pe.<verse eid="LUK 15:24" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="25" style="v" sid="LUK 15:25" />A lesoro phureder čhavo ćerela ine buti ki njiva. I ko iriba, sar avela ine paše uzalo čher, šunđa bašaliba hem čheliba. <verse eid="LUK 15:25" /><verse number="26" style="v" sid="LUK 15:26" />Tegani vičinđa jekhe sluga te pučel le so ulo adava.<verse eid="LUK 15:26" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="27" style="v" sid="LUK 15:27" />O sluga phenđa lese: ‘To phral irinđa pe čhere. To dad čhinđa e thuljarde telco adalese so dikhlja le dživde hem saste.’<verse eid="LUK 15:27" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="28" style="v" sid="LUK 15:28" />I o phureder čhavo holjanđa hem na manglja te đerdini ko čher. Tegani lesoro dad iklilo hem molinđa le te đerdini. <verse eid="LUK 15:28" /><verse number="29" style="v" sid="LUK 15:29" />A ov phenđa ple dadese: ‘Ače, sa edobor berša sar robo kandava tut hem nikad na phagljum to lafi, a nijekhvar na dinđan man ni jarco te šaj mle amalencar te veselinav man. <verse eid="LUK 15:29" /><verse number="30" style="v" sid="LUK 15:30" />A kad alo akava to čhavo, kova halja to barvalipe e kurvencar, tu čhinđan lese thuljarde telco.’<verse eid="LUK 15:30" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="31" style="v" sid="LUK 15:31" />A lesoro dad phenđa lese: ‘Mlo čhavo, tu stalno injan mancar. I sa soi mlo – kloi. <verse eid="LUK 15:31" /><verse number="32" style="v" sid="LUK 15:32" />Ali, valjanđam ađahar te veselina amen hem te radujina amen adalese so akava, to phral, inele mulo, a akana oživinđa; inele našaldo, a akanai arakhlo!’ ”<verse eid="LUK 15:32" /></para>
  <chapter eid="LUK 15" />
  <chapter number="16" style="c" sid="LUK 16" />
  <para style="s">I priča oto nepošteno upravniko</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 16:1" />O Isus ple učenikonenđe vaćerđa: “Jekhe barvale manuše ine upravniko kole tužinde da halja lesoro barvalipe.<verse eid="LUK 16:1" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="2" style="v" sid="LUK 16:2" />I o barvalo vičinđa le hem phenđa lese: ‘So šunava tutar adava? Ana maje o spisko te dikhav so ćerđan mle parencar adalese so našti više te ćere buti kora mande sar upravniko!’<verse eid="LUK 16:2" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="3" style="v" sid="LUK 16:3" />Tegani o upravniko phenđa ana peste: ‘So ka ćerav kad mlo gospodari ka cidel man tari buti? Na injum edobor zoralo te handav, a lađava te prosinav. <verse eid="LUK 16:3" /><verse number="4" style="v" sid="LUK 16:4" />Džanav so te ćerav te šaj o manuša priminen man pumenđe ano čhera kad ka ovav cidime tari buti.’<verse eid="LUK 16:4" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="5" style="v" sid="LUK 16:5" />I vičinđa sa ple gospodaresere dužnikonen, i pučlja e prvone: ‘Kobor aveja mle gospodarese?’<verse eid="LUK 16:5" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="6" style="v" sid="LUK 16:6" />A ov phenđa: ‘Šel burija uljeja.’</para>
  <para style="p" vid="LUK 16:6">Tegani o upravniko phenđa lese: ‘Siđar le to lil kaj pisime kobor aveja lese hem čhiv da aveja lese pinda.’<verse eid="LUK 16:6" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="7" style="v" sid="LUK 16:7" />I pučlja avere: ‘A tu kobor aveja mle gospodarese?’</para>
  <para style="p" vid="LUK 16:7">A ov phenđa: ‘Šel burija điveja.’ I olese da phenđa o upravniko: ‘Le to lil hem čhiv da aveja lese oftovardeš.’<verse eid="LUK 16:7" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="8" style="v" sid="LUK 16:8" />I o gospodari pohvalinđa e nepoštenone upravniko so inele džando hem so ađahar postupinđa. Akava mothoj dai o manuša akale svetosere po džande ko postupci premalo okolende kolai slična olenđe, nego o manuša e svetlosere. <verse eid="LUK 16:8" /><verse number="9" style="v" sid="LUK 16:9" />Vaćerava tumenđe: ćeren tumenđe amalen ađahar so ka pomožinen lenđe akala phuvjakere barvalipnaja, te šaj, kad ka nakhel adava barvalipe, te oven primime ano večna čhera.<verse eid="LUK 16:9" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="10" style="v" sid="LUK 16:10" />Kovai verno ano najtikore buća, ov ka ovel verno hem ano najbare; a kova nane pravedno ano najtikore buća, ov naka ovel pravedno hem ano najbare. <verse eid="LUK 16:10" /><verse number="11" style="v" sid="LUK 16:11" />Te na injen verna ano akala phuvjakoro barvalipe, ko ka mukel tumenđe ano vasta o čačikano barvalipe? <verse eid="LUK 16:11" /><verse number="12" style="v" sid="LUK 16:12" />Te na injenle verna ano averesoro barvalipe, ko ka del tumen tumaro?<verse eid="LUK 16:12" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="13" style="v" sid="LUK 16:13" />Nijekh sluga našti kandel duje gospodaren. Ili ka mrzini jekhe, a ka volini e dujtone; ili jekhese ka ovel poslušno, a e dujtone naka podnosini. Našti kanden hem e Devle hem o barvalipe.”<verse eid="LUK 16:13" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="14" style="v" sid="LUK 16:14" />Sa adava, so vaćerđa o Isus, šunde o fariseja kola but volinde pare, i asandile lese.<verse eid="LUK 16:14" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="15" style="v" sid="LUK 16:15" />A o Isus phenđa lenđe: “Tumen injen adala so ćerena tumen pravedna anglo manuša, ali o Devel džanel tumare vile. Okova soi but vredno e manušenđe, adavai gadno e Devlese.”<verse eid="LUK 16:15" /></para>
  <para style="s">O lafi e Devlesoro isi le trajno autoritet</para>
  <para style="p">
    <verse number="16" style="v" sid="LUK 16:16" />Tegani o Isus phenđa: “O Zakoni e Mojsijasoro hem o Lila e prorokonengere sikavena ine e manušen đi o aviba e Jovanesoro, a od tegani propovedini pe o Šukar lafi taro carstvo e Devlesoro hem svako nasilno đerdini ano leste. <verse eid="LUK 16:16" /><verse number="17" style="v" sid="LUK 16:17" />A palem, po lokhe o nebo hem i phuv te nakhen, negoli jekh slovo oto Zakoni te properel.<verse eid="LUK 16:17" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="18" style="v" sid="LUK 16:18" />Jekh primer: Ko tumendar ačhaj pla romnja hem lela avera, ćerela preljuba. Hem ko lela romnja kola o rom muklja, isto ćerela preljuba.”<verse eid="LUK 16:18" /></para>
  <para style="s">Priča oto barvalo manuš hem oto Lazar</para>
  <para style="p">
    <verse number="19" style="v" sid="LUK 16:19" />O Isus phenđa: “Inele nesavo barvalo manuš kova urjela pe ine sa ano najšuže šeja hem taro dive ko dive hala ine sa najšukar habinja. <verse eid="LUK 16:19" /><verse number="20" style="v" sid="LUK 16:20" />Angli lesiri kapija sa ano čirevija pašljola ine nesavo čororo manuš palo anav Lazar. <verse eid="LUK 16:20" /><verse number="21" style="v" sid="LUK 16:21" />Ov but manglja te čaljari pe e troškendar save perena ine taro astali e barvalesoro. Čak hem o đukle avena ine hem ližinena lesere čirevija.<verse eid="LUK 16:21" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="22" style="v" sid="LUK 16:22" />Kad mulo o čororo, o anđelja legarde le e Avraamese ki angali. I o barvalo da mulo hem inele parume. <verse eid="LUK 16:22" /><verse number="23" style="v" sid="LUK 16:23" />I ano than e mulengoro, ano bare muke, o barvalo vazdinđa ple jaćha hem odural dikhlja e Avraame hem e Lazare lese ani angali. <verse eid="LUK 16:23" /><verse number="24" style="v" sid="LUK 16:24" />Tegani vičinđa: ‘Dade Avraame, smilujin tut maje hem bičhal e Lazare te čhivel samo hari plo naj ano pani hem te avel te šudari mli čhib, adalese so but injum mučime ani akaja jag.’<verse eid="LUK 16:24" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="25" style="v" sid="LUK 16:25" />A o Avraam phenđa: ‘Mlo čhavo, setin tut da priminđan to šukaripe tuće ko dživdipe, a o Lazar plo bišukaripe. A akanai e Lazarese šukar akate, a tu mučineja tut. <verse eid="LUK 16:25" /><verse number="26" style="v" sid="LUK 16:26" />Sem adava, isi bari provalija maškar amende hem tumende i te manglja neko te nakhel akatar kora tumende ili adathar kora amende, naka šaj.’<verse eid="LUK 16:26" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="27" style="v" sid="LUK 16:27" />A o barvalo phenđa: ‘Onda molinava tut, dade Avraame, bičhal e Lazare mle dadese ko čher. <verse eid="LUK 16:27" /><verse number="28" style="v" sid="LUK 16:28" />Adari isi man pandž phralja. Nek o Lazar upozorini len, te na aven hem on ko akava than e mukengoro.’<verse eid="LUK 16:28" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="29" style="v" sid="LUK 16:29" />A o Avraam phenđa: ‘Isi len o Zakoni e Mojsijasoro hem o Lila e prorokonengere. Nek šunen olen!’<verse eid="LUK 16:29" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="30" style="v" sid="LUK 16:30" />A ov phenđa: ‘Nane adava dovoljno, dade Avraame! Ali te alo lenđe neko taro mule, ka obratinen pe.’<verse eid="LUK 16:30" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="31" style="v" sid="LUK 16:31" />I o Avraam phenđa lese: ‘Te na šunde adava so pisinđa o Mojsije hem o proroci, naka šunen ni te neko uštino taro mule.’”<verse eid="LUK 16:31" /></para>
  <chapter eid="LUK 16" />
  <chapter number="17" style="c" sid="LUK 17" />
  <para style="s">O učenici valjanena te oven verna sluge e Devlesere</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 18:6-7">Mt 18,6–7</ref>, <ref loc="MAT 18:21-22">21–22</ref>; <ref loc="MRK 9:42">Mk 9,42</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 17:1" />O Isus phenđa ple učenikonenđe: “O iskušenja mora te aven, ali jao okolese prekala kaste avena. <verse eid="LUK 17:1" /><verse number="2" style="v" sid="LUK 17:2" />Olese ka ovel ine po šukar ki men te ovel lese phandlo baro bar hem te ovel frdime ano more, nego te ćerel jekh akale tikorendar te perel ano greh. <verse eid="LUK 17:2" /><verse number="3" style="v" sid="LUK 17:3" />Arakhen tumen! Te to phral grešini, ukorin le, i te pokajinđa pe, oprostin lese. <verse eid="LUK 17:3" /><verse number="4" style="v" sid="LUK 17:4" />I te efta puti ko dive grešini premala tute hem efta puti avela kora tute hem vaćeri će: ‘Kajinav man’, oprostin lese.”<verse eid="LUK 17:4" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="5" style="v" sid="LUK 17:5" />O apostolja phende e Gospodese: “De amen po bari vera!”<verse eid="LUK 17:5" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="6" style="v" sid="LUK 17:6" />A o Gospod phenđa: “Te isi tumen vera tikori sar zrno oti gorušica, ka phenen ine akale kaštese: ‘Ikal tut taro koreno hem sadin tut ano more!’ I ka šunel tumen ine.<verse eid="LUK 17:6" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="7" style="v" sid="LUK 17:7" />Te phena da nekas tumendar isi sluga kova handela ili arakhi e bakren. I kad ov irini pe tari njiva, ko tumendar ka phenel lese: ‘Siđar ava akari hem beš te ha maro’? <verse eid="LUK 17:7" /><verse number="8" style="v" sid="LUK 17:8" />Na li, umesto adava, ka phenen lese: ‘Ćer maje te hav, phand tut i kecelja hem kande man đikote hava hem pijava, a palo adava tu ka ha hem ka pije’? <verse eid="LUK 17:8" /><verse number="9" style="v" sid="LUK 17:9" />Valjani li o gospodari te zahvalini e slugase so ćerđa adava so ine lese naredime? Na. <verse eid="LUK 17:9" /><verse number="10" style="v" sid="LUK 17:10" />Ađahar hem tumen, kad ćerena sa so naredinđa tumenđe o Devel, vaćeren: ‘Amen injam sluge kolenđe na valjani te zahvalini pe! Ćerđam samo soi amari buti!’”<verse eid="LUK 17:10" /></para>
  <para style="s">O Isus sasljari deše gubavconen</para>
  <para style="p">
    <verse number="11" style="v" sid="LUK 17:11" />I sar o Isus džala ine nakori diz Jerusalim, nakhino maškari regija Samarija hem i regija Galileja. <verse eid="LUK 17:11" /><verse number="12" style="v" sid="LUK 17:12" />I sar đerdini ine ko nesavo gav, nakoro leste ale deš gubavci kola terdine po dur olestar <verse eid="LUK 17:12" /><verse number="13" style="v" sid="LUK 17:13" />hem vičinde: “Isuse, Gospodarona, smilujin tut amenđe!”<verse eid="LUK 17:13" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="14" style="v" sid="LUK 17:14" />Kad dikhlja len o Isus, phenđa lenđe: “Džan hem mothoven tumen e sveštenikonenđe!”</para>
  <para style="p" vid="LUK 17:14">I sar džana ine dromeja, saslile tari guba.<verse eid="LUK 17:14" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="15" style="v" sid="LUK 17:15" />I jekh olendar kad dikhlja so saslilo, irinđa pe koro Isus slavindoj e Devle oto sa o glaso. <verse eid="LUK 17:15" /><verse number="16" style="v" sid="LUK 17:16" />Pelo anglo lesere pre mujeja đi phuv, zahvalindoj lese. A ov inele Samarijanco.<verse eid="LUK 17:16" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="17" style="v" sid="LUK 17:17" />Tegani o Isus pučlja: “Na li deš saslile? A kaj pana okola enja? <verse eid="LUK 17:17" /><verse number="18" style="v" sid="LUK 17:18" />Nijekh li olendar na aračhilo te irini pe hem te slavini e Devle, sem akava jekh kova čak nane ni Jevrejco?”<verse eid="LUK 17:18" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="19" style="v" sid="LUK 17:19" />I phenđa e manušese: “Ušti hem dža! Ti vera spasinđa tut!”<verse eid="LUK 17:19" /></para>
  <para style="s">O aviba e Devlesere carstvosoro</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 24:23-28">Mt 24,23–28</ref>, <ref loc="MAT 24:37-41">37–41</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="20" style="v" sid="LUK 17:20" />Jekh dive o fariseja pučle e Isuse kad ka avel o carstvo e Devlesoro. O Isus phenđa lenđe: “O carstvo e Devlesoro na avela e znakonencar saven ka šaj te dikhen pe. <verse eid="LUK 17:20" /><verse number="21" style="v" sid="LUK 17:21" />Naka šaj te phenel pe: ‘Ače akatei!’ ili ‘Eče adari!’ Adalese soi o carstvo e Devlesoro maškara tumende!”<verse eid="LUK 17:21" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="22" style="v" sid="LUK 17:22" />Tegani phenđa ple učenikonenđe: “Avela o vreme kad ka mangen te dikhen samo jekh dive e Manušesere Čhavesoro, ali naka šaj te dikhen le. <verse eid="LUK 17:22" /><verse number="23" style="v" sid="LUK 17:23" />O manuša ka phenen tumenđe: ‘Eče adari!’ ili ‘Ače akatei!’ Ali ma džan adari hem ma prastan palo lende! <verse eid="LUK 17:23" /><verse number="24" style="v" sid="LUK 17:24" />Adalese so o aviba e Manušesere Čhavesoro ko lesoro dive ka ovel sar kad i munja čhinela taro jekh krajo e nebosoro, a svetlini ko dujto. <verse eid="LUK 17:24" /><verse number="25" style="v" sid="LUK 17:25" />Ali angleder adalestar valjani but te patini hem te ovel odbacime akala generacijatar.<verse eid="LUK 17:25" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="26" style="v" sid="LUK 17:26" />Hem sar so inele ano vreme kad o Noje živinđa, ađahar ka ovel hem ano vreme kad me, o Čhavo e manušesoro, ka avav. <verse eid="LUK 17:26" /><verse number="27" style="v" sid="LUK 17:27" />O manuša hana ine hem pijena, lena pe hem dena pe sa đi o dive kad o Noje đerdinđa ki barka. Tegani alo o baro pani hem tasavđa sarijen.<verse eid="LUK 17:27" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="28" style="v" sid="LUK 17:28" />Ađahar da inele ano vreme kad o Lot živinđa. O manuša ani diz Sodoma hana ine hem pijena, činena hem biknena, sadinena hem vazdena čhera. <verse eid="LUK 17:28" /><verse number="29" style="v" sid="LUK 17:29" />A ko dive kad o Lot iklilo tari Sodoma, odupral sar bršim peli jag hem sumpor hem mudarđa sarijen.<verse eid="LUK 17:29" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="30" style="v" sid="LUK 17:30" />Ađahar ka ovel hem ko dive kad o Čhavo e manušesoro ka mothoj pe. <verse eid="LUK 17:30" /><verse number="31" style="v" sid="LUK 17:31" />Ko adava dive, ko ka ovel upro čher, a lesere stvarija ano čher, ma te huljel te lel len. Ađahar da, ko ka ovel ki njiva, ma te irini pe čhere palo ple stvarija. <verse eid="LUK 17:31" /><verse number="32" style="v" sid="LUK 17:32" />Setinen tumen so ulo e Lotesere romnjaja! <verse eid="LUK 17:32" /><verse number="33" style="v" sid="LUK 17:33" />Ko dikhela te arakhi plo dživdipe, ka našali le, a ko našali plo dživdipe zbog mande, ka arakhi le. <verse eid="LUK 17:33" /><verse number="34" style="v" sid="LUK 17:34" />Vaćerava tumenđe: ki adaja rat duj džene ka pašljon ani jekh soba; jekhe ka lel pe, a e dujtone ka ačhaj pe. <verse eid="LUK 17:34" /><verse number="35" style="v" sid="LUK 17:35" />Duj đuvlja zajedno ka ćeren hajbnase; jekha ka lel pe, a e dujtona ka ačhaj pe. <verse eid="LUK 17:35" /><verse number="36" style="v" sid="LUK 17:36" />[Duj murša ka ćeren buti ki njiva; jekhe ka lel pe, a e dujtone ka ačhaj pe.]”<verse eid="LUK 17:36" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="37" style="v" sid="LUK 17:37" />I on pučle e Isuse: “Kaj, Gospode?”</para>
  <para style="p" vid="LUK 17:37">A ov phenđa lenđe: “Kaj isi mulo telo, adari čedena pe o lešinarija.”<verse eid="LUK 17:37" /></para>
  <chapter eid="LUK 17" />
  <chapter number="18" style="c" sid="LUK 18" />
  <para style="s">I priča oti udovica koja inele istrajno</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 18:1" />Tegani o Isus vaćerđa ple učenikonenđe priča da uvek valjani te molinen pe hem te na odustajinen. <verse eid="LUK 18:1" /><verse number="2" style="v" sid="LUK 18:2" />Phenđa: “Inele nesavo sudija ani jekh diz. Na darandilo e Devlestar hem na ačhilo lese đi o manuša. <verse eid="LUK 18:2" /><verse number="3" style="v" sid="LUK 18:3" />A inele hem nesavi udovica ani adaja diz. Oj stalno avela ine koro leste hem molini le: ‘De man pravda anglo okova kova tužini man!’ <verse eid="LUK 18:3" /><verse number="4" style="v" sid="LUK 18:4" />Ov jekh vreme na manglja te pomožini laće. Ali kad nakhlo nesavo vreme, phenđa korkoro pese: ‘Iako na darava e Devlestar hem na ačhilo maje đi o manuša, <verse eid="LUK 18:4" /><verse number="5" style="v" sid="LUK 18:5" />ka dav pravda akala udovicaće, adalese so stalno avela kora mande, i te na avel više te dosadini man!’”<verse eid="LUK 18:5" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="6" style="v" sid="LUK 18:6" />Tegani o Gospod Isus phenđa: “Šunen šukar so phenđa o nepravedno sudija! <verse eid="LUK 18:6" /><verse number="7" style="v" sid="LUK 18:7" />O Devel li naka del pravda ple izabirimenđe kola rat hem dive molinena le? Ov li ka ačhaj len te adžićeren? <verse eid="LUK 18:7" /><verse number="8" style="v" sid="LUK 18:8" />Vaćerava tumenđe, ka del len pravda, hem adava sigate. Ali kad me, o Čhavo e manušesoro, ka irinav, ka arakhav li vera ki phuv?”<verse eid="LUK 18:8" /></para>
  <para style="s">I priča oto farisej hem oto cariniko</para>
  <para style="p">
    <verse number="9" style="v" sid="LUK 18:9" />Tegani o Isus vaćerđa akaja priča okolenđe kola mislinde dai pravedna, a averen dikhle sar po tikoren pumendar: <verse eid="LUK 18:9" /><verse number="10" style="v" sid="LUK 18:10" />“Duj manuša džele ko Hram te molinen pe: jekh inele farisej, a o dujto cariniko. <verse eid="LUK 18:10" /><verse number="11" style="v" sid="LUK 18:11" />O farisej, terdindoj, molinđa ana peste ađahar: ‘Devla, hvala će so na injum sar avera manuša: čora, nepravedna, preljubnici ili sar akava cariniko. <verse eid="LUK 18:11" /><verse number="12" style="v" sid="LUK 18:12" />Postinava duj puti ano kurko hem dava desetak oto sa so zaradinava.’<verse eid="LUK 18:12" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="13" style="v" sid="LUK 18:13" />A o cariniko, terdindoj odural, na manglja ni te dikhel nakoro nebo, nego khuvela pe ine ko gruđa oti tuga hem vaćeri: ‘Devla, smilujin tut maje, e grešnikose!’<verse eid="LUK 18:13" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="14" style="v" sid="LUK 18:14" />Vaćerava tumenđe: akava cariniko irinđa pe čhere opravdime anglo Devel, a na o farisej! Adalese so ko pes povazdela, ka ovel peravdo; a ko ponizini pe ka ovel povazdime.”<verse eid="LUK 18:14" /></para>
  <para style="s">O carstvo e Devlesoroi okolenđe kolai ponizna sar o čhavore</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 19:13-15">Mt 19,13–15</ref>; <ref loc="MRK 10:13-16">Mk 10,13–16</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="15" style="v" sid="LUK 18:15" />O manuša anena ine anglo Isus pumare tikore čhavoren te čhivel ple vasta upro lende. I kad o učenici dikhle adava, braninde lenđe.<verse eid="LUK 18:15" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="16" style="v" sid="LUK 18:16" />Ali o Isus vičinđa len angla peste vaćerindoj e učenikonenđe: “Muken e čhavoren te aven kora mande hem ma braninen lenđe, adalese so esavkenđe pripadini o carstvo e Devlesoro! <verse eid="LUK 18:16" /><verse number="17" style="v" sid="LUK 18:17" />Čače vaćerava tumenđe, ko na primini o carstvo e Devlesoro sar o čhavoro, naka đerdini ano leste.”<verse eid="LUK 18:17" /></para>
  <para style="s">Pharoi e barvalenđe te đerdinen ko carstvo e Devlesoro</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 19:16-30">Mt 19,16–30</ref>; <ref loc="MRK 10:17-31">Mk 10,17–31</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="18" style="v" sid="LUK 18:18" />I nesavo šerutno e jevrejengoro pučlja e Isuse: “Učitelju šukareja, so valjani te ćerav te dobinav o večno dživdipe?”<verse eid="LUK 18:18" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="19" style="v" sid="LUK 18:19" />A o Isus phenđa lese: “Sose vičineja man šukareja? Samoi jekh šukar – o Devel. <verse eid="LUK 18:19" /><verse number="20" style="v" sid="LUK 18:20" />O naredbe džane: ‘Ma ćer preljuba!’, ‘Ma mudar!’, ‘Ma čor!’, ‘Ma svedočin hovavne!’, ‘Poštujin te dade hem te daja!’”<verse eid="LUK 18:20" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="21" style="v" sid="LUK 18:21" />Tegani o šerutno phenđa: “Sa adava ićerava pana taro tikoripe.”<verse eid="LUK 18:21" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="22" style="v" sid="LUK 18:22" />Ko adava, o Isus phenđa lese: “Pana jekh ačhola tut te ćere: biknin sa so isi tut, a o pare de e čororenđe i ka ovel tut barvalipe ano nebo. Tegani ava hem phir pala mande.”<verse eid="LUK 18:22" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="23" style="v" sid="LUK 18:23" />A ov kad šunđa adava, rastužisalo adalese so na manglja te biknel plo baro barvalipe.<verse eid="LUK 18:23" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="24" style="v" sid="LUK 18:24" />A kad dikhlja le o Isus sar rastužisalo, phenđa: “Kobori pharo e barvalenđe te đerdinen ko carstvo e Devlesoro! <verse eid="LUK 18:24" /><verse number="25" style="v" sid="LUK 18:25" />Po lokhei e kamilaće te nakhel maškaro kan e suvjakoro nego e barvalese te đerdini ko carstvo e Devlesoro.”<verse eid="LUK 18:25" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="26" style="v" sid="LUK 18:26" />A o manuša kola šunde adava, phende: “Ko onda šaj te ovel spasime?”<verse eid="LUK 18:26" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="27" style="v" sid="LUK 18:27" />A o Isus phenđa lenđe: “So nane moguće e manušenđe, mogućei e Devlese.”<verse eid="LUK 18:27" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="28" style="v" sid="LUK 18:28" />O Petar phenđa: “Ače, amen sa ačhavđam te dža pala tute.”<verse eid="LUK 18:28" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="29" style="v" sid="LUK 18:29" />A o Isus phenđa lenđe: “Čače vaćerava tumenđe, svako kova ačhavđa plo čher, ili e romnja, ili e phraljen, ili e dade hem e daja, ili e čhaven zbog o carstvo e Devlesoro, <verse eid="LUK 18:29" /><verse number="30" style="v" sid="LUK 18:30" />ka primini po više ko akava sveto adalestar so ačhavđa hem ka primini o večno dživdipe ko sveto savo avela.”<verse eid="LUK 18:30" /></para>
  <para style="s">O Isus trito puti vaćeri ple meribnastar</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 20:17-19">Mt 20,17–19</ref>; <ref loc="MRK 10:32-34">Mk 10,32–34</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="31" style="v" sid="LUK 18:31" />O Isus cidinđa pe e dešu duje apostolencar ki strana hem phenđa lenđe: “Ače, džaja nakoro Jerusalim. Adari ka pherđol sa adava so o proroci pisinde ano Sveto lil mandar, e Manušesere Čhavestar. <verse eid="LUK 18:31" /><verse number="32" style="v" sid="LUK 18:32" />Ka den man ko manuša kola nane Jevreja. On ka maren muj mancar, ka vređinen man hem ka čhungaren man. <verse eid="LUK 18:32" /><verse number="33" style="v" sid="LUK 18:33" />Ka šibinen man hem ka mudaren man, ali o trito dive ka uštav taro mule.”<verse eid="LUK 18:33" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="34" style="v" sid="LUK 18:34" />O učenici na halile ništa adalestar so o Isus vaćerđa lenđe. O značenje adale lafengoro inele garavdo olendar, i na džande sostar o Isus vaćeri.<verse eid="LUK 18:34" /></para>
  <para style="s">O Isus sasljari e korore prosjako</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 20:29-34">Mt 20,29–34</ref>; <ref loc="MRK 10:46-52">Mk 10,46–52</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="35" style="v" sid="LUK 18:35" />Kad o Isus alo paše uzali diz Jerihon, uzalo drom bešela ine nesavo kororo manuš hem prosini.<verse eid="LUK 18:35" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="36" style="v" sid="LUK 18:36" />Kad o kororo manuš šunđa sar o narodo nakhela, raspučlja pe soi adava. <verse eid="LUK 18:36" /><verse number="37" style="v" sid="LUK 18:37" />I phende lese so o Isus o Nazarećanin nakhela.<verse eid="LUK 18:37" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="38" style="v" sid="LUK 18:38" />Tegani o kororo vičinđa: “Isuse, Čhaveja Davidesereja, smilujin tut maje!”<verse eid="LUK 18:38" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="39" style="v" sid="LUK 18:39" />A o manuša kola phirde anglo Isus vičinde upro leste te traini, ali ov pana po zorale vičinđa: “Čhaveja Davidesereja, smilujin tut maje!”<verse eid="LUK 18:39" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="40" style="v" sid="LUK 18:40" />Tegani o Isus terdino hem naredinđa te anen e korore anglo leste. I kad ande le, o Isus pučlja le: <verse eid="LUK 18:40" /><verse number="41" style="v" sid="LUK 18:41" />“So mangeja te ćerav će?”</para>
  <para style="p" vid="LUK 18:41">A o kororo phenđa: “Gospode, mangava te dikhav.”<verse eid="LUK 18:41" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="42" style="v" sid="LUK 18:42" />I o Isus phenđa lese: “Dikh! Ti vera sasljarđa tut.”<verse eid="LUK 18:42" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="43" style="v" sid="LUK 18:43" />I otojekhvar o kororo šaj ine te dikhel hem lelja te džal palo Isus slavindoj e Devle. I sa o manuša kola dikhle adava zahvalinde e Devlese.<verse eid="LUK 18:43" /></para>
  <chapter eid="LUK 18" />
  <chapter number="19" style="c" sid="LUK 19" />
  <para style="s">O Isus džala koro Zakej o cariniko</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 19:1" />O Isus đerdinđa ani diz Jerihon. I sar nakhela ine maškari diz, <verse eid="LUK 19:1" /><verse number="2" style="v" sid="LUK 19:2" />alo nesavo manuš palo anav Zakej te dikhel le. O Zakej inele jekh taro šerutne e carinikonengere ani diz hem inele barvalo. <verse eid="LUK 19:2" /><verse number="3" style="v" sid="LUK 19:3" />Ov pokušinđa te dikhel koi adava o Isus, ali našti ine taro narodo adalese so inele pretičkoro. <verse eid="LUK 19:3" /><verse number="4" style="v" sid="LUK 19:4" />Adalese prastandilo po anglal hem uklinđa upro e smokvakoro kaš te šaj dikhel e Isuse adalese so džanđa da valjani te nakhel adathar.<verse eid="LUK 19:4" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="5" style="v" sid="LUK 19:5" />A kad o Isus reslo adari, dikhlja upre hem phenđa lese: “Zakej, hulji sigate! Avdive valjani te ovav ano to čher.”<verse eid="LUK 19:5" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="6" style="v" sid="LUK 19:6" />I o Zakej huljilo sigate hem radosno priminđa le pese ano čher.<verse eid="LUK 19:6" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="7" style="v" sid="LUK 19:7" />Sa o manuša kola dikhle adava, lelje te gunđinen, vaćerindoj: “Dželo koro grešniko te bešel.”<verse eid="LUK 19:7" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="8" style="v" sid="LUK 19:8" />A o Zakej terdino hem phenđa e Gospodese e Isusese: “Ače, Gospode, ekvaš oto barvalipe mlo ka dav e čororenđe, a te nekas hovavđum, ka irinav lese štar puti više.”<verse eid="LUK 19:8" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="9" style="v" sid="LUK 19:9" />A ko adava, o Isus phenđa lese: “Avdive alo o spasenje ano akava čher, adalese soi hem akava manuš potomko e Avraamesoro. <verse eid="LUK 19:9" /><verse number="10" style="v" sid="LUK 19:10" />Adalese so, me, o Čhavo e manušesoro, aljum te rodav hem te spasinav e našalden!”<verse eid="LUK 19:10" /></para>
  <para style="s">I priča oto poverime pare</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 25:14-30">Mt 25,14–30</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="11" style="v" sid="LUK 19:11" />I sar but manuša šunena ine e Isuse, ov vaćerđa lenđe hem akaja priča, adalese so inele paše uzalo Jerusalim, a on mislinde da o carstvo e Devlesoro otojekhvar ka mothoj pe.<verse eid="LUK 19:11" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="12" style="v" sid="LUK 19:12" />Phenđa: “Inele jekh ugledno manuš kova spremisalo te džal ki durutni phuv te ovel čhivdo zako caro, a palo adava te irini pe čhere. <verse eid="LUK 19:12" /><verse number="13" style="v" sid="LUK 19:13" />I vičinđa ple deše slugen, dinđa len po ekvaš kilo srebro hem phenđa lenđe: ‘Zaradinen maje ađahar so ka ćeren buti adaleja đikote na avava.’ I dželo ko drom.<verse eid="LUK 19:13" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="14" style="v" sid="LUK 19:14" />A o manuša oti lesiri phuv mrzinde le, i bičhalde pumare manušen adari kaj ov dželo te phenen: ‘Na mangaja akale te ovel amaro caro.’<verse eid="LUK 19:14" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="15" style="v" sid="LUK 19:15" />Kad o ugledno manuš irinđa pe sar caro, naredinđa te vičinen koro leste okole slugen, kolenđe dinđa pare, te dikhel kobor zaradinde lese.<verse eid="LUK 19:15" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="16" style="v" sid="LUK 19:16" />O prvo sluga alo vaćerindoj: ‘Gospodarona, oto adava so dinđan man, ćerđum deš puti više.’<verse eid="LUK 19:16" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="17" style="v" sid="LUK 19:17" />I ov phenđa lese: ‘But šukar. Tu injan šukar sluga! Adalese so injanle maje verno ko najhari, ka dav tut te vladine upro deš dizja!’<verse eid="LUK 19:17" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="18" style="v" sid="LUK 19:18" />O dujto sluga alo vaćerindoj: ‘Gospodarona, oto adava so dinđan man, ćerđum pandž puti više.’<verse eid="LUK 19:18" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="19" style="v" sid="LUK 19:19" />I lese phenđa: ‘Ka dav tut te vladine upro pandž dizja!’<verse eid="LUK 19:19" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="20" style="v" sid="LUK 19:20" />O trito sluga alo vaćerindoj: ‘Gospodarona, ače to srebro savo dinđan man. Garavđum le ano jekh kotor e šejengoro. <verse eid="LUK 19:20" /><verse number="21" style="v" sid="LUK 19:21" />Ćerđum ađahar adalese so darandiljum tutar so injan strogo manuš. Leja okova so nane klo hem čedeja kaj na sejinđan.’<verse eid="LUK 19:21" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="22" style="v" sid="LUK 19:22" />A ov phenđa lese: ‘Tu injan bišukar sluga! Palo te lafija ka sudinav tut. Te džanđan so injum strogo manuš, da lava okova so nane mlo hem čedava so na sejinđum, <verse eid="LUK 19:22" /><verse number="23" style="v" sid="LUK 19:23" />sose onda na dinđan mle pare ki kamata? Đi akana ka ovel man ine više pare save ka lav ine avindoj čhere.’<verse eid="LUK 19:23" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="24" style="v" sid="LUK 19:24" />Tegani phenđa okolenđe kola terdine uzalo leste: ‘Len akale slugastar o srebro hem den le okolese kas isi deš puti edobor!’<verse eid="LUK 19:24" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="25" style="v" sid="LUK 19:25" />A on phende lese: ‘Ali, gospodarona, ole već isi pandž kilja srebro.’<verse eid="LUK 19:25" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="26" style="v" sid="LUK 19:26" />Ov phenđa: ‘Dikhena da svakone kas isi, ka del pe lese pana, a okole kas nane ka lel pe lestar hem adava so isi le. <verse eid="LUK 19:26" /><verse number="27" style="v" sid="LUK 19:27" />A okole mle neprijateljen, so na mangle te ovav lengoro caro, anen akari hem čhinen len angla mande!’”<verse eid="LUK 19:27" /></para>
  <para style="s">O manuša ano Jerusalim dena čast e Isusese sar carose</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 21:1-11">Mt 21,1–11</ref>; <ref loc="MRK 11:1-11">Mk 11,1–11</ref>; <ref loc="JHN 12:12-19">Jn 12,12–19</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="28" style="v" sid="LUK 19:28" />I kad vaćerđa lenđe adava, o Isus nastavinđa plo drom nakoro Jerusalim.<verse eid="LUK 19:28" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="29" style="v" sid="LUK 19:29" />Kad alo paše uzalo gava Vitfaga hem Vitanija, uzali gora vičimi e Maslinakiri, bičhalđa duje učenikonen <verse eid="LUK 19:29" /><verse number="30" style="v" sid="LUK 19:30" />vaćerindoj: “Džan ko adava gav savoi angla tumende. I kad ka đerdinen, ka arakhen phandle terne here upro saveste pana nijekh manuš na beštino. Phraven le hem anen le akari. <verse eid="LUK 19:30" /><verse number="31" style="v" sid="LUK 19:31" />Te neko pučlja tumen: ‘Sose phravena le?’, phenen lese: ‘E Gospodese valjani.’”<verse eid="LUK 19:31" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="32" style="v" sid="LUK 19:32" />On džele hem arakhle ađahar sar so phenđa lenđe o Isus.<verse eid="LUK 19:32" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="33" style="v" sid="LUK 19:33" />I sar phravena ine e terne here, o manuša, kasoro inele o terno her, pučle len: “Sose phravena e terne here?”<verse eid="LUK 19:33" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="34" style="v" sid="LUK 19:34" />A on phende: “E Gospodese valjani.” <verse eid="LUK 19:34" /><verse number="35" style="v" sid="LUK 19:35" />I ande e here anglo Isus. Čhivde pumare fostanja upro her hem bešljarde e Isuse upro leste. <verse eid="LUK 19:35" /><verse number="36" style="v" sid="LUK 19:36" />I sar džala ine anglal bešindoj upro her, o manuša buljarena ine pumare fostanja upro drom anglo leste.<verse eid="LUK 19:36" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="37" style="v" sid="LUK 19:37" />A kad alo paše uzalo than kotar huljela pe ine tari e Maslinakiri gora, sa o učenici so inele adari lelje radosno hem oto sa o glaso te slavinen e Devle zako sa o čudesija save dikhle, <verse eid="LUK 19:37" /><verse number="38" style="v" sid="LUK 19:38" />vaćerindoj:</para>
  <para style="q1" vid="LUK 19:38">“Blagoslovime o Caro</para>
  <para style="q2" vid="LUK 19:38">kova avela ano anav e Gospodesoro!</para>
  <para style="q1" vid="LUK 19:38">Nek ovel mir ano nebo</para>
  <para style="q2" vid="LUK 19:38">hem slava e Devlese ko učipe!”<verse eid="LUK 19:38" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="39" style="v" sid="LUK 19:39" />Tegani nesave fariseja, kola inele maškaro lende, phende e Isusese: “Učitelju, phen te učenikonenđe te na vaćeren adava.”<verse eid="LUK 19:39" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="40" style="v" sid="LUK 19:40" />A o Isus phenđa lenđe: “Phenava tumenđe, te trainde on, o bara ka vičinen.”<verse eid="LUK 19:40" /></para>
  <para style="s">E Isusesei phare zako Jerusalim</para>
  <para style="p">
    <verse number="41" style="v" sid="LUK 19:41" />I kad o Isus alo paše uzalo Jerusalim, dikhindoj i diz, runđa laće <verse eid="LUK 19:41" /><verse number="42" style="v" sid="LUK 19:42" />vaćerindoj: “Oh, te džane ine avdive hem tu so anela će mir! Ali adavai akana garavdo te jaćhendar. <verse eid="LUK 19:42" /><verse number="43" style="v" sid="LUK 19:43" />Ka aven o dive kad te neprijatelja ka čhiven će barikade, ka opkolinen tut hem taro sa o strane ka pritiskinen tut. <verse eid="LUK 19:43" /><verse number="44" style="v" sid="LUK 19:44" />Ka uništinen hem tut hem te dizutnen. Naka ačhaven ni bar upro bar adalese so na pendžarđan o vreme kad o Devel alo te spasini tut.”<verse eid="LUK 19:44" /></para>
  <para style="s">O Isus na mukela te biknel pe ano Hram</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 21:12-17">Mt 21,12–17</ref>; <ref loc="MRK 11:15-19">Mk 11,15–19</ref>; <ref loc="JHN 2:13-22">Jn 2,13–22</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="45" style="v" sid="LUK 19:45" />Kad o Isus alo ano Jerusalim, đerdinđa ano boro e hramesoro hem lelja te ispudini adathar okolen so biknena. <verse eid="LUK 19:45" /><verse number="46" style="v" sid="LUK 19:46" />Phenđa lenđe: “Pisimei ano Sveto lil: ‘O čher mlo ka ovel čher zaki molitva’, a tumen ćerđen olestar ‘than kote čedena pe o čora!’”<verse eid="LUK 19:46" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="47" style="v" sid="LUK 19:47" />I taro dive ko dive, o Isus sikavđa e manušen ano boro e hramesoro. A o šerutne sveštenici hem o učitelja e Zakonestar zajedno e jevrejengere starešinencar rodena ine sar te ćeren o Isus te ovel mudardo, <verse eid="LUK 19:47" /><verse number="48" style="v" sid="LUK 19:48" />ali na arakhle sar adava te ćeren, adalese so sa o manuša pažljivo šunena ine lesoro sikaviba.<verse eid="LUK 19:48" /></para>
  <chapter eid="LUK 19" />
  <chapter number="20" style="c" sid="LUK 20" />
  <para style="s">E Jevrejengere vođe na prihvatinena e Isusesoro autoritet</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 21:23-27">Mt 21,23–27</ref>; <ref loc="MRK 11:27-33">Mk 11,27–33</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 20:1" />I jekhvar sar o Isus sikaj ine e manušen ano boro e Hramesoro hem vaćeri lenđe ine o Šukar lafi, ale uzalo leste o šerutne sveštenici, o učitelja e Zakonestar hem o starešine <verse eid="LUK 20:1" /><verse number="2" style="v" sid="LUK 20:2" />hem pučle le: “Vaćer amenđe kotar tuće autoritet te ćere akava? Ko dinđa tut pravo?”<verse eid="LUK 20:2" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="3" style="v" sid="LUK 20:3" />O Isus phenđa lenđe: “Hem me tumen ka pučav nešto. Vaćeren maje: <verse eid="LUK 20:3" /><verse number="4" style="v" sid="LUK 20:4" />Ko dinđa pravo e Jovane te krstini e manušen, o Devel kovai ano nebo ili o manuša?”<verse eid="LUK 20:4" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="5" style="v" sid="LUK 20:5" />A on raspravinde pe maškara pumende vaćerindoj: “Te phenđam ‘o Devel kovai ano nebo’, ov ka pučel amen sose onda na verujinđam lese. <verse eid="LUK 20:5" /><verse number="6" style="v" sid="LUK 20:6" />A te phenđam ‘o manuša’, sa o manuša ka mudaren amen barencar, adalese soi uverime da o Jovan inele proroko.”<verse eid="LUK 20:6" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="7" style="v" sid="LUK 20:7" />Adalese phende e Isusese: “Na džanaja ko dinđa pravo e Jovane.”<verse eid="LUK 20:7" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="8" style="v" sid="LUK 20:8" />I o Isus phenđa lenđe: “Ni me onda naka phenav tumenđe kotar maje pravo akava te ćerav.”<verse eid="LUK 20:8" /></para>
  <para style="s">I priča oto bišukar vinogradarija</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 21:33-46">Mt 21,33–46</ref>; <ref loc="MRK 12:1-12">Mk 12,1–12</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="9" style="v" sid="LUK 20:9" />Tegani o Isus lelja te vaćeri e narodose akaja priča: “Nesavo manuš sadinđa vinograd, iznajminđa le nesave vinogradarenđe hem dželo ko drom ko but vreme. <verse eid="LUK 20:9" /><verse number="10" style="v" sid="LUK 20:10" />I kad alo o vreme te čeden pe o drakha, bičhalđa e sluga koro vinogradarija te šaj den le oto bijandipe e drakhakoro. Ali o vinogradarija marde le hem bičhalde le palal čuče vastencar. <verse eid="LUK 20:10" /><verse number="11" style="v" sid="LUK 20:11" />I o gospodari bičhalđa avere sluga. Ali on hem ole marde, lađarde le hem bičhalde le palal čuče vastencar. <verse eid="LUK 20:11" /><verse number="12" style="v" sid="LUK 20:12" />I palem o gospodari bičhalđa koro lende hem e tritone sluga. A on ćerde le ko rata hem frdinde le avri taro vinograd.<verse eid="LUK 20:12" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="13" style="v" sid="LUK 20:13" />Tegani o gospodari oto vinograd phenđa: ‘So te ćerav? Ka bičhalav lenđe mle volime čhave. Šaj ole ka poštujinen.’<verse eid="LUK 20:13" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="14" style="v" sid="LUK 20:14" />Ali kad o vinogradarija dikhle le, vaćerde maškara pumende: ‘Akavai o nasledniko. Hajde te mudara le hem amenđe te ačhol o nasledstvo.’ <verse eid="LUK 20:14" /><verse number="15" style="v" sid="LUK 20:15" />I frdinde le avri taro vinograd hem mudarde le.</para>
  <para style="p" vid="LUK 20:15">So mislinena, so ka ćerel o gospodari adale vinogradarenđe? <verse eid="LUK 20:15" /><verse number="16" style="v" sid="LUK 20:16" />Ka avel hem ka mudari len, a o vinograd ka iznajmini averenđe.”</para>
  <para style="p" vid="LUK 20:16">I okola kola šunde adaja priča, phende: “Te na del o Devel adava te ovel!”<verse eid="LUK 20:16" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="17" style="v" sid="LUK 20:17" />A o Isus dikhlja ano lende hem phenđa: “A so onda značini adava soi pisime ano Sveto lil:</para>
  <para style="q1" vid="LUK 20:17">‘O bar savo odbacinde o zidarija</para>
  <para style="q2" vid="LUK 20:17">ulo najbitno bar e čheresoro’?<verse eid="LUK 20:17" /></para>
  <para style="m">
    <verse number="18" style="v" sid="LUK 20:18" />Svako kova perela upro adava bar, ka phagel pe, a te pelo adava bar upra nekaste, ka zgnječini le.”<verse eid="LUK 20:18" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="19" style="v" sid="LUK 20:19" />A o učitelja e Zakonestar hem o šerutne sveštenici mangle tegani te dolen e Isuse, adalese so džande da akaja priča vaćeri olendar, ali darandile e narodostar.<verse eid="LUK 20:19" /></para>
  <para style="s">E verakere vođe našti te dolen e Isuse ko bišukar lafi</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 22:15-22">Mt 22,15–22</ref>; <ref loc="MRK 12:13-17">Mk 12,13–17</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="20" style="v" sid="LUK 20:20" />A o učitelja e Zakonestar hem o šerutne sveštenici posmatrinena ine e Isuse. Bičhalde koro leste špijunen, kola ćerde pe dai iskrena, sar te dolen le ko bišukar lafi i te šaj preden le ko upravniko e rimesoro te osudini le.<verse eid="LUK 20:20" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="21" style="v" sid="LUK 20:21" />I o špijunja pučle e Isuse: “Učitelju, džanaja da vaćereja hem sikaveja šukar hem na dikheja kovai kova, nego čačimase sikaveja oto drom e Devlesoro. <verse eid="LUK 20:21" /><verse number="22" style="v" sid="LUK 20:22" />Valjani li amen o Jevreja te platina o porez e rimesere carose ili na?”<verse eid="LUK 20:22" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="23" style="v" sid="LUK 20:23" />A o Isus džanđa so on mangle te prevarinen le i phenđa lenđe: <verse eid="LUK 20:23" /><verse number="24" style="v" sid="LUK 20:24" />“Mothoven maje i kovanica savaja platinena o porez. Kasiri slika hem kasoro anav isi la?”</para>
  <para style="p" vid="LUK 20:24">A on phende: “E carosoro.”<verse eid="LUK 20:24" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="25" style="v" sid="LUK 20:25" />Tegani o Isus phenđa lenđe: “Onda den soi e carosoro e carose, a soi e Devlesoro e Devlese.”<verse eid="LUK 20:25" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="26" style="v" sid="LUK 20:26" />I ađahar o špijunja našti ine te arakhen ništa bišukar ano okova so o Isus vaćerđa i trainde adalese so inele zadivime lesere vaćeribnaja.<verse eid="LUK 20:26" /></para>
  <para style="s">O sadukeja pučena e Isuse zako uštiba taro mule</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 22:23-33">Mt 22,23–33</ref>; <ref loc="MRK 12:18-27">Mk 12,18–27</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="27" style="v" sid="LUK 20:27" />I ale koro Isus nesave sadukeja kola vaćerena da nane uštiba taro mule, i pučle e Isuse: <verse eid="LUK 20:27" /><verse number="28" style="v" sid="LUK 20:28" />“Učitelju, o Mojsije pisinđa amenđe so te ćerel o manuš te mulo lesoro phral kova pala peste ačhavđa romnja bizo čhave. Adava manuš valjani te lel ple phralesere romnja te šaj oj te bijani čhave kova ka ovel nasledniko e mulesoro. <verse eid="LUK 20:28" /><verse number="29" style="v" sid="LUK 20:29" />Ađahar, inele efta phralja. O prvo lelja romnja i mulo, a na ačhavđa pala peste čhaven. <verse eid="LUK 20:29" /><verse number="30" style="v" sid="LUK 20:30" />O dujto phral lelja ple phralesere romnja, ali hem ov mulo. <verse eid="LUK 20:30" /><verse number="31" style="v" sid="LUK 20:31" />Tegani o trito phral lelja adala romnja i mulo hem ađahar sa o efta phralja. I nijekh olendar na ačhavđa čhaven pala peste. <verse eid="LUK 20:31" /><verse number="32" style="v" sid="LUK 20:32" />Ko kraj muli hem i romni. <verse eid="LUK 20:32" /><verse number="33" style="v" sid="LUK 20:33" />Kasiri onda romni oj ka ovel kad ka uštel pe taro mule, a inele dindi ko sa o efta phralja?”<verse eid="LUK 20:33" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="34" style="v" sid="LUK 20:34" />O Isus phenđa lenđe: “O manuša ko akava sveto lena pe hem dena pe. <verse eid="LUK 20:34" /><verse number="35" style="v" sid="LUK 20:35" />A okola kolen o Devel smatrini dai dostojna te oven vazdime taro mule hem te živinen ko sveto savo avela, ni ka len pe ni ka den pe. <verse eid="LUK 20:35" /><verse number="36" style="v" sid="LUK 20:36" />Adalese so našti više ni te meren: ka oven sar o anđelja. Oni čhave e Devlesere, adalese so o Devel ka vazdel len taro mule. <verse eid="LUK 20:36" /><verse number="37" style="v" sid="LUK 20:37" />A da o mule uštena, mothovđa hem o Mojsije ano Sveto lil kote pisini oto grmo savo ine thabljola. Adathe ov zako Gospod phenela dai ‘Devel e Avraamesoro, e Isaakesoro hem e Jakovesoro’ iako on tegani inele mule. <verse eid="LUK 20:37" /><verse number="38" style="v" sid="LUK 20:38" />A o Devel nane Devel e mulengoro, nego Devel e dživdengoro. Adalese soi on e Devlese pana dživde.”<verse eid="LUK 20:38" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="39" style="v" sid="LUK 20:39" />Nesave učitelja e Zakonestar phende e Isusese: “Učitelju, šukar vaćerđan!”<verse eid="LUK 20:39" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="40" style="v" sid="LUK 20:40" />I nijekh više na tromandilo te pučel le nešto.<verse eid="LUK 20:40" /></para>
  <para style="s">O Hrist po baroi e carostar e Davidestar</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 22:41-46">Mt 22,41–46</ref>; <ref loc="MRK 12:35-37">Mk 12,35–37</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="41" style="v" sid="LUK 20:41" />Tegani o Isus pučlja okolen so šunena le ine: “Sar šaj te vaćeri pe dai o Hrist samo e Davidesoro čhavo? <verse eid="LUK 20:41" /><verse number="42" style="v" sid="LUK 20:42" />A korkoro o David phenela ano lil oto Psalmija:</para>
  <para style="q1" vid="LUK 20:42">‘O Gospod phenđa mle Gospodese:</para>
  <para style="q2" vid="LUK 20:42">Beš ko počasno than, oti mli desno strana,<verse eid="LUK 20:42" /></para>
  <para style="q2">
    <verse number="43" style="v" sid="LUK 20:43" />đikote na pašljarava te neprijateljen talo te pre!’<verse eid="LUK 20:43" /></para>
  <para style="m">
    <verse number="44" style="v" sid="LUK 20:44" />Te o David vičini le ‘Gospode’, sar onda o Hrist šaj te ovel samo lesoro čhavo?”<verse eid="LUK 20:44" /></para>
  <para style="s">O Isus upozorini ple učenikonen upro učitelja e Zakonestar</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 23:1-36">Mt 23,1–36</ref>; <ref loc="MRK 12:38-40">Mk 12,38–40</ref>; <ref loc="LUK 11:37-54">Lk 11,37–54</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="45" style="v" sid="LUK 20:45" />Tegani anglo sa o manuša, o Isus phenđa ple učenikonenđe: <verse eid="LUK 20:45" /><verse number="46" style="v" sid="LUK 20:46" />“Arakhen tumen e učiteljendar e Zakonestar! On volinena te phiren urjavde ano bare fostanja hem o manuša, ano baro poštujiba, te pozdravinen len ko trgija. Volinena te bešen ko anglune thana ano sinagoge hem ko najšukar thana ko gozbe. <verse eid="LUK 20:46" /><verse number="47" style="v" sid="LUK 20:47" />Hana o imanje e udovicengoro hem ćerena pe dai pobožna ađahar so molinena bare molitve. On ka oven po zorale kaznime nego avera manuša.”<verse eid="LUK 20:47" /></para>
  <chapter eid="LUK 20" />
  <chapter number="21" style="c" sid="LUK 21" />
  <para style="s">I čorori udovica dela sa so isi la</para>
  <para style="r">(<ref loc="MRK 12:41-44">Mk 12,41–44</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 21:1" />Na nakhlo but palo adava, o Isus vazdinđa plo šero hem dikhlja sar o barvale manuša čhivena pumare pare ani e hramesiri kutija zako čediba. <verse eid="LUK 21:1" /><verse number="2" style="v" sid="LUK 21:2" />Ađahar dikhlja hem jekha čorora udovica sar čhivela samo duj najtikore kovanice. <verse eid="LUK 21:2" /><verse number="3" style="v" sid="LUK 21:3" />Tegani phenđa: “Čače vaćerava tumenđe, akaja čorori udovica čhivđa više sarijendar. <verse eid="LUK 21:3" /><verse number="4" style="v" sid="LUK 21:4" />Adalese so sare akala dinde oto buderi so isi len, a oj, kojai čorori, dinđa sa so inola zako živiba.”<verse eid="LUK 21:4" /></para>
  <para style="s">O Hram ka ovel peravdo hem o znakija oto bare nevolje</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 24:1-14">Mt 24,1–14</ref>; <ref loc="MRK 13:1-13">Mk 13,1–13</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="5" style="v" sid="LUK 21:5" />I sar nesave učenici vaćerena ine adalestar sari o Hram šukar ukrasime šuže bare barencar hem e daronencar savei posvetime e Devlese, o Isus phenđa: <verse eid="LUK 21:5" /><verse number="6" style="v" sid="LUK 21:6" />“Ka avel o dive kad oto sa akava so dikhena naka ačhol ni bar upro bar. Svako ka ovel peravdo.”<verse eid="LUK 21:6" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="7" style="v" sid="LUK 21:7" />I on pučle e Isuse: “Učitelju, kad adava ka ovel? Savo znako ka mothoj amenđe da ka ovel adava?”<verse eid="LUK 21:7" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="8" style="v" sid="LUK 21:8" />A o Isus phenđa: “Dikhen te na oven hovavde. Adalese so but džene ka aven ano mlo anav vaćerindoj: ‘Me injum o Hrist’ hem: ‘Alo paše o kraj akale vremesoro.’ Ma džan palo lende! <verse eid="LUK 21:8" /><verse number="9" style="v" sid="LUK 21:9" />A kad šunena zako mariba hem zako pobune, ma te daran. Adalese so prvo adava valjani te ovel, ali nane odmah o kraj.”<verse eid="LUK 21:9" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="10" style="v" sid="LUK 21:10" />Tegani phenđa lenđe: “Jekh nacija ka uštel upri aver nacija hem jekh carstvo upro aver carstvo. <verse eid="LUK 21:10" /><verse number="11" style="v" sid="LUK 21:11" />Ko but thana ka oven bare zemljotresija, bokhalipe hem zaraze. Ka mothoven pe čudesna znakija ko nebo savendar o manuša ka daran.<verse eid="LUK 21:11" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="12" style="v" sid="LUK 21:12" />Ali angleder so sa adava te ovel, ka dolen tumen hem ka progoninen tumen, ka legaren tumen ko sudo ano sinagoge hem ko phandlipe, ka legaren tumen anglo carija hem anglo vladarija, hem sa adava zbog mande. <verse eid="LUK 21:12" /><verse number="13" style="v" sid="LUK 21:13" />Adava ka ovel tumenđe te šaj svedočinen lenđe mandar. <verse eid="LUK 21:13" /><verse number="14" style="v" sid="LUK 21:14" />Adalese zapamtinen: ma pripreminen tumen angleder save lafencar ka braninen tumen. <verse eid="LUK 21:14" /><verse number="15" style="v" sid="LUK 21:15" />Adalese so me ka dav tumen mudrost hem lafija ko save nijekh tumaro protivniko naka šaj te irini lafi. <verse eid="LUK 21:15" /><verse number="16" style="v" sid="LUK 21:16" />A ka izdajinen tumen čak hem tumare dada hem o daja, tumare phralja, tumari familija hem tumare amala; hem nesaven tumendar ka mudaren. <verse eid="LUK 21:16" /><verse number="17" style="v" sid="LUK 21:17" />I sare ka mrzinen tumen zbog mande, <verse eid="LUK 21:17" /><verse number="18" style="v" sid="LUK 21:18" />ali nijekh bal tumare šerestar naka perel. <verse eid="LUK 21:18" /><verse number="19" style="v" sid="LUK 21:19" />Adaleja so ka ačhoven verna, ka dobinen o večno dživdipe.”<verse eid="LUK 21:19" /></para>
  <para style="s">O Isus vaćeri so o Jerusalim ka ovel uništime</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 24:15-21">Mt 24,15–21</ref>; <ref loc="MRK 13:14-19">Mk 13,14–19</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="20" style="v" sid="LUK 21:20" />O Isus phenđa hem akava: “I kad ka dikhen sar o Jerusalim opkolime e vojskendar, te džanen da alo lesoro vreme te ovel uništime. <verse eid="LUK 21:20" /><verse number="21" style="v" sid="LUK 21:21" />Tegani okola kola živinena ani e judejakiri regija nek našen ko gore. Okola kola živinena ano Jerusalim nek ikljon avri, a kolai ko polje, te na đerdinen ani diz. <verse eid="LUK 21:21" /><verse number="22" style="v" sid="LUK 21:22" />Adalese so adala ka oven o dive oti e Devlesiri kazna, te pherđol sa soi pisime ano Sveto lil.<verse eid="LUK 21:22" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="23" style="v" sid="LUK 21:23" />Jao e khamnjenđe hem okolenđe kola dena čuči ko adala dive! Adalese so bari nevolja ka ovel upri phuv hem e Devlesiri holi ka perel upro akava narodo. <verse eid="LUK 21:23" /><verse number="24" style="v" sid="LUK 21:24" />Nesave olendar ka oven mudarde mačeja, a avera ka oven legarde ko ropstvo maškaro sa o nacije. O Jerusalim ka ovel gazime e manušendar oto avera nacije sa đikote na nakhela lengoro vreme.”<verse eid="LUK 21:24" /></para>
  <para style="s">O znakija save ka mothoven e Isusesoro aviba</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 24:23-35">Mt 24,23–35</ref>; <ref loc="MRK 13:21-31">Mk 13,21–31</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="25" style="v" sid="LUK 21:25" />O Isus phenđa hem akava: “I ka oven čudna znakija ko kham, ko masek hem ko čerenja, a ki phuv o nacije naka džanen so te ćeren oti dar zbog adava so o more ka ćerel glasna zvukija hem bare talasija. <verse eid="LUK 21:25" /><verse number="26" style="v" sid="LUK 21:26" />O manuša ka meren oti dar hem oto adžićeriba o bišukaripe savo avela ki phuv, adalese so o zoralipa e nebosere ka oven potresime. <verse eid="LUK 21:26" /><verse number="27" style="v" sid="LUK 21:27" />Tegani sare ka dikhen man, e Čhave e manušesere, sar avava upro oblako ano zoralipe hem ani bari slava. <verse eid="LUK 21:27" /><verse number="28" style="v" sid="LUK 21:28" />A kad sa adava ka počini te ovel, terđoven ko pre bizi dar hem vazden tumare šere adalese soi paše tumaro spasenje.”<verse eid="LUK 21:28" /></para>
  <para style="s">O Isus vaćeri e učenikonenđe te pratinen o znakija savendar vaćerđa lenđe</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 24:32">Mt 24,32</ref>; <ref loc="MRK 13:28">Mk 13,28</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="29" style="v" sid="LUK 21:29" />Tegani o Isus phenđa lenđe akaja priča: “Dikhen i smokva ili bilo savo aver kaš. <verse eid="LUK 21:29" /><verse number="30" style="v" sid="LUK 21:30" />Kad dikhena da ikljona listija upro leste, korkore džanen dai paše o linaj. <verse eid="LUK 21:30" /><verse number="31" style="v" sid="LUK 21:31" />Ađahar hem tumen kad dikhena da ovela sa adava, te džanen dai o carstvo e Devlesoro paše. <verse eid="LUK 21:31" /><verse number="32" style="v" sid="LUK 21:32" />Čače vaćerava tumenđe, akaja generacija naka nakhel đikote sa adava na ovela. <verse eid="LUK 21:32" /><verse number="33" style="v" sid="LUK 21:33" />O nebo hem i phuv ka nakhen, ali mle lafija nikad naka nakhen.”<verse eid="LUK 21:33" /></para>
  <para style="s">O Isus sikaj e učenikonen te oven uvek spremna zako olesoro aviba</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 24:36-51">Mt 24,36–51</ref>; <ref loc="MRK 13:32-37">Mk 13,32–37</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="34" style="v" sid="LUK 21:34" />I o Isus phenđa lenđe: “Arakhen tumen te na oven zaokupirime pibnaja, mačojbnaja hem akale dživdipnasere brigencar i te resel tumen otojekhvar adava dive. <verse eid="LUK 21:34" /><verse number="35" style="v" sid="LUK 21:35" />Adalese so adava dive ka avel sar zamka upro sa o manuša ki phuv. <verse eid="LUK 21:35" /><verse number="36" style="v" sid="LUK 21:36" />Adalese oven džangale hem stalno molinen te šaj nakhaven sa adava so valjani te ovel hem te terđoven anglo Čhavo e manušesoro.”<verse eid="LUK 21:36" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="37" style="v" sid="LUK 21:37" />Diveja o Isus sikaj ine ano Hram, a raćaja ikljola ine tari diz hem džala te nakhaj i rat ki gora vičimi e Maslinakiri. <verse eid="LUK 21:37" /><verse number="38" style="v" sid="LUK 21:38" />I sa o manuša rano sabaleja džana ine ko Hram te šunen le.<verse eid="LUK 21:38" /></para>
  <chapter eid="LUK 21" />
  <chapter number="22" style="c" sid="LUK 22" />
  <para style="s">O Juda dogovorini pe te izdajini e Isuse</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 26:1-5">Mt 26,1–5</ref>, <ref loc="MAT 26:14-16">14–16</ref>; <ref loc="MRK 14:1-2">Mk 14,1–2</ref>, <ref loc="MRK 14:10-11">10–11</ref>; <ref loc="JHN 11:45-53">Jn 11,45–53</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 22:1" />Avela ine paše o Prazniko e bikvascone marengoro, savo vičini pe Pasha. <verse eid="LUK 22:1" /><verse number="2" style="v" sid="LUK 22:2" />O šerutne sveštenici hem o učitelja e Zakonestar rodena ine sar te ćeren o Isus te ovel mudardo, ali darandile e narodostar.<verse eid="LUK 22:2" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="3" style="v" sid="LUK 22:3" />Tegani o Sotoni đerdinđa ano Juda vičime Iskariot kova inele jekh oto dešu duj apostolja e Isusesere. <verse eid="LUK 22:3" /><verse number="4" style="v" sid="LUK 22:4" />Ov dželo koro šerutne sveštenici hem koro narednici e hramesere stražakere hem dogovorinđa pe olencar sar te predel lenđe e Isuse. <verse eid="LUK 22:4" /><verse number="5" style="v" sid="LUK 22:5" />On ule radosna hem phende e Judase da ka den le pare. <verse eid="LUK 22:5" /><verse number="6" style="v" sid="LUK 22:6" />I ov pristaninđa. I ađahar lelja te rodel šukar prilika te izdajini e Isuse kad naka ovel narodo uzalo leste.<verse eid="LUK 22:6" /></para>
  <para style="s">O Isus bičhali duje učenikonen ko Jerusalim te pripreminen i Pasha</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 26:17-25">Mt 26,17–25</ref>; <ref loc="MRK 14:12-21">Mk 14,12–21</ref>; <ref loc="JHN 13:21-30">Jn 13,21–30</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="7" style="v" sid="LUK 22:7" />Kad alo o prvo dive oto Prazniko e bikvascone marengoro, ko savo valjanđa te žrtvujini pe bakrore zaki Pasha, <verse eid="LUK 22:7" /><verse number="8" style="v" sid="LUK 22:8" />o Isus phenđa e Petrese hem e Jovanese: “Džan hem ćeren amenđe te ha e pashakoro hajba.”<verse eid="LUK 22:8" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="9" style="v" sid="LUK 22:9" />A on phende lese: “Kaj mangeja te ćera le?”<verse eid="LUK 22:9" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="10" style="v" sid="LUK 22:10" />Ov phenđa lenđe: “Šunen. So ka đerdinen ki diz, ka resel tumen jekh manuš kova akhari pani ano khoro. Džan palo leste. Ko čher ko savo ka đerdini <verse eid="LUK 22:10" /><verse number="11" style="v" sid="LUK 22:11" />roden e domaćine hem vaćeren lese: ‘O učitelj pučela ki savi soba šaj te hal e pashakoro hajba ple učenikonencar?’ <verse eid="LUK 22:11" /><verse number="12" style="v" sid="LUK 22:12" />I ov ka mothoj tumenđe i bari upruni soba savi već pripremime. Adari ćeren amenđe zako hajba.”<verse eid="LUK 22:12" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="13" style="v" sid="LUK 22:13" />I on džele hem arakhle sa ađahar sar so phenđa lenđe o Isus i adari ćerde zako hajba e pashakoro.<verse eid="LUK 22:13" /></para>
  <para style="s">O Isus hala i poslednjo večera e učenikonencar</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 26:26-30">Mt 26,26–30</ref>; <ref loc="MRK 14:22-26">Mk 14,22–26</ref>; <ref loc="1CO 11:23-25">1. Kor 11,23–25</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="14" style="v" sid="LUK 22:14" />I kad alo o vreme, o Isus čhivđa pe uzalo astali ple apostolencar.<verse eid="LUK 22:14" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="15" style="v" sid="LUK 22:15" />I phenđa lenđe: “Edobor mangljum te hav akaja Pasha tumencar angleder so ka patinav. <verse eid="LUK 22:15" /><verse number="16" style="v" sid="LUK 22:16" />Adalese so, vaćerava tumenđe, naka hav la više đikote lakoro čačikano značenje na pherđola ano carstvo e Devlesoro.”<verse eid="LUK 22:16" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="17" style="v" sid="LUK 22:17" />Tegani lelja i čaša e moljaja, zahvalinđa e Devlese hem phenđa e apostolenđe: “Len akaja mol hem podelinen la maškara tumende. <verse eid="LUK 22:17" /><verse number="18" style="v" sid="LUK 22:18" />Adalese so, vaćerava tumenđe, naka pijav više mol đikote o carstvo e Devlesoro na avela.”<verse eid="LUK 22:18" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="19" style="v" sid="LUK 22:19" />I lelja o maro, zahvalinđa e Devlese, phaglja le hem dinđa le e apostolenđe vaćerindoj: “Akavai mlo telo savo dela pe zako tumenđe. Ćeren akava te setinen tumen mandar.”<verse eid="LUK 22:19" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="20" style="v" sid="LUK 22:20" />Ađahar lelja hem i čaša e moljaja pali večera hem phenđa: “Akaja čaša e moljaja nevoi savez ano mlo rat savo čhorela pe tumenđe. <verse eid="LUK 22:20" /><verse number="21" style="v" sid="LUK 22:21" />Ali ače, o manuš kova ka izdajini man mancari uzalo astali. <verse eid="LUK 22:21" /><verse number="22" style="v" sid="LUK 22:22" />Adalese so, me, o Čhavo e manušesoro, valjani te merav sar soi odredime, ali jao okole manušese kova ka izdajini man!” <verse eid="LUK 22:22" /><verse number="23" style="v" sid="LUK 22:23" />I o apostolja lelje te pučen pe maškara pumende kova olendar šaj te ovel adava so ka ćerel ađahar nešto.<verse eid="LUK 22:23" /></para>
  <para style="s">Najbaroi okova kova kandela</para>
  <para style="p">
    <verse number="24" style="v" sid="LUK 22:24" />I o učenici lelje te raspravinen pe kovai olendar najbaro.<verse eid="LUK 22:24" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="25" style="v" sid="LUK 22:25" />A o Isus phenđa lenđe: “Avere nacijengere carija vladinena upro lende hem o vladarija lengere pumen vičinena ‘manuša kola ćerena šukaripe’. <verse eid="LUK 22:25" /><verse number="26" style="v" sid="LUK 22:26" />Ali tumen ma oven esavke! Nego, o najbaro maškar tumende nek ovel sar najtikoro, a o vođa nek ovel sar sluga. <verse eid="LUK 22:26" /><verse number="27" style="v" sid="LUK 22:27" />A kovai po baro? Okova kovai uzalo astali ili okova kova kandela le? Na li okova kovai uzalo astali? A me maškara tumende injum sar okova kova kandela. <verse eid="LUK 22:27" /><verse number="28" style="v" sid="LUK 22:28" />Tumen injen adala kola ačhile mancar ano mle iskušenja. <verse eid="LUK 22:28" /><verse number="29" style="v" sid="LUK 22:29" />I me dava tumen te vladinen ano carstvo, sar so mlo Dad dinđa man: <verse eid="LUK 22:29" /><verse number="30" style="v" sid="LUK 22:30" />te han hem te pijen maje uzalo astali ano carstvo mlo, hem te bešen ko tronja te sudinen upro dešu duj plemija e Izraelesere.”<verse eid="LUK 22:30" /></para>
  <para style="s">O Isus vaćeri so o Petar ka odreknini pe olestar</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 26:31-35">Mt 26,31–35</ref>; <ref loc="MRK 14:27-31">Mk 14,27–31</ref>; <ref loc="JHN 13:36-38">Jn 13,36–38</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="31" style="v" sid="LUK 22:31" />O Isus phenđa: “Simone, Simone, ače o Sotoni rodinđa e Devlestar te iskušini tumen sar kad neko čhorela o điv maškari sita. <verse eid="LUK 22:31" /><verse number="32" style="v" sid="LUK 22:32" />Ali me molinđum tuće te na našale ti vera. Adalese, kad palem ka irine tut mande, zorjar te phraljen.”<verse eid="LUK 22:32" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="33" style="v" sid="LUK 22:33" />A ov phenđa lese: “Gospode, injum spremno te džav tuja hem ko phandlipe hem ko meriba.”<verse eid="LUK 22:33" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="34" style="v" sid="LUK 22:34" />A o Isus phenđa: “Vaćerava će, Petre, o bašno naka đilabi avdive đikote trin puti naka hovave da na pendžareja man.”<verse eid="LUK 22:34" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="35" style="v" sid="LUK 22:35" />I phenđa e apostolenđe: “Kad bičhalđum tumen ko drom bizo kese e parencar, bizo torbe hem bizi buderi obuća, na li falinđa tumenđe nešto?”</para>
  <para style="p" vid="LUK 22:35">A on phende: “Ništa.”<verse eid="LUK 22:35" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="36" style="v" sid="LUK 22:36" />Tegani o Isus phenđa lenđe: “Ali akana kas isi kesa e parencar, nek lel la! Ađahar hem i torba! A kas nane mači, nek biknel plo ogrtači hem nek činelfse jekh. <verse eid="LUK 22:36" /><verse number="37" style="v" sid="LUK 22:37" />Adalese so, vaćerava tumenđe, valjani te pherđol adava soi mandar pisime ano Sveto lil:</para>
  <para style="q1" vid="LUK 22:37">‘Dikhle le sar jekhe zločinco.’</para>
  <para style="m" vid="LUK 22:37">Čače, pherđola sa soi pisime mandar.”<verse eid="LUK 22:37" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="38" style="v" sid="LUK 22:38" />A on phende: “Gospode, ače isi amen duj mačija!”</para>
  <para style="p" vid="LUK 22:38">A ov phenđa: “Šukari!”<verse eid="LUK 22:38" /></para>
  <para style="s">O Isus molini pe ki e Maslinakiri gora</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 26:36-46">Mt 26,36–46</ref>; <ref loc="MRK 14:32-42">Mk 14,32–42</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="39" style="v" sid="LUK 22:39" />I iklindoj adathar, palo plo adeti, dželo ki e Maslinakiri gora. Oleja džele hem lesere učenici.<verse eid="LUK 22:39" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="40" style="v" sid="LUK 22:40" />I kad resle adari, phenđa lenđe: “Molinen tumen te na peren ano iskušenje!”<verse eid="LUK 22:40" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="41" style="v" sid="LUK 22:41" />I cidinđa pe olendar, edobor kobor šaj te frdel pe o bar, pelo ko kočija hem molinđa pe e Devlese, <verse eid="LUK 22:41" /><verse number="42" style="v" sid="LUK 22:42" />vaćerindoj: “Dade! Te mangeja, cide akaja čaša e patnjaja mandar. Ali, nek ovel pali ti volja, a na pali mli.”<verse eid="LUK 22:42" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="43" style="v" sid="LUK 22:43" />Tegani o anđeo mothovđa pe lese taro nebo hem hrabrinđa le. <verse eid="LUK 22:43" /><verse number="44" style="v" sid="LUK 22:44" />A kad inele ani po bari patnja, po zorale molinđa pe. Lesoro znoj ulo sar kapke oto rat save perena ine upri phuv.<note caller="+" style="f"><char style="fr" closed="false">22,44 </char><char style="ft" closed="false">Ano nesave grčka rukopisija nane o 43. hem o 44. stih. </char></note><verse eid="LUK 22:44" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="45" style="v" sid="LUK 22:45" />I pali molitva uštino, alo đi ple učenici hem arakhlja len sar sovena adalese so inele umorna oto tugujiba. <verse eid="LUK 22:45" /><verse number="46" style="v" sid="LUK 22:46" />Tegani pučlja len: “Sose sovena? Ušten hem molinen tumen te na peren ano iskušenje!”<verse eid="LUK 22:46" /></para>
  <para style="s">O Isus izdajime hem dolime</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 26:47-56">Mt 26,47–56</ref>; <ref loc="MRK 14:43-50">Mk 14,43–50</ref>; <ref loc="JHN 18:3-11">Jn 18,3–11</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="47" style="v" sid="LUK 22:47" />Sar pana o Isus vaćeri ine adava, ale nakoro leste but manuša kolen anđa o Juda kova inele jekh oto dešu duj apostolja. Ov alo koro Isus te čumudini le ki čham. <verse eid="LUK 22:47" /><verse number="48" style="v" sid="LUK 22:48" />A o Isus pučlja le: “Judo, čumudipnaja li izdajineja e Čhave e manušesere?”<verse eid="LUK 22:48" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="49" style="v" sid="LUK 22:49" />Kad o učenici kola inele adari dikhle da o Isus ka ovel dolime, pučle le: “Gospode, te napadina len li mačencar?”<verse eid="LUK 22:49" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="50" style="v" sid="LUK 22:50" />I jekh olendar khuvđa mačeja e prvosveštenikosere sluga hem čhinđa lesoro desno kan.<verse eid="LUK 22:50" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="51" style="v" sid="LUK 22:51" />A o Isus phenđa ple učenikonenđe: “Ačhaven tumen adalestar!” I čhivđa plo vas upro lesoro kan hem sasljarđa le.<verse eid="LUK 22:51" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="52" style="v" sid="LUK 22:52" />Tegani phenđa okolenđe so ale te dolen le, e šerutne sveštenikonenđe, e narednikonenđe e hramesere stražakere hem e starešinenđe: “Mačencar hem kaštencar aljen pala mande sar palo pobunjeniko. <verse eid="LUK 22:52" /><verse number="53" style="v" sid="LUK 22:53" />Divencar injumle tumencar ano Hram, i na dolinđen man. Ali akavai tumaro vreme hem o zoralipe e tominakoro vladini.”<verse eid="LUK 22:53" /></para>
  <para style="s">O Petar odreknini pe e Isusestar</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 26:57-58">Mt 26,57–58</ref>, <ref loc="MAT 26:69-75">69–75</ref>; <ref loc="MRK 14:53-54">Mk 14,53–54</ref>, <ref loc="MRK 14:66-72">66–72</ref>; <ref loc="JHN 18:12-18">Jn 18,12–18</ref>, <ref loc="JHN 18:25-27">25–27</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="54" style="v" sid="LUK 22:54" />I dolinde e Isuse hem adathar legarde le ko čher e prvosveštenikosoro. A o Petar odural džala ine palo lende. <verse eid="LUK 22:54" /><verse number="55" style="v" sid="LUK 22:55" />Kad tharde jag ko maškar e borosoro hem beštine uzalo late, hem o Petar beštino olencar.<verse eid="LUK 22:55" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="56" style="v" sid="LUK 22:56" />I nesavi sluškinja dikhlja le sar bešela uzali jag, i dikhlja po šukar ano leste hem phenđa: “I akava inele oleja!”<verse eid="LUK 22:56" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="57" style="v" sid="LUK 22:57" />A o Petar hovavđa vaćerindoj: “Đuvlije, na pendžarava le!”<verse eid="LUK 22:57" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="58" style="v" sid="LUK 22:58" />Na nakhlo but palo adava, dikhlja le nesavo aver manuš hem phenđa: “I tu injan jekh olendar!”</para>
  <para style="p" vid="LUK 22:58">A o Petar phenđa: “Manušeja, na injum!”<verse eid="LUK 22:58" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="59" style="v" sid="LUK 22:59" />I kad nakhlo đi sar jekh sati, aver nesavo uporno tvrdinđa: “Čače akava inele oleja, adalese soi hem ov Galilejco!”<verse eid="LUK 22:59" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="60" style="v" sid="LUK 22:60" />A o Petar phenđa: “Manušeja, na džanav sostar vaćereja!”</para>
  <para style="p" vid="LUK 22:60">I odmah, sar pana vaćeri ine, o bašno đilabđa. <verse eid="LUK 22:60" /><verse number="61" style="v" sid="LUK 22:61" />Tegani o Gospod Isus irinđa pe hem dikhlja ano Petar, a o Petar setinđa pe lesere lafendar: “Vaćerava će, Petre, angleder so o bašno avdive ka đilabi, trin puti ka hovave da na pendžareja man.” <verse eid="LUK 22:61" /><verse number="62" style="v" sid="LUK 22:62" />I o Petar iklilo taro boro hem zorale runđa.<verse eid="LUK 22:62" /></para>
  <para style="s">O čuvarija marena muj e Isuseja</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 26:67-68">Mt 26,67–68</ref>; <ref loc="MRK 14:65">Mk 14,65</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="63" style="v" sid="LUK 22:63" />O čuvarija lelje te maren muj e Isuseja hem te maren le.<verse eid="LUK 22:63" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="64" style="v" sid="LUK 22:64" />Učharde lesere jaćha hem phende lese: “Prorokujin ko khuvđa tut!”<verse eid="LUK 22:64" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="65" style="v" sid="LUK 22:65" />I bute avere lafencar vređinena ine e Isuse.<verse eid="LUK 22:65" /></para>
  <para style="s">E verakere hem e narodosere vođe rodena krivica upro Isus</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 26:59-66">Mt 26,59–66</ref>; <ref loc="MRK 14:55-64">Mk 14,55–64</ref>; <ref loc="JHN 18:19-24">Jn 18,19–24</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="66" style="v" sid="LUK 22:66" />Kad dislilo, čedinde pe o starešine e jevrejengere, o šerutne sveštenici hem o učitelja e Zakonestar, ande e Isuse pumenđe ko sabor, ko Sinedrion,<verse eid="LUK 22:66" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="67" style="v" sid="LUK 22:67" />hem phende lese: “Te injan tu o Hrist, phen amenđe!” A ov phenđa lenđe:</para>
  <para style="p" vid="LUK 22:67">“Te phenđum tumenđe, naka verujinen; <verse eid="LUK 22:67" /><verse number="68" style="v" sid="LUK 22:68" />a te pučljum tumen, naka odgovorinen. <verse eid="LUK 22:68" /><verse number="69" style="v" sid="LUK 22:69" />Ali od akana me, o Čhavo e manušesoro, ka bešav ko počasno than, oti desno strana oto zoralipe e Devlesoro.”<verse eid="LUK 22:69" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="70" style="v" sid="LUK 22:70" />A on sare pučle e Isuse: “Znači tu injan o Čhavo e Devlesoro?”</para>
  <para style="p" vid="LUK 22:70">A ov phenđa lenđe: “Ađahari sar so phenena: Me injum.”<verse eid="LUK 22:70" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="71" style="v" sid="LUK 22:71" />Tegani on phende: “Na valjani amenđe više avera svedoci. Sare amen šunđam da korkoro pes osudinđa!”<verse eid="LUK 22:71" /></para>
  <chapter eid="LUK 22" />
  <chapter number="23" style="c" sid="LUK 23" />
  <para style="s">E jevrejengere vođe optužinena e Isuse ko Pilat</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 27:1-2">Mt 27,1–2</ref>, <ref loc="MAT 27:11-14">11–14</ref>; <ref loc="MRK 15:1-5">Mk 15,1–5</ref>; <ref loc="JHN 18:28-38">Jn 18,28–38</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 23:1" />Tegani sare kola inele ko sabor uštine hem legarde e Isuse koro Pilat, koro upravniko e rimesoro, <verse eid="LUK 23:1" /><verse number="2" style="v" sid="LUK 23:2" />hem lelje te vaćeren protiv oleste: “Akale manuše arakhljam sar zavodini amare narodo hem vaćeri lenđe te na platinen o porez e carose, a pese vaćeri dai o Hrist, o caro.”<verse eid="LUK 23:2" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="3" style="v" sid="LUK 23:3" />Tegani o Pilat pučlja e Isuse: “Tu li injan o caro e Jevrejengoro?”</para>
  <para style="p" vid="LUK 23:3">A o Isus phenđa: “Tu adava pheneja.”<verse eid="LUK 23:3" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="4" style="v" sid="LUK 23:4" />Tegani o Pilat phenđa e šerutne sveštenikonenđe hem e narodose: “Na arakhava nisavi krivica upro akava manuš!”<verse eid="LUK 23:4" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="5" style="v" sid="LUK 23:5" />Ali on na ačhavde te vičinen: “Ple sikavibnaja vazdela pobuna maškaro manuša ki sa i phuv e Jevrejengiri. Lelja te ćerel adava ani regija Galileja hem alo čak đi akate ani diz Jerusalim!”<verse eid="LUK 23:5" /></para>
  <para style="s">O Isus anglo Irod</para>
  <para style="p">
    <verse number="6" style="v" sid="LUK 23:6" />A kad o Pilat šunđa adava, pučlja len nane li o Isus Galilejco. <verse eid="LUK 23:6" /><verse number="7" style="v" sid="LUK 23:7" />I kad phende lese dai o Isus Galilejco, o Pilat bičhalđa le koro Irod, kova vladinđa ani Galileja. A baš adala dive o Irod inele ano Jerusalim.<verse eid="LUK 23:7" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="8" style="v" sid="LUK 23:8" />Kad o Irod dikhlja e Isuse, but inele radosno adalese so pana angleder manglja te dikhel le adalese so but šunđa olestar hem nadinđa pe da o Isus ka ćerel nesavo čudo anglo leste. <verse eid="LUK 23:8" /><verse number="9" style="v" sid="LUK 23:9" />But so pučlja le, ali o Isus ništa na phenđa lese. <verse eid="LUK 23:9" /><verse number="10" style="v" sid="LUK 23:10" />A adari terđona ine o šerutne sveštenici hem o učitelja e Zakonestar vaćerindoj zorale protiv o Isus. <verse eid="LUK 23:10" /><verse number="11" style="v" sid="LUK 23:11" />A o Irod hem lesere vojnici ponizinde e Isuse hem marde muj oleja. Urjavde le ano carikano fostani hem tegani o Irod bičhalđa le palal koro Pilat. <verse eid="LUK 23:11" /><verse number="12" style="v" sid="LUK 23:12" />Angleder o Irod hem o Pilat na inele ano šukar odnosija, a adava dive ule amala.<verse eid="LUK 23:12" /></para>
  <para style="s">O Pilat osudini e Isuse ko meriba</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 27:15-26">Mt 27,15–26</ref>; <ref loc="MRK 15:6-15">Mk 15,6–15</ref>; <ref loc="JHN 18:39-19:16">Jn 18,39–19,16</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="13" style="v" sid="LUK 23:13" />A o Pilat vičinđa kora peste e šerutne sveštenikonen, e vođen hem e narodo, <verse eid="LUK 23:13" /><verse number="14" style="v" sid="LUK 23:14" />i phenđa lenđe: “Anđen kora mande akale manuše vaćerindoj da vazdela pobuna maškaro narodo. Ače, angla tumende pučljum le adalestar, ali na arakhljum nisavi krivica zaki savi tumen optužinena le. <verse eid="LUK 23:14" /><verse number="15" style="v" sid="LUK 23:15" />A ni o Irod na arakhlja upro leste krivica i adalese bičhalđa le palal kora amende. Akava manuš na ćerđa ništa so zaslužini meriba. <verse eid="LUK 23:15" /><verse number="16" style="v" sid="LUK 23:16" />Adalese samo ka naredinav te šibinen le, i ka mukav le.” <verse eid="LUK 23:16" /><verse number="17" style="v" sid="LUK 23:17" />[A valjanđa zako prazniko, palo adeti, te mukel lenđe jekhe phandle manuše.]<verse eid="LUK 23:17" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="18" style="v" sid="LUK 23:18" />Ko adava sare so inele adari vičinde: “Mudar adale manuše, a muk amenđe e Varava!” <verse eid="LUK 23:18" /><verse number="19" style="v" sid="LUK 23:19" />(O Varava inele phandlo adalese so učestvujinđa ani pobuna savi inele ano Jerusalim hem adalese so mudarđa nekas.)<verse eid="LUK 23:19" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="20" style="v" sid="LUK 23:20" />A o Pilat, adalese so manglja te mukel e Isuse, palem vaćerđa olencar,<verse eid="LUK 23:20" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="21" style="v" sid="LUK 23:21" />ali on vičinde: “Čhiv le ko krsto! Čhiv le ko krsto!”<verse eid="LUK 23:21" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="22" style="v" sid="LUK 23:22" />A o Pilat palo trito puti phenđa lenđe: “A savo bišukaripe ćerđa akava manuš? Na dikhava sose valjani te merel. Ka naredinav te šibinen le, i ka mukav le.”<verse eid="LUK 23:22" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="23" style="v" sid="LUK 23:23" />Ali on na ačhavde te vičinen oto sa o glaso rodindoj te čhivel e Isuse ko krsto. I lengoro vičiba inele sa po zoralo. <verse eid="LUK 23:23" /><verse number="24" style="v" sid="LUK 23:24" />I adalese o Pilat odlučinđa te del len adava so mangena. <verse eid="LUK 23:24" /><verse number="25" style="v" sid="LUK 23:25" />Muklja okole kole mangle, kova inele phandlo zbog i pobuna hem zbog o mudariba, a e Isuse dinđa ko vojnici te ćeren oleja adava so o narodo manglja.<verse eid="LUK 23:25" /></para>
  <para style="s">E Isuse čhivena ko krsto</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 27:32-44">Mt 27,32–44</ref>; <ref loc="MRK 15:21-32">Mk 15,21–32</ref>; <ref loc="JHN 19:17-27">Jn 19,17–27</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="26" style="v" sid="LUK 23:26" />Sar o vojnici legarena ine e Isuse, dolinde nesave Simone tari Kirinija sar avela ine taro polje. Čhivde o krsto upro leste hem terinde le te akhari le palo Isus. <verse eid="LUK 23:26" /><verse number="27" style="v" sid="LUK 23:27" />Palo Isus dželo baro narodo maškaro kolende inele hem o đuvlja kola runde hem žalinde le.<verse eid="LUK 23:27" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="28" style="v" sid="LUK 23:28" />Ali o Isus irinđa pe nakoro lende hem phenđa lenđe: “Đuvljalen taro Jerusalim, ma roven pala mande, nego roven pala tumende hem tumare čhavende. <verse eid="LUK 23:28" /><verse number="29" style="v" sid="LUK 23:29" />Adalese so, ače, avena o dive kad o manuša ka vaćeren: ‘Bahtalei o đuvlja kolai bizo čhave, kola na bijande hem na dinde čuči.’ <verse eid="LUK 23:29" /><verse number="30" style="v" sid="LUK 23:30" />Tegani</para>
  <para style="q1" vid="LUK 23:30">‘ka phenen e planinenđe: Peren upra amende!</para>
  <para style="q2" vid="LUK 23:30">hem e bregonenđe: Učharen amen!’<verse eid="LUK 23:30" /></para>
  <para style="m">
    <verse number="31" style="v" sid="LUK 23:31" />Adalese so, te ađahar ćerela pe mancar kova injum sar jekh sapano kaš, sigurno po bišukar ka ćerel pe e manušencar kolai sar o šuke kašta.”<verse eid="LUK 23:31" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="32" style="v" sid="LUK 23:32" />A e Isuseja inele legarde pana duje zločinconen te oven mudarde. <verse eid="LUK 23:32" /><verse number="33" style="v" sid="LUK 23:33" />I kad resle ko than vičime Kokalo e šeresoro, o vojnici čhivde ko krsto e Isuse hem čhivde adale zločinconen ko avera krstija: jekhe oti lesiri desno, a e dujtone oti lesiri levo strana.<verse eid="LUK 23:33" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="34" style="v" sid="LUK 23:34" />O Isus phenđa: “Dade, oprostin lenđe, adalese so na džanen so ćerena!”</para>
  <para style="p" vid="LUK 23:34">Tegani o vojnici frdinde barbuti hem ađahar delinde maškara pumende e Isusesere šeja.<verse eid="LUK 23:34" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="35" style="v" sid="LUK 23:35" />O narodo terdino adari te dikhelfse, a e jevrejengere vođe marde muj e Isuseja vaćerindoj: “Averen spasinđa; akana nek spasini korkoro pes tei čače ov o Hrist e Devlesoro, lesoro Izabirime!”<verse eid="LUK 23:35" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="36" style="v" sid="LUK 23:36" />Hem o vojnici marde muj e Isuseja. Ale uzalo leste hem kaninde le ušli mol, <verse eid="LUK 23:36" /><verse number="37" style="v" sid="LUK 23:37" />vaćerindoj: “Te injan o caro e jevrejengoro, spasin tut!”<verse eid="LUK 23:37" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="38" style="v" sid="LUK 23:38" />A upreder lesoro šero terdino znako kote inele pisime: <char style="sc">Akavai o caro e jevrejengoro.</char><verse eid="LUK 23:38" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="39" style="v" sid="LUK 23:39" />Jekh okole zločinconendar vređinđa e Isuse vaćerindoj: “Te injan o Hrist, sose na spasineja tut hem amen?”<verse eid="LUK 23:39" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="40" style="v" sid="LUK 23:40" />A o dujto zločinco ukorinđa adale so vređinđa e Isuse: “Sar na daraja e Devlestar? Hem tu injan ađahar osudime sar soi ov. <verse eid="LUK 23:40" /><verse number="41" style="v" sid="LUK 23:41" />Amen pravedno injam kaznime zbog amare bišukar buća, a ov na ćerđa nisavo bišukaripe.”<verse eid="LUK 23:41" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="42" style="v" sid="LUK 23:42" />Tegani phenđa: “Isuse, setin tut mandar kad ka ave ano to carstvo.”<verse eid="LUK 23:42" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="43" style="v" sid="LUK 23:43" />A o Isus phenđa lese: “Čače vaćerava će, avdive ka ove mancar ano raj!”<verse eid="LUK 23:43" /></para>
  <para style="s">E Isusesoro meriba</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 27:45-56">Mt 27,45–56</ref>; <ref loc="MRK 15:33-41">Mk 15,33–41</ref>; <ref loc="JHN 19:28-30">Jn 19,28–30</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="44" style="v" sid="LUK 23:44" />A ko ekvaš o dive, i tomina učharđa sa i phuv hem ađahar inele trin saća, <verse eid="LUK 23:44" /><verse number="45" style="v" sid="LUK 23:45" />adalese so o kham kalilo. A e hramesiri zavesa pharavdili ko ekvaš.<verse eid="LUK 23:45" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="46" style="v" sid="LUK 23:46" />A o Isus vičinđa oto sa o glaso: “Dade, tuće ano vasta mukava o duho mlo!” Kad phenđa adava, muklja pli duša.<verse eid="LUK 23:46" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="47" style="v" sid="LUK 23:47" />A kad e rimesoro kapetani dikhlja so ulo, lelja te slavini e Devle, vaćerindoj: “Čače akava manuš inele pravedniko!”<verse eid="LUK 23:47" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="48" style="v" sid="LUK 23:48" />But manuša kola čedinde pe adari te dikhenfse, irindoj čhere khuvena pe ine ko gruđa adalese so ine lenđe žao. <verse eid="LUK 23:48" /><verse number="49" style="v" sid="LUK 23:49" />A sa e Isusesere amala, đi o đuvlja kola phirde palo leste pana tari Galileja, odural terdine hem dikhle sa adava.<verse eid="LUK 23:49" /></para>
  <para style="s">E Isusesoro paruniba</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 27:57-61">Mt 27,57–61</ref>; <ref loc="MRK 15:42-47">Mk 15,42–47</ref>; <ref loc="JHN 19:38-42">Jn 19,38–42</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="50-51" style="v" sid="LUK 23:50-51" />A inele jekh manuš palo anav Josif tari Arimateja, diz ani Judeja. Ov inele šukar hem pravedno manuš kova adžićeri ine o carstvo e Devlesoro. Iako inele člano oto e jevrejengoro sabor, na složinđa pe adaleja so inele odlučime te roden o Isus te ovel mudardo. <verse eid="LUK 23:50-51" /><verse number="52" style="v" sid="LUK 23:52" />Ov dželo koro Pilat hem rodinđa te den le o telo e Isusesoro. <verse eid="LUK 23:52" /><verse number="53" style="v" sid="LUK 23:53" />Tegani huljavđa e Isusesoro telo taro krsto, paćarđa le čaršaveja hem čhivđa le ano grobo savo inele ćerdo ano bar, ano savo pana niko na inele čhivdo. <verse eid="LUK 23:53" /><verse number="54" style="v" sid="LUK 23:54" />Adava dive inele Dive zako pripremiba zako savato savo samo so na ine te avel.<verse eid="LUK 23:54" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="55" style="v" sid="LUK 23:55" />A o đuvlja, kola ale e Isuseja tari Galileja, džele e Josifeja hem dikhle sar e Isusesoro telo inele čhivdo ano grobo. <verse eid="LUK 23:55" /><verse number="56" style="v" sid="LUK 23:56" />I irinde pe adari kaj bešena ine hem spreminde o mirisija hem o mastija savencar te makhen e Isusesoro telo. Ali ko savato odmorinde pe poštujindoj i naredba oto Zakoni e Mojsijasoro.<verse eid="LUK 23:56" /></para>
  <chapter eid="LUK 23" />
  <chapter number="24" style="c" sid="LUK 24" />
  <para style="s">E Isusesoro uštiba taro mule</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 28:1-10">Mt 28,1–10</ref>; <ref loc="MRK 16:1-8">Mk 16,1–8</ref>; <ref loc="JHN 20:1-10">Jn 20,1–10</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="1" style="v" sid="LUK 24:1" />Rano sabale, ko prvo dive oto kurko, o đuvlja ale ko grobo hem ande o mirisija save spreminde. <verse eid="LUK 24:1" /><verse number="2" style="v" sid="LUK 24:2" />I dikhle dai cidime o bar savo inele anglo udar e grobosoro. <verse eid="LUK 24:2" /><verse number="3" style="v" sid="LUK 24:3" />Đerdinde andre, ali na arakhle o telo Gospodesoro e Isusesoro. <verse eid="LUK 24:3" /><verse number="4" style="v" sid="LUK 24:4" />I sar terđona ine adari zbunime, otojekhvar iklile anglo lende duj manuša ano sjajna šeja. <verse eid="LUK 24:4" /><verse number="5" style="v" sid="LUK 24:5" />O đuvlja but darandile hem peravde pumare šere nakori phuv,</para>
  <para style="p" vid="LUK 24:5">a on phende lenđe: “Sose rodena e dživde maškaro mule? <verse eid="LUK 24:5" /><verse number="6" style="v" sid="LUK 24:6" />Ov nane akate. Uštino taro mule! Setinen tumen so vaćerđa tumenđe dok pana inele ani Galileja: <verse eid="LUK 24:6" /><verse number="7" style="v" sid="LUK 24:7" />‘Me, o Čhavo e manušesoro, valjani te ovav dindo ano vasta e grešnone manušengere, te ovav čhivdo ko krsto, ali o trito dive ka uštav.’”<verse eid="LUK 24:7" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="8" style="v" sid="LUK 24:8" />Tegani on setinde pe da o Isus phenđa lenđe adava. <verse eid="LUK 24:8" /><verse number="9" style="v" sid="LUK 24:9" />I irinde pe taro grobo palal ki diz te vaćeren adava e dešujekhe apostolenđe hem sarijenđe averenđe. <verse eid="LUK 24:9" /><verse number="10" style="v" sid="LUK 24:10" />Adala đuvlja inele i Marija Magdalena, i Jovana, i Marija e Jakovesiri daj, hem avera. I on sa adava vaćerde e apostolenđe, <verse eid="LUK 24:10" /><verse number="11" style="v" sid="LUK 24:11" />ali o apostolja na verujinde lenđe, adalese so mislinde da sa adava izmislinde. <verse eid="LUK 24:11" /><verse number="12" style="v" sid="LUK 24:12" />A o Petar uštino hem prastandilo đi o grobo. Telilo hem dikhlja samo o čaršavi saveja e Isusesoro telo inele paćardo. I irinđa pe palal pučindoj pes so ulo adava.<verse eid="LUK 24:12" /></para>
  <para style="s">O Isus mothoj pe duje učenikonenđe ko drom nakoro Emaus</para>
  <para style="r">(<ref loc="MRK 16:12-13">Mk 16,12–13</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="13" style="v" sid="LUK 24:13" />Adava dive duj oto e Isusesere sledbenici džana ine ko gav Emaus, dur taro Jerusalim dešujekh kilometarija. <verse eid="LUK 24:13" /><verse number="14" style="v" sid="LUK 24:14" />Odrumal vaćerena ine maškara pumende adalestar so ulo adala dive. <verse eid="LUK 24:14" /><verse number="15" style="v" sid="LUK 24:15" />I sar vaćerena ine ađahar, korkoro o Isus alo uzalo lende hem lelja te phirel olencar. <verse eid="LUK 24:15" /><verse number="16" style="v" sid="LUK 24:16" />Ali olenđe na inele muklo te pendžaren le.<verse eid="LUK 24:16" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="17" style="v" sid="LUK 24:17" />O Isus pučlja len: “Sostar vaćerena maškara tumende phirindoj?”</para>
  <para style="p" vid="LUK 24:17">Tegani on terdine, a ko lengere muja dičhili žalost.<verse eid="LUK 24:17" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="18" style="v" sid="LUK 24:18" />Jekh olendar, palo anav Kleopa, phenđa lese: “Sar so dičhola, tu injan jedino abanđija ano Jerusalim kova na džanel so ulo adari akala dive.”<verse eid="LUK 24:18" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="19" style="v" sid="LUK 24:19" />O Isus pučlja len: “So ulo?”</para>
  <para style="p" vid="LUK 24:19">I on phende lese: “Adava so ulo e Isuseja e Nazarećanineja. Ov inele proroko zoralo ano lafija hem ano delja anglo Devel hem anglo sa o narodo. <verse eid="LUK 24:19" /><verse number="20" style="v" sid="LUK 24:20" />Ali amare šerutne sveštenici hem amare avera vođe dinde le te ovel osudime ko meriba hem čhivde le ko krsto. <verse eid="LUK 24:20" /><verse number="21" style="v" sid="LUK 24:21" />Amen nadinđam amen dai ov adava kova ka otkupini e Izraelesere narodo. A ače, tritoi dive sar ulo sa adava. <verse eid="LUK 24:21" /><verse number="22" style="v" sid="LUK 24:22" />Hem pana zbuninde amen nesave amare đuvlja. Rano sabale džele ko grobo, <verse eid="LUK 24:22" /><verse number="23" style="v" sid="LUK 24:23" />ali na arakhle e Isusesoro telo adari. Ale hem phende amenđe da dikhle anđelen kola vaćerde lenđe dai o Isus dživdo. <verse eid="LUK 24:23" /><verse number="24" style="v" sid="LUK 24:24" />Tegani nesave amendar džele ko grobo hem arakhle ađahar sar so phende o đuvlja. Ali na dikhle e Isuse.”<verse eid="LUK 24:24" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="25" style="v" sid="LUK 24:25" />Tegani o Isus phenđa lenđe: “O, sar na haljovena? Sosei tumenđe pharo te verujinen sa adava so o proroci vaćerde? <verse eid="LUK 24:25" /><verse number="26" style="v" sid="LUK 24:26" />On prorokujinde da o Hrist valjani te nakhel sa adala patnje angleder so đerdini pese ani slava.”<verse eid="LUK 24:26" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="27" style="v" sid="LUK 24:27" />I tegani lelja te objasnini lenđe soi e Hristestar pisime ano Sveta lila, počindoj e Mojsijasere lilendar hem ano sa e prorokonengere lila.<verse eid="LUK 24:27" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="28" style="v" sid="LUK 24:28" />Sar avena ine paše uzalo gav Emaus, o Isus ćerđa pe da mangela te džal po dur. <verse eid="LUK 24:28" /><verse number="29" style="v" sid="LUK 24:29" />Ali on terinde le te ačhol vaćerindoj: “Ačhov amencar, adalese so lela te perel i rat!”</para>
  <para style="p" vid="LUK 24:29">I o Isus đerdinđa ano čher hem ačhilo olencar.<verse eid="LUK 24:29" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="30" style="v" sid="LUK 24:30" />Kad inele olencar uzalo astali, o Isus lelja o maro, zahvalinđa e Devlese, phaglja le hem dinđa len. <verse eid="LUK 24:30" /><verse number="31" style="v" sid="LUK 24:31" />Tegani phravdile lengere jaćha hem pendžarde le dai ov o Isus, ali ov otojekhvar na inele više anglo lende.<verse eid="LUK 24:31" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="32" style="v" sid="LUK 24:32" />Tegani phende jekh averese: “Na ine amen li sar jag ano vile dok vaćerđa amencar odrumal hem objasninđa amenđe o Sveta lila?”<verse eid="LUK 24:32" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="33" style="v" sid="LUK 24:33" />I odmah uštine hem irinde pe ko Jerusalim. Adari arakhle sar bešena zajedno o dešujekh apostolja hem avera sledbenici e Isusesere <verse eid="LUK 24:33" /><verse number="34" style="v" sid="LUK 24:34" />kola phende lenđe: “O Gospod čače uštino taro mule hem mothovđa pe e Simonese!”<verse eid="LUK 24:34" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="35" style="v" sid="LUK 24:35" />Tegani o duj manuša vaćerde lenđe sa so ulo ko drom nakoro Emaus hem sar pendžarde e Isuse kad phaglja o maro.<verse eid="LUK 24:35" /></para>
  <para style="s">O Isus mothoj pe e učenikonenđe</para>
  <para style="r">(<ref loc="MAT 28:16-20">Mt 28,16–20</ref>; <ref loc="MRK 16:14-18">Mk 16,14–18</ref>; <ref loc="JHN 20:19-23">Jn 20,19–23</ref>; <ref loc="ACT 1:6-8">Delja 1,6–8</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="36" style="v" sid="LUK 24:36" />Sar pana vaćerena ine adalestar, o Isus otojekhvar terdino maškar olende hem phenđa lenđe: “Mir tumencar!”<verse eid="LUK 24:36" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="37" style="v" sid="LUK 24:37" />A on but darandile, adalese so mislinde da dikhena duho.<verse eid="LUK 24:37" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="38" style="v" sid="LUK 24:38" />Tegani o Isus phenđa lenđe: “Sose darana? Hem sose isi tumen sumnje ano vile? <verse eid="LUK 24:38" /><verse number="39" style="v" sid="LUK 24:39" />Dikhen mle vasta hem mle pre! Me injum! Pipinen man hem ka dikhen! E duho nane telo hem kokala sar so dikhena da man isi!”<verse eid="LUK 24:39" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="40" style="v" sid="LUK 24:40" />Vaćerindoj adava, mothovđa lenđe ple vasta hem o pre.<verse eid="LUK 24:40" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="41" style="v" sid="LUK 24:41" />On edobor inele radosna hem začudime da našti ine te verujinen. Tegani o Isus pučlja len: “Isi tumen li nešto hajbnase?”<verse eid="LUK 24:41" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="42" style="v" sid="LUK 24:42" />I on dinde le kotor oto peko maćho. <verse eid="LUK 24:42" /><verse number="43" style="v" sid="LUK 24:43" />Ov lelja hem halja le anglo lende.<verse eid="LUK 24:43" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="44" style="v" sid="LUK 24:44" />Tegani o Isus phenđa lenđe: “Akavai o lafija save vaćerđum tumenđe dok injumle tumencar: da valjani te pherđol sa soi pisime mandar ano Zakoni e Mojsijasoro, ano Lila e prorokonengere hem ano Psalmija.”<verse eid="LUK 24:44" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="45" style="v" sid="LUK 24:45" />Tegani phravđa lengere jaćha te haljoven o Sveta lila, <verse eid="LUK 24:45" /><verse number="46" style="v" sid="LUK 24:46" />i phenđa lenđe: “Ađahari zapisime: O Hrist ka patini hem o trito dive ka uštel taro mule, <verse eid="LUK 24:46" /><verse number="47" style="v" sid="LUK 24:47" />hem ano lesoro anav ka propovedini pe o pokajanje hem oprostiba e grehengoro sa e nacijenđe, počindoj taro Jerusalim. <verse eid="LUK 24:47" /><verse number="48" style="v" sid="LUK 24:48" />Tumen injen svedoci adalestar.<verse eid="LUK 24:48" /></para>
  <para style="p">
    <verse number="49" style="v" sid="LUK 24:49" />A me ka bičhalav tumenđe e Svetone Duho, sar so mlo Dad obećinđa. Ali ačhoven ani diz đikote o zoralipe e Devlestar naka huljel upra tumende.”<verse eid="LUK 24:49" /></para>
  <para style="s">E Isusesoro uštiba ko nebo</para>
  <para style="r">(<ref loc="MRK 16:19-20">Mk 16,19–20</ref>; <ref loc="ACT 1:9-11">Delja 1,9–11</ref>)</para>
  <para style="p">
    <verse number="50" style="v" sid="LUK 24:50" />Tegani o Isus legarđa ple učenikonen paše uzali Vitanija, i vazdinđa ple vasta hem blagoslovinđa len. <verse eid="LUK 24:50" /><verse number="51" style="v" sid="LUK 24:51" />I sar blagoslovini len ine, cidinđa pe olendar hem legardilo ko nebo. <verse eid="LUK 24:51" /><verse number="52" style="v" sid="LUK 24:52" />A on pele ko kočija anglo leste, i ani bari radost irinde pe ano Jerusalim. <verse eid="LUK 24:52" /><verse number="53" style="v" sid="LUK 24:53" />I stalno džana ine ko Hram te hvalinen e Devle.<verse eid="LUK 24:53" /></para>
  <chapter eid="LUK 24" />
</usx>